[magazine kave=Choi Jae-hyuk verslaggever]
Aan de rand van een smal plattelandsdorp, onder een bord vol olie, staat een vervallen snackbar. De film 'Zonnebloem' begint met de stappen van een man die terugkeert naar dat restaurant. Oh Tae-sik (Kim Rae-won) was een gangster die in zijn jonge jaren met zijn vuist tekeer ging, maar nu zit hij in de gevangenis vanwege een moordzaak. Op de dag van zijn vrijlating gaat hij met een bos zonnebloemen naar het restaurant. Jaren geleden had de eigenaresse van het restaurant, die hem altijd warm eten gaf, gezegd: "Kom zeker terug als je vrij bent", en hij houdt zich aan die belofte, alsof hij als tijdreiziger terugkeert naar de oude buurt. Het feit dat de vrijgelaten man geen envelop met documenten, maar een bos gele bloemen meebrengt, breekt al met de conventies van het genre.
Het dorp lijkt aan de buitenkant rustig. De zonnestralen die op de muren van de oude gebouwen schijnen, de smalle steegjes waar je alleen bekende gezichten tegenkomt, en de sporadisch staande winkels langs de nationale weg. Maar als je iets verder kijkt, zie je dat deze buurt al is doordrongen door de georganiseerde misdaad en lokale macht. Net zoals schimmel stilletjes achter het behang groeit, is geweld diep in de ziel van dit dorp doorgedrongen. Tae-siks oude bende houdt nog steeds de controle over deze regio, en lokale autoriteiten zoals ziekenhuisdirecteuren, politie en burgemeesters zijn met onzichtbare touwen met elkaar verbonden. Gewone winkeliers overleven van dag tot dag door op hun hoede te zijn voor hen. Tae-sik is zich bewust van deze structuur, maar wil er niet meer in terugkeren.
Toch zoekt hij niet naar geweld, maar naar 'familie'. De eigenaresse van het restaurant, Yang Deok-ja (Kim Hae-sook), is geen bloedverwant, maar voor Tae-sik is zij de enige persoon die hem als een mens behandelt. Hij denkt terug aan de brieven en foto's die hij elk jaar in de gevangenis ontving, en staat een tijdje voor het restaurant te twijfelen voordat hij eindelijk de deur opent. Hij doet het onhandig, als een middelbare scholier op zijn eerste date. Binnen is er nog steeds de altijd lachende moederlijke Deok-ja en de directe en zelfverzekerde dochter Hee-joo (Heo Yi-jae). Tae-sik begroet hen met een onhandige glimlach, maar Deok-ja verwelkomt hem alsof ze gisteren nog samen gegeten hebben.
Al snel komen er nieuwe keukenmeisjes, de luidste klanten uit de buurt, en een politieagent die als een oudere broer fungeert, binnen en buiten, waardoor het landschap van deze kleine gemeenschap compleet wordt. Deze ruimte is niet zomaar een restaurant, maar voor Tae-sik een soort revalidatiecentrum en de tweede baarmoeder van zijn leven.
Dagboek van een woede-regulerende patiënt
Tae-siks eerste doel is heel bescheiden. Hij wil zijn woede onderdrukken, niet schelden, niet vechten, en samen met zijn moeder en Hee-joo het restaurant beschermen. Hij plakt zijn 'belofte-lijst' op de muur en voegt opzettelijk een lach toe aan het einde van elke zin, uit angst dat hij boos wordt. Net zoals een explosievenopruimingsdienst voorzichtig met een mijn omgaat, probeert Tae-sik zijn eigen gewelddadigheid één voor één te ontmantelen. Zelfs als iemand hem uitdaagt, buigt hij zijn hoofd en herhaalt hij "Het spijt me" in situaties waarin hij vroeger zou zijn losgebarsten.
Zelfs als de lokale schoffies zich in het restaurant misdragen, bijt hij op zijn tanden en weerstaat hij, terwijl hij aan Deok-ja en Hee-joo denkt. Het proces is zowel grappig als ontroerend. De afbeelding van een grote man vol tatoeages die als een kind zijn vuisten ballen, laat je voelen hoe moeilijk het is voor iemand die aan geweld gewend is om weer normaal te worden. Dit is geen eenvoudig verhaal van rehabilitatie, maar het overlevingsdagboek van een man die elke dag onderhandelt met het monster in zichzelf.
Een wereld die geen vrede tolereert
Maar dit dorp wacht niet geduldig op Tae-siks bekering. Een voormalige tussenbaas van de bende en zijn superieuren voelen zich ongemakkelijk bij het nieuws van Tae-siks vrijlating. Het feit dat de man die ooit als een legendarische vechter werd beschouwd nu de borden in de snackbar afdroogt, lijkt voor hen een potentiële bedreiging en een onheilspellend voorteken. Het is alsof een gepensioneerde huurmoordenaar een bakkerij opent; Tae-siks gewone leven maakt hen alleen maar ongeruster.
Naarmate Tae-sik dichter bij de dorpsbewoners komt, nemen de pogingen om hem weer in de criminaliteit te trekken en de bewegingen om hem volledig te verwijderen tegelijkertijd toe. Op een dag, wanneer Tae-sik, Hee-joo en Deok-ja lachend samen boodschappen doen, voelt de zwarte auto die ze tegenkomen als een onheilspellend voorteken van de tragedie die zal volgen. De dreiging die onmiddellijk na een gelukkig moment komt, is de wrede montage-techniek die regisseur Noa graag gebruikt.
Een reddingsboot met de naam familie
De film bouwt tot halverwege de dagelijkse routine van Tae-sik en zijn relaties met de dorpsbewoners. De scène waarin hij een dronken klant vriendelijk wegstuurt, het moment waarop Hee-joo nieuwsgierig naar Tae-siks verleden vraagt en op een gegeven moment voorzichtig om zich heen kijkt, en de scène waarin Deok-ja Tae-siks hand pakt en zegt: "Laten we nu opnieuw beginnen", creëren allemaal kleine maar warme golven. Het publiek weet dat deze rust moeilijk lang zal duren, maar hoopt dat Tae-sik nog een beetje meer kan lachen zoals een 'zonnebloem'.
Daarom verandert de lucht van de film snel vanaf het moment dat de druk van de organisatie openlijk zijn macht toont en de realiteit van het geweld dat het dorp heeft overgenomen naar voren komt. Het is alsof er plotseling een roedel wolven verschijnt tijdens een idyllische picknick.
De structuur waarin macht en geweld één geheel vormen, werkt wreed ongunstig voor Tae-sik. Niet alle politieagenten staan aan zijn kant. Sommige figuren willen hem oprecht helpen, maar op een hoger niveau is de situatie al vastgesteld. Hoeveel hij ook probeert te weerstaan, hoe vaak hij ook probeert te lachen, zijn verleden is het gemakkelijkste 'stigma' dat kan worden gebruikt door de lokale machthebbers. Uiteindelijk komt het moment waarop de gebeurtenissen zich opstapelen en de toekomst van zijn geliefden en de bescheiden winkel die ze droomden, wordt bedreigd.
Vanaf dat punt moet Tae-sik kiezen of hij de emoties die hij tot nu toe heeft onderdrukt, zal loslaten of zijn belofte tot het einde zal houden. De film snelt naar die laatste keuze en de explosieve prijs die daarop volgt, maar het is beter om de tragedie en catharsis van het einde zelf te ervaren.
De esthetiek van genrehybride, of de terrorisering van de traanklieren
Wanneer we het hebben over de artistieke waarde van 'Zonnebloem', is de eerste vermelding de manier waarop genres worden gecombineerd. Deze film heeft de schil van een typische wraakfilm van de georganiseerde misdaad, maar in het midden staan een familiedrama en een coming-of-age verhaal. Het besteedt meer tijd aan de pijn van de mensen die geweld proberen te onderdrukken dan aan de genot van geweld, en hecht meer betekenis aan de belofte op de muur in het restaurant en de afbeelding van de zonnebloem.
De reden waarom het vaak de bijnaam 'traanknopfilm' heeft gekregen, is omdat de momenten waarop het publiek emotioneel wordt, niet de bloederige scènes zijn, maar de blikken en enkele woorden die tussen moeder en zoon, zus en broer worden uitgewisseld. Deze film is zo nauwkeurig als een scherpschutter die de traanklieren van het publiek onder vuur neemt.
De karakterisering van Oh Tae-sik is subliem. Hij heeft de overweldigende vechtvaardigheden van een typische gangsterheld, maar is sociaal volledig mislukt. Hij heeft geen opleiding, geen geld, geen beroep, en zijn enige middel om zichzelf in de wereld te bewijzen is geweld. Maar na zijn vrijlating doet Tae-sik extreme pogingen om dat geweld van zichzelf los te maken. Het is pijnlijk maar wanhopig, als iemand die zijn eigen arm probeert af te snijden.
In dit proces komt zijn kinderlijke kant, zijn onvolwassen taal en zijn onhandige lach naar voren, wat een vreemde beschermingsinstinct bij het publiek oproept. Kim Rae-wons acteerwerk verbindt deze dualiteit overtuigend. Met één blik kan hij onmiddellijk de schaduw van zijn ruige en donkere verleden oproepen, maar in zijn uitdrukking van angst om door zijn moeder te worden berispt, laat hij de energie van een onschuldige jongen zien. Deze discrepantie is de kracht die de emotionele energie van de film creëert. Het is alsof Rambo plotseling met poppen speelt; die dissonantie creëert juist intense emoties.
Een echte familie zonder een druppel bloed
Het personage Yang Deok-ja is ook een belangrijke pijler. Deok-ja is niet alleen iemand die Tae-sik eten geeft. Ze vraagt niets, haalt het verleden niet naar boven, en zegt: "Jij, die hier nu bent, is belangrijk." Dit personage laat zien hoe een relatie zonder een druppel bloed familie kan worden. In plaats van te prediken, behandelt ze Tae-sik met respect in plaats van medelijden.
Kim Hae-sooks unieke warme maar stevige acteerwerk maakt Deok-ja tot een personage dat de typische 'nationale moeder' overstijgt. Dankzij dit personage voelt Tae-siks verandering niet als een eenvoudige ontwaking of wraakmotivatie, maar als een echte levensverandering. Deok-ja is voor Tae-sik geen superheld-mentor, maar gewoon een gewone moeder die vraagt: "Heb je gegeten?" wanneer hij thuis komt. En die gewoonheid is voor Tae-sik de meest bovennatuurlijke kracht in de wereld.
De regie vermijdt opzettelijk geen 'kitsch emoties'. De camera houdt vaak hardnekkig de gezichten van de personages vast en toont hun huilen en geschreeuw zoals het is. De achtergrondmuziek ondersteunt de emoties niet subtiel, maar dringt soms zelfs te veel aan. Deze aanpak kan verouderd lijken voor het publiek dat de voorkeur geeft aan verfijnde minimalisme. Het is alsof je naar een melodrama uit de jaren 2000 kijkt.
Maar 'Zonnebloem' overtuigt het publiek juist met de eerlijkheid van die overmatige emoties. Door kleine humor, overmatige huilbuien, en scheldwoorden en geschreeuw in kritieke situaties niet te verbergen, kiest de film voor emotionele resonantie boven genrevolledigheid. Deze film doet niet alsof het cool is. Het vraagt eerder zelfverzekerd: is het niet vreemder om je emoties te verbergen?
Actie die het gewicht van geweld kent
Ook in de beschrijving van geweld is de houding van deze film duidelijk. De acties op het scherm zijn niet spectaculair volgens de huidige normen, en de smaak van zorgvuldig ontworpen choreografie is ook niet groot. In plaats daarvan is elke vechtscène doordrenkt met emotie. Wanneer Tae-sik eindelijk zijn vuist opheft na het lange weerstaan, voelt het publiek zowel opluchting als diepe droefheid. De gedachte 'dit had niet zo ver moeten komen' volgt natuurlijk.
De film consumeert geweld niet simpelweg als een instrument van catharsis, maar toont ook de psychologische druk die tot dat geweld leidt en de leegte die volgt. Dus naarmate het einde nadert, bevindt het publiek zich in een complexe emotionele toestand waarin ze applaudisseren, maar ook een zwaar gevoel in hun hart hebben. Het is alsof je van een achtbaan afkomt en je maag draait.
Het herhalende zonnebloemmotief in cinematografie en kunst valt ook op. De schilderijen op de muren van het restaurant, de boeketten, en de kleine versieringen die Tae-sik meedraagt, zonnebloemen zijn altijd om hem heen. De zonnebloem symboliseert het 'licht' dat Tae-sik zoekt, dat wil zeggen, zijn moeder, Hee-joo, en het nieuwe leven dat dit kleine restaurant vertegenwoordigt. Tegelijkertijd suggereert de zonnebloem dat Tae-sik niet vooruit kan zonder zijn verleden recht in de ogen te kijken.
Het is geen bloem die alleen naar het licht kijkt, maar een object dat Tae-sik alleen kan zien als hij zijn hoofd opheft. Deze symboliek wordt niet opzichtig getoond, maar stilletjes als achtergrond geplaatst, wat de nasmaak van het werk versterkt. De zonnebloem is als een GPS voor Tae-sik. Het geeft hem de richting wanneer hij verdwaalt.
De politiek van de traanknop
Een van de redenen waarom deze film zo vaak wordt besproken, zijn de 'momenten van collectieve emotie' die het creëert. Er zijn verschillende scènes die vaak als 'traanknop' worden aangeduid, en wanneer mensen aan die scènes denken, herinneren velen zich onbewust de specifieke zinnen en gebaren die hen tot tranen hebben gebracht. De scène waarin Tae-sik huilt terwijl hij naar de belofte op de muur kijkt, het moment waarop Hee-joo probeert sterk te zijn voor Tae-sik, en de woorden die Deok-ja tegen Tae-sik zegt, hebben allemaal de kracht om je opnieuw te raken, zelfs als je het verhaal al kent.
Deze kracht komt niet voort uit plotwendingen of trucs, maar uit de houding van de film die probeert de personages volledig te begrijpen en van hen te houden. 'Zonnebloem' manipuleert het publiek emotioneel niet, maar steekt oprecht de hand uit en zegt: "Laten we samen huilen".
Natuurlijk zijn er ook nadelen. De verhaallijn is behoorlijk traditioneel, en sommige bijfiguren vertonen een zekere cartoonachtige overdrijving. De schurken worden meer als functionele personages die kwaad symboliseren dan als complexe mensen met psychologische diepgang. Ze bestaan als obstakels die Tae-sik moet overwinnen, net als een eindbaas in een videogame.
Voor sommige kijkers kan deze eenvoud een element zijn dat emotionele betrokkenheid bevordert, maar voor degenen die een gelaagd drama verwachten, kan het teleurstellend zijn. Bovendien, naarmate het verhaal vordert, stijgen emoties en geweld gelijktijdig naar hun hoogtepunt, waardoor het gevoel ontstaat dat je van de ene gebeurtenis naar de volgende wordt geduwd zonder voldoende tijd om de nasmaak van elke scène te voelen. Desondanks is de reden waarom deze film ook na verloop van tijd blijft opvallen, dat zelfs deze nadelen samenkomen met een bepaalde zuiverheid van emotie en als een stijl aanvoelen.
In de loop der tijd is 'Zonnebloem' een soort 'emotionele code' geworden, los van de box office resultaten. Wanneer iemand zegt: "Ik huil als ik 'Zonnebloem' opnieuw kijk", gaat die uitspraak verder dan een eenvoudige beoordeling; het is een bekentenis dat 'ik wil niet leven zoals Tae-sik, Deok-ja of Hee-joo in die film, maar ik begrijp hun gevoelens nu'. De film dringt door tot de eenvoudige waarheid dat mensen die niet geliefd zijn, het recht hebben om geliefd te worden, in plaats van een verfijndere boodschap.
Het herinnert het publiek eraan dat zelfs mensen met een gebroken verleden een zonnebloem voor iemand kunnen zijn, en laat het gezicht van Tae-sik zien, dat tot het einde zijn geloof niet opgeeft. Deze film is een soort culturele shorthand geworden. Met de vraag "Heb je 'Zonnebloem' gezien?" kunnen mensen elkaars emotionele temperatuur controleren.
Een zonnebloem die naast je zal zijn
Als het leven zo zwaar is dat recente werken steeds berekenender en kouder aanvoelen, kan de ruwe en warme emotie van 'Zonnebloem' juist een troost zijn. Terwijl je kijkt hoe een man, die niet perfect is en niet helemaal cool is, vecht voor de liefde en belofte die hij met moeite heeft vastgehouden, zal het publiek iets van een oude emotie in zichzelf naar boven halen. Het is alsof je een stoffige album in de zolder vindt.
Voor iemand die door extreem moeilijke tijden is gegaan, kan het zijn dat ze zichzelf zien in Tae-siks beloftes en aarzeling, falen en hernieuwde pogingen. Voor degenen die houden van rauwe maar eerlijke tranen en liefde boven een nette en verfijnde misdaadfilm, zal 'Zonnebloem' zeker lang in het geheugen blijven.
Bovenal, wanneer je de wens voelt om iemand een zonnebloem te zijn, kan het alleen al door deze film opnieuw te bekijken je een beetje moed geven. Uiteindelijk is 'Zonnebloem' geen film over geweld, maar een film over liefde. Het is gewoon het verhaal van een man die alleen maar weet hoe hij zijn liefde te uiten met zijn vuist, die voor het eerst een bloem vasthoudt en op de deur klopt. En achter die deur wacht altijd iemand die zegt: "Kom binnen, laten we eten", de oudste en krachtigste fantasie.
