Een smalle weg naar een afgelegen plattelandshuis, het bos buiten het autoraam lijkt oneindig door te gaan als een lus. De zussen Su-mi (Im Soo-jung) en Su-yeon (Moon Geun-young) keren terug naar huis in de auto van hun vader na een lange ziekenhuisopname. Maar in plaats van vreugde, is er een subtiele alarmtoon in de lucht. Zodra de deur van het huis opengaat, worden ze begroet door hun zwijgzame vader en hun overdreven vriendelijke stiefmoeder Eun-joo (Yeom Jeong-ah). En dan is er het verstikkende, vreemde huis dat zowel ruim als claustrofobisch is. Deze ruimte, die lijkt te zijn omgebouwd van een oud hanok, heeft gangen en deuren die als een doolhof met elkaar verbonden zijn, en overal zijn er zwarte gaten zoals kasten, gordijnen en de duisternis onder het bed. De film 'Janghwa Hongryeon' ontvouwt langzaam de tragedie van een familie binnen dit afgesloten universum genaamd huis, met lagen van horror, melodrama en psychologisch drama als een stapel speklagen.
Vanaf de eerste dag dat ze terug zijn, straalt Su-mi met haar hele lichaam het signaal uit dat Eun-joo niet in dit huis thuishoort. Eun-joo verbergt ook een scheermes onder haar honingzoete woorden. De gesprekken aan de eettafel zijn oppervlakkig beleefd, maar elke moment als een schermwedstrijd gericht op elkaar. Su-yeon krimpt ineen en kijkt stilletjes toe. Het lijkt alsof er al lang een oorlog in het huis woedt, niemand kan er vrij ademen. En dan is er nog een onzichtbare aanwezigheid. Het geluid van ademhaling en voetstappen midden in de nacht, haar dat uit de kastdeur steekt, de blik die je voelt vanuit de duisternis onder het bed. De kijker blijft zich afvragen wat er in dit huis is, of beter gezegd, wie er is.
Het verhaal dringt al snel door in het verleden van de familie. De gebeurtenissen die Su-mi en Su-yeon naar het ziekenhuis brachten, de afwezigheid van hun biologische moeder, de stilte van hun vader, onthullen langzaam de contouren van de wonden die in het huis zijn achtergelaten. Eun-joo gelooft dat zij de rechtmatige meesteres van het huis is en dwingt orde af, maar voor de zussen is zij een indringer en een dader. Een kleine fout aan de eettafel escaleert tot vernedering en verbaal geweld, en medicijnzakjes en -flessen verschijnen herhaaldelijk als een Pandora's doos die de familietrauma's verzegelt. Regisseur Kim Ji-woon laat het verleden van het huis doorschemeren via objecten en ruimtes in plaats van lange uitleg. Een familiefoto aan de muur, een lege kamer, een gesloten lade fluisteren de waarheid eerder dan dialogen.
De spanning in het begin komt vooral van onzichtbare angst in plaats van zichtbare geweld. Eun-joo's blik die door de deur naar de zussen gluurt, de stilte van de vader die alles negeert, Su-mi's herhaalde nachtmerries zijn subtiel met elkaar verbonden. Dan, op een nacht, escaleert de angst naar een hoger niveau wanneer er een onverklaarbaar incident plaatsvindt in Su-yeon's kamer. Het geluid van een deur die open en dicht gaat, het laken dat lijkt te worden verfrommeld door een onzichtbare hand, een zwarte vorm die vanuit de onderkant van het scherm omhoog kruipt. De kijker voelt intuïtief dat de angst in dit huis verder gaat dan simpelweg familieruzies. Tegelijkertijd voelt men dat deze angst verbonden is met de geschiedenis van de familie als een navelstreng.
Naarmate de film vordert, worden de grenzen tussen realiteit en nachtmerrie, heden en herinnering opzettelijk vaag gemaakt. De scènes gezien door Su-mi's ogen worden steeds ondoorzichtiger, en Eun-joo's gedrag lijkt overdreven, voorbij menselijke kwaadaardigheid. Alledaagse objecten zoals een vleesschotel op de eettafel, een met bloed doordrenkte handdoek, en afval dat zich onder de trap ophoopt, worden plotseling triggers van angst. De kijker begint zich af te vragen of dit allemaal echt gebeurt of dat het hallucinaties zijn veroorzaakt door iemands schuldgevoel. Deze onstabiele perceptie leidt op een gegeven moment tot een ommekeer in het scherm, maar het is verstandig om de aard van die wending zelf te ontdekken.
Wat duidelijk is, is dat 'Janghwa Hongryeon' niet simpelweg een spookverhaal is, noch een melodrama over een stiefmoeder versus dochters. Regisseur Kim Ji-woon gebruikt het Joseon-dynastie verhaal 'Janghwa Hongryeonjeon' als inspiratie, maar in plaats van de misdaden van de stiefmoeder en de wrok van de dochters te kopiëren, heeft hij het volledig opnieuw gemaakt met de psychologie en wonden van een moderne familie. In het origineel was de geest een wraakengel, maar in deze film is de angst meer een schaduw gecreëerd door schuldgevoel, onderdrukking en vervorming van herinneringen. Wat enger is dan een geest, zijn mensen die hun eigen wonden eindeloos herhalen zonder ze te begrijpen. Alsof ze ctrl+C, ctrl+V niet kunnen stoppen.
'Mise-en-scène' die de Renaissance van de Koreaanse Film symboliseert
Wanneer men de artistieke waarde van Janghwa Hongryeon bespreekt, is het eerste dat op tafel komt de ruimte en mise-en-scène. Het huis in 'Janghwa Hongryeon' is niet zomaar een achtergrond, maar functioneert als een gigantisch personage. De ruime woonkamer en eindeloze gangen, de kamers met verschillende kleuren en verlichting, zijn als een 3D-kaart die de psychologie van de personages visualiseert. Vooral de scènes waarin rode, groene en blauwe lichten afwisselend het scherm domineren, visualiseren nauwkeurig de temperatuur en dichtheid van emoties. De rode bijgerechten en borden op de eettafel, het bloempatronenbehang dat als bloed uitloopt, en het groene bos dat oplicht in de duisternis, lijken allemaal op fragmenten van emoties die uit de personages sijpelen. Alsof de kleuren de taal van emoties zijn, tot het uiterste gedreven als een Instagram-filter.
De keuze van camerahoeken en opnames is ook voortreffelijk. De camera vangt vaak personages op vanuit een lage positie omhoog kijkend, of gluurt naar hen door de kieren van deuren en meubels. Dit ongemakkelijke perspectief maakt de kijker tot een 'derde aanwezigheid die ergens in dit huis verborgen is'. Zelfs wanneer de camera een personage door de gang volgt, loopt het niet vooruit maar blijft het iets achter. Dankzij deze subtiele afstand voelt de kijker altijd de spanning dat er iets uit het scherm kan springen. Alsof je in een first-person shooter game op je hoede bent voor een vijand die je van achteren besluipt. Tegelijkertijd overlapt deze camerahoek met de psychologie van de personages die de waarheid niet volledig kunnen bereiken en eromheen cirkelen.
Het geluidsontwerp is, zoals het een horrorfilm betaamt, verfijnd en berekend. In plaats van grote schreeuwen of plotselinge geluidseffecten, zijn het de stille ademhaling en zachte voetstappen die meer kippenvel geven. Het krakende geluid van het huis, het zachte geluid van borden die elkaar raken, en de wind die uit het bos waait, functioneren allemaal als acteurs op het podium. De muziek vermijdt overdreven horror BGM en grijpt alleen in wanneer nodig. Op sommige momenten is er bijna onhoorbare pianomuziek, op andere momenten vermengt het zich met metalen percussie om de zenuwen van de kijker te schuren. Hierdoor is de angst in de film niet een jump scare, maar een langzaam binnendringende onrust, als de sfeer in een tandartswachtkamer.
Ook op het gebied van acteren is dit werk, zelfs nu, bewonderenswaardig. Im Soo-jung's Su-mi is een complexe personage die tegelijkertijd de rol van beschermer, slachtoffer en soms dader in zich draagt. De vastberaden blik om haar zus te beschermen en de angstige uitdrukking wanneer ze uit een nachtmerrie ontwaakt, coëxisteren in één lichaam. Moon Geun-young's Su-yeon is een bange en kwetsbare jongste, maar toont soms een uitdrukking alsof ze alle geheimen kent. Alsof ze een kijker is die de spoilers al weet. Yeom Jeong-ah's Eun-joo is de andere motor van deze film. Oppervlakkig lijkt ze een verfijnde en bekwame meesteres, maar haar uitdrukking vervormt af en toe, waardoor de verborgen minderwaardigheid en woede naar buiten sijpelen. Wanneer deze drie acteurs botsen, komt er een complexe laag van emoties naar voren die verder gaat dan een simpele schurk versus held dynamiek.
Kim Kap-soo's vertolking van de vader is het meest onderdrukte personage in de film. Hij spreekt weinig in bijna elke scène, ontwijkt oogcontact en ontwijkt situaties. Op het eerste gezicht lijkt hij een machteloze patriarch, maar de film laat zien dat zijn stilte een van de pijlers van de tragedie is. Het niet doen van iets is ook een keuze, en deze persoon bewijst dat pijnlijk. De houding van toekijken zonder de familie te beschermen of de wonden onder ogen te zien, heeft een enorme vernietigende kracht, en de film spreekt door middel van situaties en gevolgen in plaats van directe kritiek. Alsof het de 'spiraal van stilte theorie' als een familiedrama implementeert.
Niet 'Schrikken', maar 'Oerangst'
De reden dat de angst in deze film zo lang blijft hangen, is dat de oorsprong dichter bij psychologie ligt dan bij het bovennatuurlijke. Of er daadwerkelijk geesten zijn, is niet belangrijk. Het gaat erom wie wat probeert te verbergen en welke herinneringen uiteindelijk niet erkend kunnen worden. Elk personage kiest een vervormde manier om de ondraaglijke waarheid te verdringen of te verdragen. Die vervorming stapelt zich op en fermenteert, waardoor op een gegeven moment alle objecten en schaduwen in het huis veranderen in verwrongen symbolen. De kijker blijft constant raden wat echt is en wat een illusie, en wiens herinnering de waarheid is. Dit proces zelf is een mechanisme dat de angst in de film exponentieel vergroot.
Vanuit het perspectief van verhaallijnstructuur is 'Janghwa Hongryeon' ook een zeer slimme puzzelfilm. Bij de eerste kijkervaring wordt men simpelweg ondergedompeld in de griezelige scènes en spanning, maar pas bij de tweede of derde keer worden de verborgen hints en aanwijzingen zichtbaar. De positie waar het personage naar kijkt, wie waar was, hoe de zitplaatsen aan de eettafel in bepaalde scènes zijn gerangschikt, functioneren als stukjes die de waarheid suggereren. Net als 'The Usual Suspects' of 'The Sixth Sense', is het een film die herhaaldelijk bekeken moet worden. Daarom wordt dit werk voortdurend herbeoordeeld en blijft het in de ranglijsten van horrorfilms. Het is ook een zeldzaam voorbeeld van een succesvolle mix van Koreaanse emotie en westerse psychologische thrillerprincipes. Alsof je kaas toevoegt aan kimchi-stoofpot en het verrassend lekker blijkt te zijn.
Er is echter enige ruimte voor kritiek. Voor een eerste kijker kan de ontwikkeling na het midden enigszins verwarrend zijn. De mix van horror, psychologisch drama en familiedrama kan momenten van verwarring veroorzaken over wat de centrale as moet zijn. Tegen het einde worden verschillende scènes tegelijk teruggehaald, wat leidt tot een soort uitlegdeel, en hier kunnen de meningen verschillen. Voor sommige kijkers is die uitleg vriendelijk en schokkend, maar voor anderen kan het voelen alsof het mysterie te veel wordt ingevuld. Alsof je naar een goochelaar kijkt die zijn trucs te gedetailleerd uitlegt. Toch, gezien de algehele kwaliteit en emotionele dichtheid, valt dit meer in de categorie van persoonlijke voorkeur.
Wat interessant is, is dat 'Janghwa Hongryeon' een nieuwe richting heeft aangegeven voor Koreaanse horrorfilms. Tot dan toe waren Koreaanse horrorfilms vooral gericht op zomerse entertainment of eenmalige schrikmomenten, maar dit werk maakte wonden, trauma's en fragmenten van herinneringen tot de kernmotor van de angst. Verschillende Koreaanse horror- en thrillerwerken die daarna verschenen, gebruikten huiselijk geweld, schoolgeweld en generatieconflicten als realistische wonden, en de invloed van deze film is niet gering. Het heeft een benchmark gezet voor het visualiseren van de onderdrukking en schuldgevoelens van de Koreaanse samenleving binnen het genre. Alsof 'The Lord of the Rings' de standaard zette voor fantasyfilms.
Als je een K-Macabere Sprookje wilt ervaren
Voor kijkers die meer reageren op verstikkende stilte en ongemakkelijke blikken dan op luide geluidseffecten en bloedige scènes, zal de sfeer van 'Janghwa Hongryeon' lang blijven hangen. Net als de nasmaak van een goede wijn.
Voor mensen die al een beetje gecompliceerde gevoelens krijgen bij het woord familie, kan deze film een vreemde catharsis bieden. Het laat zien dat bloedverwanten soms wreder kunnen zijn dan niet-bloedverwanten, en dat men elkaar het diepst kan verwonden in de meest nabije ruimte. Alsof je een familietherapiesessie in een horrorfilm hebt omgezet, zou dat vreemd zijn om te zeggen?
Als je bereid bent om de stille wonden recht in de ogen te kijken en wilt dat een horrorfilm nog lang in je hoofd blijft afspelen nadat deze is afgelopen, dan is 'Janghwa Hongryeon' zeker de moeite waard om opnieuw te ontdekken. De wind aan de rivier, de duisternis in het huis, elk object op de eettafel en elk medicijnzakje zal betekenis krijgen en dichterbij komen. Na het zien van deze film kan je blik op donkere gangen, kastdeuren en familiefoto's subtiel veranderen. En misschien wil je een tijdje onder je bed kijken. Geen grapje.
