[magazine kave]=Choi Jae-hyuk, verslaggever
In de vroege ochtend van een donkere bergdorp, bedekt mist de vallei en druppelt het regenwater van de dakrand. Politieagent Jong-goo (Kwak Do-won) verlaat zijn huis met een kater van de vorige nacht. Hij behandelt, zoals gewoonlijk, huiselijke conflicten en kleine incidenten, en het lijkt erop dat de dag in het 'luidruchtige maar onbeduidende dorp' begint met een praatje met zijn collega's. Net als in de eerste scène van 'Twin Peaks', blijft er alleen een onheilspellend voorgevoel over dat de saaie dagelijkse routine binnenkort zal veranderen in een nachtmerrie. Maar een gruwelijke moord die ergens op de door de regen natte bergweg plaatsvindt, zal de lucht in het dorp volledig omverwerpen. De dader staat met een bloedbedekte lichaam en een verloren blik, terwijl de lichamen van de familieleden gruwelijk verspreid in het huis liggen. Jong-goo voelt dat deze afschuwelijke scène meer lijkt op een 'nachtmerrie' dan op de werkelijkheid, maar in het begin probeert hij het af te doen als iets dat door een onder invloed van drugs verkerende psychopaat is gedaan. Hij weet nog niet dat hij zich midden in een bovennatuurlijk mysterie bevindt, net als Dale Cooper in 'Twin Peaks'.
Het probleem begint wanneer soortgelijke incidenten als dominostenen achter elkaar plaatsvinden. De daders hebben allemaal een donkerrode uitslag op hun huid en met een vage blik slachten ze hun families. De huizen van zowel de daders als de slachtoffers bevinden zich allemaal in het afgelegen dorp genaamd Goksung, omringd door bergen, bossen, regen en mist. Terwijl een onverklaarbare collectieve waanzin zich verspreidt, worden er geruchten over een 'oude Japanse man die in de bergen woont' van mond tot mond doorgegeven onder de dorpsbewoners. De schoonmoeder van Jong-goo begint op een dag, met een opgewonden stem, te zeggen dat de buitenstaander (Jun Kunimura) die in de buurt van het dorp is gaan wonen, een demon is die mensen opvreet. Met getuigenissen van mensen die hem in de bergen hebben gezien, wordt deze onbekende man geleidelijk de zondebok van de angst en afschuw van het hele dorp. Net zoals de dorpelingen in 'The Wicker Man' op zoek zijn naar een slachtoffer, verlangen de inwoners van Goksung ook naar een verklaarbaar kwaad.
Wat is de ware aard van de demon die mijn dochter heeft gekaapt?
Het leven van Jong-goo stort volledig in wanneer die angst zijn huis binnenkomt. Zijn dochter Hyo-jin (Kim Hwan-hee) begint plotseling te schelden, mompelt onbegrijpelijke woorden en krijgt vreemde uitslag en blauwe plekken op haar lichaam. Het kind dat op school altijd rustig en braaf was, begint plotseling, net als Regan in 'The Exorcist', grove taal te gebruiken en Jong-goo, die ziet hoe haar gezicht steeds donkerder wordt, wordt overweldigd door de angst van een vader eerder dan die van een politieagent. Zelfs als hij naar het ziekenhuis gaat of medicijnen geeft, blijft de oorzaak onbekend. Een oude man in het dorp die bekend is met magie zegt: "Dit is geen menselijke ziekte" en bevestigt, terwijl het hele dorp steeds verder in een gebied duikt dat niet kan worden uitgelegd met de taal van wetenschap en rede. Net zoals 'Hereditary' het kwaad toont dat langzaam een gezin verzwelgt, legt 'Goksung' ook nauwkeurig het proces vast waarin het dagelijks leven beetje bij beetje instort.
Op dit punt verschijnt er een andere figuur. De sjamaan Il-gwang (Hwang Jung-min) komt uit Seoul en betreedt Goksung in kleurrijke kleding en met een luidruchtige manier van spreken. Hij kijkt Hyo-jins toestand in één oogopslag en bevestigt dat de ware boosdoener die het dorp opschudt de buitenstaander in de bergen is. De rituelen die Il-gwang uitvoert zijn iconische scènes van de film. Terwijl de trom en de gong als gekken klinken en rode bloed en gele kleuren het scherm bedekken, worden aan de ene kant de rituelen van de doodsvervloeking en aan de andere kant de verdachte rituelen van de buitenstaander in een cross-cut montage gepresenteerd. Net als de doopmontage in 'The Godfather' of de exorcismeconfrontatie in 'Constantine', versnellen de rituelen die elkaar toeworpen worden naar elkaar toe en volgen ze de hartslag van het publiek. Deze scène is een miniatuur van de religieuze oorlog waarin de Koreaanse sjamanisme, de Japanse shinto en de christelijke symboliek met elkaar in botsing komen.
Tegelijkertijd dwaalt ergens op de bergweg een mysterieuze vrouw in een wit gewaad, Mu-myeong (Jeon Woo-hee), als een geest. Mu-myeong verschijnt op een dag plotseling voor Jong-goo, gooit een steen en laat een vreemde waarschuwing achter. Ze zegt dat de buitenstaander een demon is en dat hij Hyo-jins ziel opslokt. Maar als Il-gwang weer verschijnt, zegt hij het tegenovergestelde. Mu-myeong is de echte kwaadaardige, en de buitenstaander kan zelfs de entiteit zijn die dat kwaad probeert vast te houden. In deze situatie, waarin het onduidelijk is wie de waarheid spreekt of of beiden liegen, wordt Jong-goo volledig in de war gebracht. Net zoals in 'The Usual Suspects' waar men zich afvraagt wie Kaiser Soze is, kan het publiek van 'Goksung' ook tot het einde niet zeker zijn wie de echte demon is.
Jong-goo blijft eindeloos twijfelen tussen de taal van de rede van de politie, de instincten van een vader, de geruchten en vooroordelen die de dorpsbewoners hebben opgebouwd, en de symbolen van sjamanisme en religie. Het dorp is al niet meer een ruimte van 'logische deductie', maar is veranderd in een psychologisch slagveld waar geloof en wantrouwen, geruchten en angst met elkaar verweven zijn. De onbekende altaren, de foto's en bezittingen van de slachtoffers die in het huis van de buitenstaander worden gevonden, en de bizarre scènes die in de grotten van de bergen worden waargenomen, lijken allemaal het bestaan van de demon te bewijzen, maar laten ook ruimte voor andere interpretaties. De film biedt het publiek tot het einde geen vriendelijke antwoorden. Welke kant Jong-goo kiest en welke uitkomst die keuze met zich meebrengt, blijft de meest wrede mysterie van de film. Net zoals 'No Country for Old Men' het wezen van het kwaad niet uitlegt maar er gewoon naar kijkt, laat 'Goksung' ook alleen vragen achter in plaats van antwoorden.
Na Hong-jin's 'Gecombineerd Cadeaupakket'
Zo begint het verhaal van 'Goksung' in een zeer typische structuur van een politieonderzoek, maar trekt het geleidelijk beelden aan die dichter bij volksvrees, religieuze thrillers en zombie-horror komen. De doorlopende grappen en humor die aan het dagelijks leven zijn verbonden, maken het publiek in het begin onoplettend, maar naarmate de film vordert, werkt die humor zelfs als een schaduw van gruwelijke onheil. Het is grappig, maar je kunt er niet om lachen, en hoe meer je probeert het uit te leggen, hoe meer gaten er ontstaan in het verhaal. Dit is het punt waar de esthetiek van het werk echt begint te ontvouwen.
Als we de artistieke waarde van het werk grondig analyseren, is het grootste kenmerk van 'Goksung' de botsing en hybriditeit van genres. Deze film is een misdaadthriller die zich afspeelt in een plattelandsdorp, een horrorfilm waarin geesten en demonen verschijnen, en tegelijkertijd een enorm geloofsdrama dat de Koreaanse plattelandslandschappen, volksgeloof, sjamanisme en christelijke mythologie met elkaar verweeft. Regisseur Na Hong-jin laat deze verschillende lagen van genres niet afzonderlijk consumeren, maar legt ze op elkaar in één beeld. Net zoals 'Parasite' komedie en thriller in één frame samenbrengt, speelt 'Goksung' ook grappen en angst tegelijkertijd af. De platte grappen die in het politiebureau plaatsvinden, de gesprekken van de dorpsmannen in de bar, en de scène waarin een predikant onhandig Japans vertaalt, voelen allemaal als het zwaartepunt van de realiteit. Maar bovenop deze gewone beelden, worden de door de regen natte bergen, de zwarte hond, de bloedbedekte lichamen en de sjamaan's rituelen met elkaar verweven, waardoor het publiek op een gegeven moment niet meer kan onderscheiden 'wat de realiteit is en waar de nachtmerrie begint'. Net als in de films van David Lynch vervaagt de grens tussen realiteit en hallucinatie.
De kern van de regie is een hardnekkige obsessie met 'onduidelijkheid'. Bestaat het kwaad, en als het bestaat, wiens gezicht heeft het? De film geeft tot het einde deze vraag niet als een basisprobleem. De buitenstaander wordt afgebeeld als een oude ander in de Koreaanse samenleving, een wezen dat gemakkelijk het doelwit van wantrouwen en haat wordt. Hij dwaalt als een wild dier door de bergen, wordt gezien naast bloed en lichamen, en is iemand die vol met talismannen en altaren in zijn huis is. Maar in zijn blik flitst angst en onrechtvaardigheid, en soms heeft hij een uitdrukking die lijkt op die van een beest dat wordt bejaagd. Aan de andere kant verschijnt Mu-myeong in een wit gewaad en op blote voeten, als een heilig wezen, maar de camera kijkt steeds van bovenaf naar haar of verbergt opzettelijk haar gezicht, waardoor het vertrouwen van het publiek voortdurend wordt ondermijnd. Net zoals 'Shutter Island' het vertrouwen van het publiek verraad, ondermijnt 'Goksung' ook het vertrouwen in de blik.
Een onbekende wereld waarvan alleen de regisseur de antwoorden kent
Deze onduidelijkheid doordringt niet alleen de verhaallijn, maar ook de mise-en-scène en cinematografie van de film. Bergmist en regen, de duisternis van de nacht en het blauwe licht van de ochtend vermengen zich voortdurend over het scherm. Het bergdorp wordt niet als 'landschap' maar als 'gevoel' gefilmd. De opslagplaats voor aardewerk, de plastic kassen, de smalle bergpaden, het verouderde politiebureau, en het chaotische plattelandslandschap worden allemaal gedetailleerd geplaatst, maar deze vertrouwde beelden veranderen op een gegeven moment in een achtergrond van angst. Net zoals 'Signs' een gewone boerderij in Pennsylvania tot een horror podium maakt, verandert 'Goksung' ook het Koreaanse platteland in het territorium van de demon. Het publiek zal na de film, wanneer ze op een regenachtige dag de bergpaden bewandelen, de nasleep van Goksung in hun gedachten voelen opkomen.
Het geluidsontwerp en de muziek zijn ook elementen die 'Goksung' tot een mijlpaal in de Koreaanse horrorfilm maken. Deze film bevat in feite bijna geen traditionele jump scares. In plaats daarvan zijn het de geluiden van dieren, de regen, het geluid van insecten, het breken van takken, en de schreeuwen van mensen in de verte die de lagen van angst vormen. Met de muziek in de rituelen wordt een bijna trance-achtige onderdompeling gecreëerd. Het ritme herhaalt zich constant, maar de klankkleur en instrumenten veranderen een beetje, waardoor de zenuwen van het publiek worden geknaagd. In plaats van dat de angst plotseling toeslaat, voelt het alsof het langzaam het lichaam binnendringt. Net zoals de angst die zich onder de zon in 'Midsommar' ontvouwt, ontvouwt de rituelen in 'Goksung' ook nachtmerries in heldere kleuren.
De acteerprestaties van de acteurs zijn ook niet te vergeten. Jong-goo lijkt in het begin van de film meer op een plattelandsagent die eerder verveeld dan verantwoordelijk is. Hij schrikt als hij foto's maakt op de plaats delict, en lijkt een 'verwarde' vader die grappen met zijn collega maakt. Maar naarmate de film vordert, stapelen de vermoeidheid, angst, schuldgevoel en twijfel zich op in Jong-goo's gezicht. Op een gegeven moment begint het publiek zich af te vragen: 'Is deze man echt zo onbekwaam dat hij zo in elkaar stort, of kan iedereen zo in elkaar zakken in deze situatie?' Deze vraag raakt de manier waarop de film naar de mens kijkt. Net zoals Chief Brody in 'Jaws' slechts een machteloze mens is voor de haai, is Jong-goo ook gewoon een vader voor het kwaad.
Il-gwang's aanwezigheid is een andere as. Hij verschijnt voor het eerst met een flamboyante rituelen en zelfverzekerde manier van spreken, en lijkt op het karakter van de 'bekwame sjamaan' dat Koreaanse kijkers bekend is. Maar naarmate de zaak dieper wordt, blijkt dat hij ook slechts een mens is die in de angst is verstrikt. Wat hij 'echt gelooft' en hoe zeker hij is van wat hij zegt en de rituelen, wordt nooit helemaal duidelijk. Mu-myeong wordt bijna herinnerd door haar blikken, gebaren en timing van haar verschijning in plaats van haar dialogen. Wanneer ze verschijnt, vervormt de lucht op het scherm langzaam. Een keer als een redding, en een andere keer als een ramp. De buitenstaander legt zichzelf uit met stilte in plaats van woorden. Zijn huis, zijn spullen, de richting waarin hij kijkt, werpen alleen maar raadsels op voor het publiek. Net als Anton Chigurh in 'No Country for Old Men' is hij de belichaming van onverklaarbaar kwaad.
Een geweldig werk dat niet alleen als 'horror' kan worden gekarakteriseerd
Dit is natuurlijk geen film die vriendelijk is voor elk publiek. De looptijd is lang, en de structuur van het verhaal wijkt ver af van de typische Hollywood-horror. Voor kijkers die duidelijke kwaden, perfecte antwoorden en verfrissende catharsis verwachten, kan 'Goksung' als een frustrerende en onvriendelijke film aanvoelen. De interpretatiestrijd in de tweede helft, met omkeringen en tegenomkeringen, vereist concentratie. Voor sommige kijkers kan het genre te veel gemengd zijn en een chaotische indruk achterlaten. Maar als je deze onvriendelijkheid kunt doorstaan en de laatste scène van de film volgt, zul je voelen dat de emotie van 'angst' meer is dan alleen schrik of afschuw. Net zoals 'The Blair Witch Project' onzichtbare angst creëerde, creëert 'Goksung' ook een angst die niet zeker is.
Ik denk aan degenen die op zoek zijn naar een film die niet kan worden gedefinieerd met slechts één woord: 'horror'. Het is niet alleen een film die eng is, maar ook een film die je hoofd enkele dagen lang in de war maakt, en voor kijkers die elk moment willen overdenken en hun eigen interpretaties willen geven, is 'Goksung' een perfect materiaal. Als je houdt van experimentele horror die de grenzen van het genre doorbreekt, zal de chaos en onrust die Goksung biedt, eerder een grote vreugde zijn. Net zoals kijkers die van 'Twin Peaks' of 'True Detective' seizoen 1 houden, zal de mysterie van 'Goksung' ook fascinerend aanvoelen.
Voor degenen die zich enigszins uitgeput voelen door het leven en de gebeurtenissen in de wereld via het nieuws volgen en zich afvragen: "Waarom gebeurt dit eigenlijk?", zal de treurige achterkant van Jong-goo bijzonder pijnlijk blijven. Hij heeft een gezin dat hij moet verzorgen, de wereld gaat niet zoals hij wil, en de betrouwbare normen vervagen steeds meer. 'Goksung' toont wreed eerlijk wat een mens kan kiezen. In Jong-goo, die niet in staat is om een perfect antwoord te geven, zal het publiek even zijn eigen gezicht zien. Net zoals Charlie in 'The Cable Guy' zijn machteloosheid onder ogen ziet, confronteert Jong-goo ook zijn eigen grenzen.
Tot slot, als je de Koreaanse berglandschappen en de geest van traditioneel geloof en volksvrees op het scherm wilt zien, is deze film bijna een must-see. De beelden in deze film, waarin de westerse demon, de Koreaanse berggeest, sjamanisme en christendom, regen, mist, bloed en aarde met elkaar zijn vermengd, zijn moeilijk te vergeten na één keer kijken. De ervaring van het kijken naar 'Goksung' is misschien wel vergelijkbaar met het betreden van een diep bergpad zonder enige garantie op antwoorden. De weg terug zal niet gemakkelijk zijn. Maar als je die weg eenmaal hebt bewandeld, zul je beseffen dat de daaropvolgende horrorfilms veel eenvoudiger aanvoelen. In die zin is 'Goksung' niet zomaar een horrorfilm, maar toont het de kracht van de Koreaanse cinema.
