[magazine kave]=Choi Jae-hyuk, verslaggever
In de diepe bossen rijdt een zwarte bestelwagen langzaam naar een begraafplaats die bedekt is met lage mist. Het lijkt meer op een voertuig van spookjagers dan op een rouwauto. De geomant Kim Sang-deok (Choi Min-sik), de koele en zakelijke begrafenisondernemer Ko Young-geun (Yoo Hae-jin), de jonge en moedige sjamaan Lee Hwa-rim (Kim Go-eun), en Hwa-rims leerling en boeddhistische monnik Yoon Bong-gil (Lee Do-hyun). Deze vier zijn hier samengekomen vanwege een lucratieve opdracht die vanuit Los Angeles, VS, is gekomen. Er wordt verteld dat er een onverklaarbare 'grafwind' in een rijke vastgoedfamilie wordt doorgegeven. Een baby die vanaf de geboorte de hele tijd huilt, een vader die om onbekende redenen in het ziekenhuis ligt, en de oudste zoon die al eerder zijn leven heeft opgegeven. De opdrachtgever Park Ji-yong (Kim Jae-cheol) vraagt hen om alles op te lossen, ongeacht de kosten, omdat hij gelooft dat al deze ongelukken te maken hebben met de graven van zijn voorouders.
De film creëert vanaf de eerste scène in het ziekenhuis in LA een vreemde sfeer. Onder het licht van de fluorescentielampen is de ziekenhuiskamer ongelooflijk stil. Hwa-rim nadert de baby, fluit en reciteert een gebed terwijl ze in de ogen van het kind kijkt. Haar conclusie na deze korte blik is eenvoudig. "De voorouders zijn niet tevreden met de plek van het graf, en daarom veroorzaken ze problemen." Op het moment dat deze grove taal en occulte gevoel samenkomen, wordt het publiek al in de unieke wereld van regisseur Jang Jae-hyun getrokken. Het is alsof je in een ziekenhuis in LA met airconditioning plotseling naar het huis van een sjamaan in de bergen wordt getransporteerd.
Op het moment dat de grond wordt gegraven, begint de geschiedenis te ademen
Hwa-rim en Bong-gil, die naar Korea zijn teruggekeerd, beginnen samen met Sang-deok en Young-geun aan het echte 'grafopening project'. Sang-deok proeft de aarde, voelt de wind en bekijkt de nerf van de bomen terwijl hij de plek van het graf inspecteert. Het is alsof een wijnsommelier de terroir leest. Bomen die zelfs in de winter groen blijven, de grond die om hen heen ongewoon vochtig is, en een grafheuvel die te diep is gegraven. In de ogen van Sang-deok lijkt dit graf niet een plek te zijn die vanaf het begin is gemaakt om 'mensen te redden', maar eerder een plek die is gecreëerd met de bedoeling iets te vergrendelen. Hwa-rim voelt ook een onheilspellend gevoel dat "hier, zodra je het aanraakt, de zaken groter worden", maar in de situatie waarin er al een groot bedrag aan voorschot is betaald, kan niemand zich terugtrekken. Het is het lot van een freelancer.
Vanaf het moment dat de schop de grond in gaat en de grafheuvel instort, krijgt de horror van de film een fysieke aanwezigheid. Vreemd water dat uit de kist stroomt, haar dat niet van een mens lijkt te zijn, en een enorme houten kist omringd door prikkeldraad. Sang-deok en zijn gezelschap beginnen te beseffen dat ze niet gewoon een voorouderlijk graf aanraken, maar dat ze iets aanraken dat opzettelijk 'verzegeld' is. Deze eerste grafopening scène is een sequentie die stof, zweet en ademgeluiden gebruikt om het publiek het te laten voelen op hun huid. Het is een ervaring die aan de andere kant van ASMR staat, waarbij alleen geluid al kippenvel kan veroorzaken.
Maar het echte probleem komt daarna. Zelfs na het graven van het graf stopt het ongeluk van de familie Park Ji-yong niet, en er gebeuren steeds meer vreemde incidenten rondom de groep. De bizarre sterfgevallen van familieleden, de mysterieuze dood van een arbeider die hen hielp, onverklaarbare voortekenen. Sang-deok en Hwa-rim voelen dat er "iets heel anders" beweegt, en via aanvullend onderzoek volgen ze een soort 'staak' die zich in het midden van de Baekdudaegan bevindt, wat overeenkomt met de taille van het Koreaanse schiereiland. Het is alsof er een verborgen baas verschijnt nadat je een quest in een mysterie spel hebt voltooid.
De plek waar ze aankomen is de kleine tempel Bokuksa en het nabijgelegen bergdorp. Aan de buitenkant lijkt het een vredig plattelandsgebied, maar naarmate de verborgen geheimen van de kist, oude kaarten en sporen van de onafhankelijkheidsbeweging één voor één aan het licht komen, breidt het verhaal zich steeds verder uit over het verleden en het heden, en over de nationale geschiedenis en persoonlijke geschiedenis. De entiteit die in de kist slaapt is niet langer een eenvoudige ziel. Het is een 'Japanse yokai', die de geweldadigheid van oorlog en kolonialisme, de geloof in de staak en bloederige slachtingen met elkaar verweeft. Wanneer de nacht valt, breekt deze entiteit de verzegeling en komt naar buiten, en de scènes waarin het de stal en het dorp verwoest, staan op het snijpunt van monsterfilms en volksvrees. Het is een vreemde genre-mix, alsof Godzilla plotseling in de bergen van Jeolla verschijnt.
In dit proces vormt de combinatie van Sang-deok, Young-geun, Hwa-rim en Bong-gil een soort 'Koreaanse Ghostbusters'. In plaats van protonenstralen gebruiken ze rituelen en gebeden, in plaats van vallen gebruiken ze geomantie en begrafenisrituelen, en in plaats van vergaderingen in het hoofdkwartier van de brandweer, zien we vergaderingen in de bestelwagen. Gebed en magie vermengen zich, op weg naar het laatste ritueel tegen de yokai. De gebeden tatoeages op de lichamen van Hwa-rim en Bong-gil, de brandende fysieke vorm van de yokai voor de stupa, en de enorme vuurbal die door de lucht vliegt als een goblin-vuur. De film bereikt hier de piek van horror en spektakel. Maar wat de vier aan het einde verliezen en winnen, is het beste om zelf in de bioscoop te ontdekken. Enkele scènes aan het einde hebben de kracht om de betekenis van het hele werk opnieuw te ordenen, dus als je het van tevoren uitlegt, kan het zelfs zo zijn dat de spoilerpolitie in actie komt.
De voltooiing van de occulte trilogie, het 'wonder' van 10 miljoen
Regisseur Jang Jae-hyun lijkt met de drie occulte films zijn eindbestemming te hebben bereikt. Als 'The Priests' de katholieke exorcisme-rituelen heeft aangepast aan de westerse horror, en 'Svaha' filosofische vragen heeft gesteld op basis van nieuwe religies en boeddhistische mythologie, dan plaatst 'De grafopening' de Koreaanse sjamanisme, geomantie en grafcultuur volledig op de voorgrond. Hierdoor voelt het publiek zich veel dichterbij, ondanks dat het een occulte genre is. Het voelt alsof "woorden die je misschien ooit op een familiebegrafenis hebt gehoord" en "de verhalen over de nazaten van collaborateurs die je in het nieuws hebt gezien" direct de film binnenkomen. Het is als een oud fotoalbum dat je vindt in de kast van je grootmoeder, iets vreemds maar toch ergens vertrouwd.
Genre-technisch gezien is deze film dichter bij een occulte avontuur dan een horrorfilm. Er zijn verschillende echt huiveringwekkende scènes, maar de algemene toon is meer gericht op spanning en nieuwsgierigheid, met af en toe een lach. De scène waarin Young-geun ongemakkelijk zit als ouderling op de rituele bijeenkomst (alsof een vegetariër naar een vleesrestaurant wordt gebracht), de scène waarin Sang-deok en Young-geun ruzie maken over de vergoeding (alsof accountants in plaats van exorcisten met Excel de rekeningen opmaken), en de momenten waarop Hwa-rim en Bong-gil een vreemde chemie vertonen die half 'verkoper' en half 'priesterrelatie' is. Deze alledaagse humor maakt de daaropvolgende horror veel duidelijker. De wisseling tussen komedie en horror is net zo verfijnd als een dansspel stapverandering.
De ensemble van de vier acteurs is de grootste kracht van deze film. Choi Min-sik, die Kim Sang-deok speelt, mengt koelte met de ervaring van een geomant, en voegt een gevoel van schuld en de zonden van de tijd toe. Wanneer hij een handvol aarde in zijn mond steekt en zegt: "Ik begrijp wat er met deze grond is gebeurd", voel je het gewicht van meer dan alleen een beroep. Het is alsof een wijnexpert een slok neemt en zegt: "Deze wijngaard is gebombardeerd tijdens de Tweede Wereldoorlog", wat een rilling geeft. Yoo Hae-jin als Ko Young-geun is een begrafenisondernemer met 200 procent realiteitszin. Hij is gefocust op geld, beschermt zichzelf voor gevaar, maar in het laatste moment gooit hij zich onverschillig in de strijd. Hij speelt de rol van het overbrengen van de zware onderwerpen van sjamanisme en begrafenis aan het publiek zonder hen te belasten. Het is niet de komische verlichting in een horrorfilm, maar eerder zoals de eigenaar van een uitvaartcentrum in onze buurt.
Kim Go-eun als Lee Hwa-rim is het meest opvallende gezicht van deze film. De setting van een jonge sjamaan in een glanzende pufferjack en capuchon is al vernieuwend. Een sjamaan die geen traditionele hanbok draagt, maar in North Face kleding rituelen uitvoert. Ze spreekt eerlijk, zelfs met scheldwoorden, tijdens de rituelen, en als ze zich slecht voelt over de vergoeding, wil ze meteen vertrekken. Maar na de confrontatie met de yokai, komt er een andere kant naar voren wanneer ze zich schuldig voelt omdat ze Bong-gil niet heeft kunnen beschermen. Haar complexe uitdrukking van een schaterlach en tranen, angst en verantwoordelijkheidsgevoel voorkomt dat dit personage wordt gereduceerd tot een 'girl crush sjamaan'. Lee Do-hyun als Yoon Bong-gil vangt de onschuld, oppervlakkige angst en loyaliteit aan zijn meester van de leerling met finesse. Zelfs in de scènes waarin hij zich in gevaar brengt, of wanneer hij in een bezeten toestand Japanse woorden uitspuwt, blijft hij altijd een kwetsbaar mens. Het is alsof Frodo de ring van macht draagt in The Lord of the Rings, de jongste sjamaan absorbeert alle angsten met zijn lichaam. Dankzij die kwetsbaarheid komen de offers en keuzes in de climax nog sterker over.
1,191 miljoen mensen zagen de occulte revolutie van het genre
Het is opmerkelijk dat 'De grafopening' recordbrekende resultaten heeft behaald aan de kassa. Na de release in februari 2024 trok het publiek aan door mond-tot-mondreclame, en na 32 dagen had het de grens van 10 miljoen bezoekers overschreden, waardoor het de eerste film van het jaar werd die deze mijlpaal bereikte. Het is de 32e film in de geschiedenis en de 23e Koreaanse film die deze prestatie heeft behaald, en het is de eerste in de traditionele betekenis van het occulte/horror genre. Uiteindelijk bereikte het ongeveer 1,191 miljoen bezoekers en een omzet van 110 miljard won, waarmee het de nummer één in de box office van het eerste halfjaar werd. Het heeft de genregrenzen doorbroken en zelfs het middelbare publiek naar de bioscoop getrokken, wat de nieuwe mogelijkheden van de Koreaanse commerciële film aantoont. Het is als een wonder dat een indieband plotseling de nummer één op de Melon-chart wordt.
Als je naar de details van de regie kijkt, begrijp je waarom regisseur Jang Jae-hyun de bijnaam 'meester van het occulte' heeft gekregen. Hij verstopt de nummers op de kentekenplaten met de onafhankelijkheidsdag (0815) en de dag van de drieëntwintigste (0301), en haalt de namen van de belangrijkste personages uit de namen van echte onafhankelijkheidsactivisten. Dit zijn niet alleen Easter Eggs, maar een poging om de emotie van 'het opruimen van de restanten van collaboratie' visueel en linguïstisch door de hele film heen te weven. Het is een film waarin je verborgen afbeeldingen kunt vinden, zoals in Ready Player One. Het symbool van het uittrekken van de staak die Japan heeft geplaatst en het herstellen van de energie van ons land breidt de strijd tegen de yokai uit van een eenvoudige monsterbestrijding naar een historische en emotionele wraak. Het is filmische alchemie waarbij exorcisme gelijkstaat aan de onafhankelijkheidsbeweging.
Des te interessanter omdat het niet perfect is
Natuurlijk werkt deze gedurfde poging niet perfect voor iedereen. Naarmate het verhaal vordert, komen de Japanse yokai, symbolen van de onafhankelijkheidsbeweging, de Baekdudaegan en numerieke codes allemaal tegelijk naar voren, wat door sommige kijkers als overdaad wordt ervaren. Vooral de finale confrontatie met de yokai is spectaculair, maar lijkt af te wijken van de kleine angsten en de realiteit die in de eerste helft zijn opgebouwd. Het voelt alsof je een verhaal over een spook uit de buurt hoort, en plotseling de finale van Avengers: Endgame ziet. De ambitie om de horrorconclusie te verbinden met historische betekenis kan op sommige punten een beetje uitleggerig en zwaar aanvoelen.
Een ander discussiepunt is de 'manier van gebruik van sjamanisme'. Deze film toont sjamanisme duidelijk als een techniek om met geesten om te gaan en als een positieve uitdrukking van de Koreaanse geestelijke cultuur. Tegelijkertijd verbergt het ook niet de commerciële en opportunistische kanten van sommige sjamanen. Dankzij die balans lijkt sjamanisme niet een mystieke fantasie, maar eerder een beroep dat hier op deze grond bestaat. Het is alsof Doctor Strange een tovenaar is, maar ook een arts die de rekeningen opmaakt. Maar voor kijkers die zich ongemakkelijk voelen bij sjamanisme zelf, kan de wereld van deze film, waarin rituelen en bezetenheid herhaaldelijk voorkomen, een beetje overweldigend zijn.
Voor kijkers die de huidige staat van de Koreaanse genre film willen verkennen, is 'De grafopening' een soort verplichte kost. Het laat zien hoe occultisme en mysterie, historische codes en commercialiteit samen in één film kunnen bestaan, en toont zowel de grenzen als de mogelijkheden. Voor kijkers die al genoten hebben van 'The Priests' en 'Svaha', zal het interessant zijn om te zien hoe regisseur Jang Jae-hyun in dit derde werk de sterke punten van zijn eerdere films heeft behouden en de zwakke punten heeft verbeterd. Het is als het genieten van het ophalen van de verhaallijnen van fase 1 terwijl je fase 3 van Marvel bekijkt.
Ten tweede is het ook geschikt voor mensen die de horror genre willen verkennen, maar nog niet klaar zijn voor pure horror. Natuurlijk zijn er enkele scènes die je bijblijven, maar de film richt zich niet alleen op horror. Terwijl je de chemie tussen de vier personages, de wereld van geomantie en begrafenis, en de historische symboliek volgt, is de kans groot dat de looptijd van de film voorbij is. Het is vooral geschikt voor kijkers die zeggen: "Ik hou niet van te enge dingen, maar ik hou ook niet van films die alleen maar licht zijn." Het is als een attractie voor mensen die willen genieten van een achtbaan, maar bang zijn voor de vrije val.
Tot slot wil ik 'De grafopening' aanbevelen aan degenen die de relatie tussen ons land, onze geschiedenis, onze voorouders en nakomelingen opnieuw willen bekijken binnen het kader van een genre film. Na het zien van deze film, kan het zijn dat je de omgeving anders waarneemt wanneer je langs een begraafplaats loopt, een bergpad bewandelt, of een oude tempel bezoekt. Het laat je nadenken over wat er onder de grond ligt waar we op staan, en welke herinneringen zijn begraven. Die vraag is de echte echo die 'De grafopening' langer laat hangen dan de geesten. Net zoals archeologen een site opgraven, graven we door deze film de lagen van vergeten geschiedenis op. En in dat proces kunnen we misschien niet de geesten, maar onszelf tegenkomen.
