[magazine kave=Choi Jae-hyuk verslaggever]
In de volle zomer, terwijl de zon het zand verwarmt en de buizen en parasols dicht op elkaar staan op het strand van Busan Haeundae. Tussen de luidruchtige verkopers, kinderen die in de golven springen, en dronken toeristen, kijkt Choi Man-sik (Seol Kyung-gu) met een zware blik naar de zee. Na terug te zijn gekomen met de schuldgevoelens van het verliezen van Yeon-hui's vader voor zijn leven door de tsunami in Thailand, hangt hij rond bij de haenyeo Kang Yeon-hee (Ha Ji-won) en lacht hij opzettelijk luider en maakt hij lichtere grappen. Terwijl hij het woord 'sorry' niet over zijn lippen kan krijgen, schenkt hij soep in een kraampje, helpt hij een taxi te vangen, en helpt hij met het werk in huis dat gerepareerd moet worden, als een manier van zijn eigen boetedoening. Yeon-hee duwt Man-sik weg zoals iemand die hem al lang in de buurt heeft gezien, maar aan de andere kant kan ze de vreemde uitdrukking niet verbergen dat ze hem al lange tijd heeft geaccepteerd.
In Seoul stroomt de tijd in een totaal andere temperatuur. Geoloog Kim Hwi (Park Joong-hoon) kijkt naar de rotsstructuren en zeebodemgegevens en bevestigt onheilspellende cijfers. De subtiele anomalieën die op de zeebodem van de Oostzee worden waargenomen, stapelen zich op, en de cijfers en grafieken op het scherm komen samen naar één conclusie. Ook in Korea, en vooral in het drukbevolkte vakantiegebied rond Haeundae, is de kans op een grote tsunami absoluut niet laag. Zijn ervaring op de plaats van de tsunami-ramp kwelt hem, en de verantwoordelijkheden als wetenschapper en als vader trekken aan hem. Zijn ex-vrouw Lee Yoo-jin (Uhm Jung-hwa) werkt als nieuwsanker en kan dit rampenscenario, dat onrealistisch lijkt, niet gemakkelijk accepteren. In de ogen van Kim Hwi, terwijl hij naar zijn dochter kijkt, stapelt de onrust zich op, iets wat niet kan worden uitgelegd met de zinnen van het onderzoeksrapport.
Er is ook het perspectief van degenen die het dichtst bij de zee staan. Maritieme politie reddingswerker Choi Hyung-sik (Lee Min-ki) rent de hele dag rond tussen dronken toeristen die zich misdragen en zwemmers die de veiligheidsregels negeren. Hij is meer gewend aan de zee dan dat hij bang voor haar is. Hij voelt het moment waarop de stroming verandert en weet uit ervaring dat de golven plotseling sterker worden. Op een dag, terwijl hij scheldend een dronken vrouw, Hee-mi (Kang Ye-won), redt die in het water is gevallen, begint een vreemde romance tussen de twee. De ene heeft zijn leven op het spel gezet om te redden, terwijl de andere, die zich onterecht voelt, begint te schreeuwen, en deze scheve eerste ontmoeting voegt zowel lichte humor als tederheid toe aan de film.
In het begin lijkt Haeundae meer op een zomervakantiefilm dan op een rampenfilm. Man-sik en Yeon-hee die hun glazen in een strandkraampje heffen, Yeon-hee die druk bezig is met de opening van haar restaurant, Hyung-sik die grappen maakt met zijn collega-redders, en Kim Hwi die heen en weer reist tussen het televisiestation en het laboratorium, balancerend tussen realiteit en theorie, worden in een montage gepresenteerd. De regisseur toont deze gewone scènes lang genoeg. Het publiek raakt al snel gehecht aan hun lachen, mopperen en kleine conflicten. Hoe langer deze alledaagsheid zich ophoopt, hoe wreder de naderende ramp zal aanvoelen, ook al willen ze dat feit even vergeten.
Maar in de hoeken van het scherm beginnen er langzaam scheuren te ontstaan. Dode vissen die naar het strand worden geworpen, vreemde golfpatronen die van ver op zee worden gevangen, vergaderingen van ambtenaren die Kim Hwi's rapport niet serieus nemen, en opmerkingen om waarschuwingen uit te stellen alleen omdat het aantal toeristen niet kan worden verminderd, worden gepresenteerd. Deze scènes, die zo realistisch zijn dat ze vertrouwd aanvoelen, herinneren eraan dat rampen niet plotseling uit de lucht komen vallen, maar het resultaat zijn van verschillende signalen en genegeerde waarschuwingen die eerder zijn getoond.
Is het niet zo dat verdriet na vreugde komt...
Op de dag van het lot is Haeundae drukker dan ooit dit jaar. De zandstranden zijn vol met mensen door de schoolvakanties, vakanties en lokale festivals. Yeon-hee is vol dromen over de officiële opening van haar restaurant en is druk bezig met de voorbereidingen om gasten te ontvangen, terwijl Man-sik in de buurt rondhangt met de intentie om eindelijk een goede bekentenis te doen. Hyung-sik doet alsof hij zich concentreert op zijn reddingswerk tussen de zee en het zandstrand, maar zoekt telkens een excuus om contact op te nemen met Hee-mi. Kim Hwi probeert de ambtenaren te overtuigen met zijn laatste rapport, maar de antwoorden die hij terugkrijgt zijn alleen vage glimlachen en ontwijkende woorden. De scènes waarin hun paden elkaar kruisen en overlappen in de ruimte van Haeundae, geven het gevoel dat de hele stad als een levend organisme aanvoelt.
En plotseling wordt de zee stil. Het ritme van de golven stopt, en het water trekt abnormaal terug, waardoor het strand eruitziet als een brede modderpoel. Mensen komen nieuwsgierig dichterbij deze vreemde aanblik. Ze zien bewegende vissen binnen handbereik en iedereen steekt zijn mobiele telefoons omhoog. Op dit moment weet het publiek al. Deze terugtrekking is een teken dat er een enorme tsunami op komst is. Het verschil in cognitie maximaliseert de spanning tussen binnen en buiten het scherm.
Kim Hwi en de autoriteiten, evenals de maritieme politie, realiseren zich te laat de ernst van de situatie en haasten zich om een alarm uit te geven en evacuatieberichten te verspreiden, maar er blijven nog steeds talloze mensen op het strand en in de stad. In de volgende scène vult een watermuur van tientallen meters hoog de horizon, en op het moment dat deze naar de stad toe komt, onthult de film de ware aard van het rampengenre door al het lachen en de alledaagse momenten die eerder zijn opgebouwd in één klap te verpletteren. Voertuigen op de Gwangandaegyo brug worden meegesleurd door de golven, water stormt de lobby van hoge gebouwen binnen, en ondergrondse parkeergarages, metrostations en tunnels worden in een oogwenk onder water gezet. Hyung-sik houdt vast aan de lijn als reddingswerker en trekt mensen omhoog, terwijl Man-sik instinctief zijn lichaam naar Yeon-hee en de mensen om hen heen gooit. Elke persoon moet in zijn of haar rol beslissen wie te beschermen en wat op te geven. De gevolgen van die keuzes zullen de grootste emotionele golf in het tweede deel van de film zijn, dus het is beter om het zelf met eigen ogen te zien.
Voeg K-Sentiment toe aan de Rampenblockbuster
Als we de kwaliteit van het werk bekijken, is het eerste dat opvalt de combinatie van genres. 'Haeundae' leent de narratief van de Hollywood-rampenblockbuster, maar voegt daar dik de Koreaanse familie-melo en romantische komedie, en levensnabije komedie aan toe. De reden dat het in het begin zo lang de kleine dagelijkse leven en emoties van de personages laat zien in plaats van de signalen van de ramp, is om het publiek te laten accepteren dat ze geen 'slachtoffers van het evenement' zijn, maar 'mensen die je ergens zou kunnen tegenkomen'. Door een gewone dag voldoende te tonen en die dag in zijn geheel op te slokken, creëert het een gevoel van verlies dat de visuele schaal van de rampenscènes overstijgt.
De karakteropbouw is op een bepaalde manier typisch. Een verantwoordelijke maar onhandige vader, een vrouw die met wonden lacht, een expert die wankelt tussen wetenschap en realiteit, een ruwe maar pure jongeman, en een personage dat in het begin irritant is maar aan het einde leuk wordt. Bekende rollen zijn aanwezig. Maar deze typischheid is juist de kracht van 'Haeundae'. De relatie tussen Seol Kyung-gu en Ha Ji-won als Man-sik en Yeon-hee beweegt als de emoties van een man en vrouw die ergens in Busan zouden kunnen zijn. Een voorbijgaande opmerking kan een wond worden, en een betekenisloze grap kan lang in het hart blijven hangen, zoals de gesprekken tussen de twee natuurlijk laten zien. Lee Min-ki's Hyung-sik symboliseert het gezicht van een jonge, ruwe maar verantwoordelijke jongeman, terwijl de relatie tussen Kim Hwi en Yoo-jin, gespeeld door Uhm Jung-hwa en Park Joong-hoon, de realiteit van de middelbare leeftijd en de zorgen van ouders in de ramp trekt. Door zo verschillende generaties en posities in één verhaal te brengen, wordt het emotionele spectrum van de film breder.
Uitbreiding van de schaal van Koreaanse commerciële films
Wat betreft de regie heeft dit werk de bovengrens van de rampenschaal die Koreaanse commerciële films op dat moment konden realiseren, behoorlijk gedurfd opgerekt. De instorting van de Gwangandaegyo brug, de overstroming van hoge gebouwen, en de scènes waarin de hele stad onder water staat, hebben een sterke indruk achtergelaten bij het Koreaanse publiek. Het feit dat ze deze specifieke stedelijke ruimtes op het scherm hebben gebracht, die tot nu toe in talloze dramas, variétés en promotievideo's als toeristische beelden werden geconsumeerd, is op zichzelf al indrukwekkend. Het strand van Haeundae, Marine City en de Gwangandaegyo brug, die tot nu toe als kwetsbare structuren zijn veranderd, hebben een grote impact door deze hercontextualisatie van de ruimte.
De emotionele lijn van deze film volgt de typische Koreaanse melodie. Het stapelt komedie, conflicten en tranen op en explodeert dan in één keer in de climax. Wanneer de ramp zich aandient, is het publiek al in staat om natuurlijk te huilen, omdat er al voldoende genegenheid is opgebouwd. In dat proces is er soms ook overdaad te zien. Vooral in de tweede helft verschijnen lachen en tragedie bijna gelijktijdig, waardoor de emoties schommelen. Een personage dat net daarvoor nog grappig was, maakt in de volgende scène een tragische keuze, en na een ontroerende scène komt er weer een grap naar voren, wat voor sommige kijkers misschien wat chaotisch aanvoelt. Maar deze onregelmatige emotionele amplitude is ook een ritme dat bekend is voor het Koreaanse publiek.
Een belangrijk punt om op te letten als rampenfilm is hoe dit werk de samenleving vóór de ramp afbeeldt. De waarschuwingen van de geoloog verliezen kracht aan de drempel van bureaucratie, en de administratie die zich zorgen maakt over toeristische inkomsten tijdens het vakantieseizoen stelt ongemakkelijke conclusies uit. De regisseur plaatst niet iemand als de slechterik, maar laat de nonchalance en verantwoordelijkheidsontwijking van 'Zou zoiets echt kunnen gebeuren?' natuurlijk naar voren komen. De boodschap dat deze vertrouwde houdingen de schaal van de ramp vergroten, blijft lang hangen nadat de film is afgelopen.
Het is ook belangrijk dat de persoonlijke keuzes centraal staan. De keuzes over wie eerst te redden in een rampensituatie en op welk punt op te geven, zijn verweven met de verhalen van de personages. De film biedt geen antwoorden op die keuzes. De opoffering van een personage wordt sterk belicht, terwijl de beslissing van een ander personage slechts in een paar korte shots voorbijgaat. Het publiek wordt uitgenodigd om zich voor te stellen wat zij zouden doen in die verschillen. Dit proces van overpeinzing maakt 'Haeundae' meer dan een eenvoudige spektakel.
Haat mensen, maar voel je aangetrokken tot mensen
Dit is een goed startpunt voor degenen die niet vertrouwd zijn met het genre van rampenfilms. Omdat het niet alleen wrede scènes of angstaanjagende regie naar voren brengt, maar de relaties en emoties van de personages voldoende opbouwt voordat de ramp wordt geïntroduceerd, kunnen ze de genre-spanning op een niet belastende manier ervaren. Voor degenen met persoonlijke herinneringen aan Busan en Haeundae, kan het ook leuk zijn om hun eigen herinneringen te overlappen met de landschappen in de film. De zee, die ze alleen op ansichtkaarten en foto's hebben gezien, zal veranderen in een ruimte waar leven en dood van iemand zich afspelen.
Voor degenen die een vage angst en machteloosheid voelen in de huidige wereld, kan deze film helpen om complexe emoties te ordenen. 'Haeundae' laat zien hoe klein de mens kan zijn voor de enorme natuur, terwijl het ook laat zien welke beslissingen die kleine mensen voor elkaar kunnen nemen. Tussen explosieve CG en geluid, is het uiteindelijk de achterkant van iemand die voor iemand anders springt die het hart van het publiek vasthoudt en niet loslaat. Als je op een zomeravond licht wilt lachen en toch een keer een brok in je keel wilt voelen, en als je de typische Koreaanse rampenmelodrama opnieuw wilt bevestigen, is het zeker de moeite waard om nu opnieuw 'Haeundae' te bekijken.
