'હાન્ગુલ'... "શક્તિના એકાધિકારથી માનવ મુક્તિ સુધી"

લિપિ એ શક્તિનો યુગ

15મી સદીના ચોસન, લિપિ એ શક્તિ હતી. હાંજા (漢字) માત્ર એક લેખન સાધન નહોતું, પરંતુ સાદેબુ (士大夫) વર્ગને ટેકો આપતું એક મજબૂત કિલ્લો હતું. જેઓ મુશ્કેલ હાંજાને શીખી શકતા હતા તે જ પASTમાં સફળ થઈ શકતા હતા અને કાયદાઓને સમજીને અન્ય લોકો પર શાસન કરી શકતા હતા. જેઓ લખાણ વાંચી શકતા ન હતા તે લોકો ન્યાય માટે કોઈ માર્ગ ન હતો અને સરકારી કચેરીઓની દિવાલ પર ચોંટેલા નોટિસને જોઈને ડરતા હતા. તે સમયના જ્ઞાનને વહેંચવાનો વિષય નહોતો, પરંતુ એક કડક એકાધિકાર અને બહિષ્કારનું સાધન હતું.

શાસક વર્ગ માટે જ્ઞાનનો વ્યાપકતા એ તેમના અધિકાર ગુમાવવાનો અર્થ હતો. ભવિષ્યમાં ચોઇ મલિ અને અન્ય વિદ્વાનો હુન્મિનજેઓંગમના નિર્માણનો વિરોધ કરતા હતા, "કેમ સામાન્ય લોકો સાથે જ્ઞાન વહેંચવું" તેવા અહંકાર અને તેમના પવિત્ર સ્થળ પર હુમલો થવાની ભયથી. તેઓ "ચીનની સેવા કરવી" અથવા "બારબેરિયનનું કાર્ય" કહીને આકરા વિરોધ કરતા હતા, પરંતુ મૂળભૂત રીતે તે વર્ગ વ્યવસ્થાના પતનનો ભય હતો. જેઓ લખાણ વાંચી શકતા હતા તે લોકો હવે અંધભક્તિથી અનુસરણ કરતા ન હતા.  

ઇદુ (吏讀)ની મર્યાદા અને સંચારનો વિચ્છેદ

અવશ્ય, અમારી ભાષાને લખવા માટેના પ્રયાસો ક્યારેય નહોતા. શિલા યુગથી વિકસિત ઇદુ (吏讀) અથવા હ્યંગચલ, ગુગ્યોલ વગેરે હાંજાના અવાજ અને અર્થને ઉધાર લઈને અમારી ભાષાને લખવા માટેના પૂર્વજોના પ્રયાસો હતા. પરંતુ આ મૂળભૂત ઉકેલ ન હતો. ચોઇ મલિની અરજીમાં દર્શાવ્યા મુજબ, ઇદુ "પ્રાકૃતિક ભાષાને હાંજામાં લખવું" હતું, જે પ્રદેશ અને બોલી અનુસાર અલગ અલગ લખાણ થતું હતું.  

ઇદુ સંપૂર્ણ લિપિ ન હતી, પરંતુ હાંજાના વિશાળ અવરોધને પાર કરીને પહોંચવા માટેનો 'અર્ધ' સહાયક સાધન હતો. ઇદુ શીખવા માટે પણ હજારો હાંજાને શીખવું પડતું હતું, તેથી સામાન્ય લોકો માટે તે એક અપ્રાપ્ય વસ્તુ હતી. વધુમાં, ઇદુ એ પ્રશાસન માટેની કઠોર શૈલી હતી, જે લોકોના જીવંત જીવન અને ભાવનાઓને, તેમના મોઢેથી નીકળતા ગીતો અને આક્રંદોને સમાવવા માટે ખૂબ જ અણઘડ અને સંકુચિત હતી. સંચારના સાધનનો અપૂર્ણ હોવો એ સામાજિક સંબંધોના વિચ્છેદનો અર્થ હતો, અને લોકોની અવાજ રાજાને પહોંચતી ન હતી, 'અનરો (言路)ની ધમનીઓમાં અવરોધ' સર્જાતો હતો.

એમિન (愛民), સૂત્ર નહીં પરંતુ નીતિ... ક્રાંતિકારી કલ્યાણ પ્રયોગ

અમે સેજોંગને 'મહાન રાજા' તરીકે વખાણીએ છીએ કારણ કે તે માત્ર પ્રદેશને વિસ્તૃત કરવા અથવા ભવ્ય મહેલ બનાવવાના કારણે નથી. ઇતિહાસના રાજાઓમાં સેજોંગ જેટલો 'માનવ' તરફ ઝુકાવ ધરાવતો નેતા દુર્લભ છે. તેની એમિન ભાવના એક આબ્સ્ટ્રેક્ટ કોન્ફ્યુશિયન ધર્મશાસ્ત્ર ન હતી, પરંતુ લોકોના જીવનને સુધારવા માટેની ક્રાંતિકારી સામાજિક નીતિ તરીકે પ્રગટ થઈ હતી. હુન્મિનજેઓંગમના નિર્માણના વિચારધારાના પૃષ્ઠભૂમિમાં 'નોબી પ્રસૂતિ રજા' નીતિનો ઉદાહરણ છે.

તે સમયે નોબી 'બોલતા પ્રાણીઓ' તરીકે ગણાતા હતા અને સંપત્તિની યાદીમાં સમાવાતા હતા. પરંતુ સેજોંગની દ્રષ્ટિ અલગ હતી. 1426માં (સેજોંગ 8માં વર્ષ), તેણે આદેશ આપ્યો કે જો કાનબી (સરકારી દાસી) બાળકને જન્મ આપે તો તેને 100 દિવસની રજા આપવામાં આવે. પરંતુ સેજોંગની કાળજી અહીં અટકી ન હતી. 1434માં (સેજોંગ 16માં વર્ષ), તેણે "જ્યારે માતા બાળકને જન્મ આપે છે અને તરત જ ફરજમાં જોડાય છે, તો તે શરીરને સંભાળવા માટે સમય ન મળતા મૃત્યુ પામે છે" કહીને પ્રસૂતિ પહેલાં 30 દિવસની રજા વધારી. કુલ 130 દિવસની રજા. આ આધુનિક દક્ષિણ કોરિયાના શ્રમ કાયદા દ્વારા આપવામાં આવતી 90 દિવસની પ્રસૂતિ રજાથી પણ લાંબી હતી.

અત્યંત આશ્ચર્યજનક વાત એ હતી કે પતિ માટેની કાળજી. સેજોંગે માતાને સંભાળવા માટે પતિને પણ 30 દિવસની રજા આપી. યુરોપ અથવા ચીન, કોઈપણ સંસ્કૃતિમાં 15મી સદીમાં નોબીના પતિને વેતન સાથેની પ્રસૂતિ રજા આપવામાં આવી હતી તેવા કોઈ રેકોર્ડ નથી. આ દર્શાવે છે કે સેજોંગ નોબીને માત્ર શ્રમશક્તિ તરીકે નહીં, પરંતુ 'પરિવારના સભ્ય' તરીકે માનતા હતા. હુન્મિનજેઓંગમ આ વિચારધારાના વિસ્તરણમાં છે. નોબીને રજા આપીને 'જૈવિક જીવન' બચાવ્યા જેમ, લિપિ આપીને તેમના 'સામાજિક જીવન' બચાવવા માંગતા હતા.

1,70,000 લોકોની પૂછપરછ... ચોસનનો પ્રથમ જનમત

સેજોંગનો સંચાર પદ્ધતિ એકતરફી હુકમ (ટોપ-ડાઉન) ન હતી. તેમણે રાજ્યના મહત્વના મુદ્દાઓ પર લોકોની ઇચ્છા પૂછવા માટેની પ્રક્રિયા કરતા ડરતા ન હતા. જમીન કર નીતિ 'કોંગફા (貢法)' બનાવતી વખતેની ઘટના તેમના લોકશાહી નેતૃત્વને સાબિત કરે છે.

1430માં (સેજોંગ 12માં વર્ષ), હોજો દ્વારા કર સુધારણા પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો ત્યારે સેજોંગે 5 મહિના સુધી સમગ્ર દેશના લોકોમાં મતદાન કરાવ્યું. અધિકારીઓથી લઈને ગામના લોકો સુધી, કુલ 1,72,806 લોકો આ મતદાનમાં ભાગ લીધો. તે સમયે ચોસનની વસ્તી લગભગ 6,90,000 હતી, તેથી મોટાભાગના પુખ્ત પુરુષો આ વાસ્તવિક 'જનમત'માં ભાગ લીધો હતો. પરિણામે 98,657 લોકો (57.1%) સમર્થન અને 74,149 લોકો (42.9%) વિરોધમાં હતા.  

વિચારણિય વાત એ હતી કે પ્રદેશ મુજબની પ્રતિક્રિયા. સમૃદ્ધ જમીન ધરાવતા ક્યોંગસાંગ અને ચોલા પ્રદેશોમાં સમર્થન જોરદાર હતું, પરંતુ પથ્થરાળી જમીન ધરાવતા પ્યોંગઆન અને હામગિલ પ્રદેશોમાં વિરોધ વધુ હતો. સેજોંગે બહુમતીના આધારે આગળ વધ્યા ન હતા. વિરોધ કરતા પ્રદેશોની પરિસ્થિતિને સમજીને, જમીનની સમૃદ્ધિ અને તે વર્ષના પાકની સ્થિતિ અનુસાર કરને અલગ અલગ બનાવવાની વ્યાવહારિક વિકલ્પ (જોનબુન 6 ડેંગફા, યોનબુન 9 ડેંગફા) તૈયાર કરવા માટે વર્ષોનો સમય લીધો. આટલી બધી લોકોની અવાજ સાંભળતા રાજાને, તેમની અવાજને સમાવવા માટેની 'લિપિ'ની ગેરહાજરી એક અસહ્ય વિસંગતિ અને પીડા હતી.

ગહન રાત્રિના વિચાર, પિતૃરાજ્યની રહસ્ય

સેજોંગે હુન્મિનજેઓંગમના નિર્માણ પ્રક્રિયાને સંપૂર્ણ રીતે ગુપ્ત રાખી. સિલોકમાં હુન્મિનજેઓંગમના નિર્માણ વિશેની ચર્ચા લગભગ નોંધાઈ નથી, 1443ના ડિસેમ્બરમાં "રાજાએ પોતે 28 અક્ષરો બનાવ્યા" તેવા ટૂંકા રેકોર્ડ સાથે અચાનક દેખાય છે. આ દર્શાવે છે કે સેજોંગે સાદેબુના વિરોધની આગાહી કરી હતી અને જિબહ્યોનજોનના વિદ્વાનોને પણ જાણ્યા વિના રાજા અને રાજકુટુંબના સભ્યો દ્વારા ગુપ્ત રીતે સંશોધન કરવામાં આવ્યું હતું. સેજોંગના અંતિમ વર્ષોમાં, તેઓ ગંભીર આંખની બીમારી અને ડાયાબિટીસના સંકટોથી પીડાતા હતા. જો કે, તેઓ લોકો માટે લિપિ બનાવવા માટે રાત્રે જાગતા હતા. હુન્મિનજેઓંગમ એક પ્રતિભાશાળી પ્રેરણાનો પરિણામ ન હતો, પરંતુ બીમાર રાજાએ પોતાના જીવનને કાપીને બનાવેલી સમર્પિત લડાઈનું પરિણામ હતું.

માનવશાસ્ત્રના આધારે ડિઝાઇન... ઉચ્ચારણ અંગોને અનુરૂપ

હુન્મિનજેઓંગમ વિશ્વના લિપિ ઇતિહાસમાં દુર્લભ 'ઉચ્ચારણ અંગોનું આકાર'ના સિદ્ધાંત પર બનાવવામાં આવ્યું હતું. મોટાભાગની લિપિઓ વસ્તુઓના આકારને અનુરૂપ (આકારલિપિ) અથવા મોજુદા લિપિઓને બદલીને બનાવવામાં આવી છે, પરંતુ હાન્ગુલ એ અવાજ બનાવતી માનવની જૈવિક પ્રક્રિયાને વિશ્લેષણ કરીને દ્રશ્યરૂપમાં બનાવવામાં આવેલ 'અવાજનો નકશો' છે. 『હુન્મિનજેઓંગમ હેલેબોન』 આ વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંતને સ્પષ્ટ રીતે સમજાવે છે.

પ્રારંભિક અક્ષરોના મૂળ 5 અક્ષરો ઉચ્ચારણ કરતી વખતે મોઢાના માળખાને એક્સ-રેની જેમ દ્રશ્યરૂપમાં દર્શાવે છે.

• આમ (ㄱ): જીભનો મૂળ ભાગ ગળાને અવરોધે છે (ગુન (君)નો પ્રથમ અવાજ). આ ગળાકંઠ અવાજના ઉચ્ચારણ સ્થાનને ચોક્કસપણે પકડે છે.  

• સલમ (ㄴ): જીભ ઉપરના દાંતને સ્પર્શે છે (ના (那)નો પ્રથમ અવાજ). જીભનો અંત ચીજો (દાંત)ને સ્પર્શે છે તે આકારમાં દર્શાવ્યું છે.  

• સુનમ (ㅁ): મોઢાનો (હોઠ) આકાર (મી (彌)નો પ્રથમ અવાજ). હોઠ બંધ થાય છે અને ખૂલે છે તે આકારમાં દર્શાવ્યું છે.  

• ચીઅમ (ㅅ): દાંતનો આકાર (શિન (戌)નો પ્રથમ અવાજ). દાંત વચ્ચે હવા નીકળે છે તે અવાજની વિશેષતા દર્શાવે છે.  

• હુઅમ (ㅇ): ગળાનો આકાર (યોક (欲)નો પ્રથમ અવાજ). અવાજ ગળામાંથી ગુંજતો બહાર આવે છે તે આકારમાં દર્શાવ્યું છે.  

આ પાંચ મૂળ અક્ષરોના આધારે અવાજની તીવ્રતા અનુસાર લાઇન ઉમેરવાની 'ગાક (加劃)ની સિદ્ધાંત' લાગુ થાય છે. 'ㄱ'માં લાઇન ઉમેરવાથી અવાજ તીવ્ર બને છે 'ㅋ' અને 'ㄴ'માં લાઇન ઉમેરવાથી 'ㄷ', ફરીથી ઉમેરવાથી 'ㅌ' બને છે. આ અવાજવિજ્ઞાનિક રીતે સમાન શ્રેણીના અવાજો (ઉચ્ચારણ સ્થાન સમાન અવાજો)ને આકારમાં પણ સમાન બનાવે છે, જે આધુનિક ભાષાવિદો પણ આકર્ષિત કરે છે. શીખનાર વ્યક્તિ માત્ર 5 મૂળ અક્ષરો શીખે તો બાકીના અક્ષરોને સહજ રીતે અનુમાન કરી શકે છે.

ચનજીન (天地人)... બ્રહ્માંડને સમાવવા માટેના સ્વર

જ્યારે વ્યંજન માનવ શરીર (ઉચ્ચારણ અંગો)ને અનુરૂપ છે, ત્યારે સ્વર માનવના જીવનમાં બ્રહ્માંડને સમાવે છે. સેજોંગે કન્ફ્યુશિયન વિશ્વદર્શન ચન (天), જી (地), ઇન (人) ત્રણ તત્વોને આકારમાં દર્શાવીને સ્વરોને ડિઝાઇન કર્યા.  

• ચન (·): ગોળ આકાશનો આકાર (યાંગ સ્વરોનો મૂળ)

• જી (ㅡ): સમાન જમીનનો આકાર (યમ સ્વરોનો મૂળ)

• ઇન (ㅣ): જમીન પર ઉભેલા માનવનો આકાર (મધ્યમ સ્વરોનો મૂળ)

આ ત્રણ સરળ ચિહ્નોને જોડીને (સંયોજન) અનેક સ્વરો બનાવવામાં આવ્યા. '·' અને 'ㅡ' મળીને 'ㅗ', '·' અને 'ㅣ' મળીને 'ㅏ' બને છે. આ સૌથી સરળ તત્વો (બિંદુ, રેખા)થી સૌથી જટિલ અવાજની દુનિયાને દર્શાવવાનો 'મિનિમલિઝમ'નો શિખર છે. ઉપરાંત, આકાશ (યાંગ) અને જમીન (યમ) વચ્ચે માનવ (મધ્યમ)નો સંતુલન દર્શાવતો તત્વજ્ઞાનિક સંદેશ હાન્ગુલને માત્ર કાર્યાત્મક સાધન નહીં, પરંતુ માનવતાવાદના તત્વજ્ઞાનને દર્શાવે છે. આ સ્વર સિસ્ટમ આધુનિક ડિજિટલ ઉપકરણોના ઇનપુટ પદ્ધતિ (ચનજીન કીબોર્ડ)માં પણ લાગુ થાય છે. 600 વર્ષ જૂની તત્વજ્ઞાન આજે ટેક્નોલોજી સાથે મળીને છે.

ચોઇ મલિનો વિરોધ પત્ર... "તમે બારબેરિયન બનવા માંગો છો"

1444ના ફેબ્રુઆરી 20ના રોજ, જિબહ્યોનજોનના ઉપવિદ્વાન ચોઇ મલિ અને 7 વિદ્વાનો હુન્મિનજેઓંગમના વિરોધમાં પત્ર લખે છે. આ પત્ર તે સમયના શાસક વર્ગના વિશ્વદર્શન અને હાન્ગુલના નિર્માણ વિશેના ભયને સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવતો ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ છે. તેમના વિરોધના તર્કને ત્રણ મુખ્ય મુદ્દાઓમાં સંક્ષિપ્ત કરી શકાય છે.

પ્રથમ, સાદે (事大)નો કારણ. "ચીનની સેવા કરવી એમાં, સ્વતંત્ર લિપિ બનાવવી એ બારબેરિયનનું કાર્ય છે અને મહાન દેશ (મિંગ રાજવંશ)ની હાસ્યપાત્ર બનશે" તેવો દાવો હતો. તેમના માટે સંસ્કૃતિ (સિવિલાઇઝેશન) એ હાંજા સંસ્કૃતિમાં સામેલ થવું હતું અને તેમાંથી બહાર જવું એ બારબેરિયન બનવું હતું. બીજું, વિજ્ઞાનના પતનનો ભય. "લિપિ સરળ છે, તેથી તેને શીખવાથી કન્ફ્યુશિયન ધર્મશાસ્ત્ર જેવા મુશ્કેલ વિજ્ઞાનનો અભ્યાસ નહીં થાય અને પ્રતિભા ઘટશે" તેવો એલીટવાદી દ્રષ્ટિકોણ. ત્રીજું, રાજકીય જોખમ. "હાલમાં રાજકીય રીતે કોઈ લાભ નથી... નાગરિકોના અભ્યાસમાં નુકસાન થાય છે" તેવો દાવો.

પરંતુ તેઓ ખરેખર ડરતા હતા તે 'સરળ લિપિ' જ હતી. જેમ કે જેઓએ પ્રસ્તાવના પત્રમાં જણાવ્યું હતું કે "બુદ્ધિમાન વ્યક્તિ સવારે જ શીખી શકે છે અને મૂર્ખ વ્યક્તિ પણ દસ દિવસમાં શીખી શકે છે" તેવા અક્ષરો હતા. લિપિ સરળ બનવાથી દરેકને કાયદા જાણવા મળશે અને દરેકને પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરવા મળશે. આ સાદેબુ દ્વારા એકાધિકાર ધરાવતી 'માહિતી' અને 'અર્થઘટનનો અધિકાર'નો પતન દર્શાવે છે. ચોઇ મલિનો પત્ર માત્ર રક્ષણવાદ ન હતો, પરંતુ એકાધિકારના રક્ષણનો શિખર હતો.

સેજોંગનો પ્રતિકાર: "તમે ઉનસો જાણો છો?"

સેજોંગ સામાન્ય રીતે મંત્રીઓના મતને માન આપતા હતા, પરંતુ આ મુદ્દે તેઓ પાછા ન હટ્યા. તેમણે ચોઇ મલિ અને અન્યને "તમે ઉનસો (અવાજવિજ્ઞાન) જાણો છો? ચાર અવાજ અને સાત અવાજના અક્ષરો કેટલા છે તે જાણો છો?" કહીને વિજ્ઞાનિક અજ્ઞાનતાને ઠપકો આપ્યો. આ દર્શાવે છે કે સેજોંગ હાન્ગુલને માત્ર 'સુવિધા સાધન' નહીં, પરંતુ અવાજવિજ્ઞાનના સિદ્ધાંતો પર આધારિત ઉચ્ચ વિજ્ઞાનિક સિસ્ટમ તરીકે ડિઝાઇન કર્યું હતું.

સેજોંગે "સોલચોંગનો ઇદુ લોકો માટે આરામદાયક બનાવવાનો પ્રયાસ નથી? હું પણ લોકો માટે આરામદાયક બનાવવાનો પ્રયાસ કરું છું" કહીને 'એમિન'ના મોટા કારણથી સાદેબુના 'સાદે' કારણને દબાવ્યું. તેમણે હાન્ગુલ દ્વારા લોકોને ન્યાયિક જ્ઞાનનો પ્રસાર કરીને (કાયદા જ્ઞાનનો પ્રસાર) અને પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરવા માટેની સ્પષ્ટ રાજકીય હેતુ રાખ્યો હતો. આ ચોસન રાજવંશના ઇતિહાસમાં સૌથી કઠોર બૌદ્ધિક, રાજકીય લડાઈઓમાંની એક હતી.

યોનસનગુનનો દમન અને લિપિનો જીવંત રહેવું

સેજોંગના મૃત્યુ પછી, હાન્ગુલને કઠોર પરીક્ષાઓનો સામનો કરવો પડ્યો. ખાસ કરીને તાનાશાહ યોનસનગુન હાન્ગુલની 'પ્રકાશન શક્તિ'થી ડરતા હતા. 1504માં, તેમના દુષ્કર્મો અને પિતૃહત્યા વિશેના અનામિક પત્રો હાન્ગુલમાં લખીને ફેલાવ્યા ત્યારે, યોનસનગુન ગુસ્સે ભરાયા. તેમણે તરત જ "લિપિ શીખવી નહીં, શીખવી નહીં અને જે શીખી ગયા છે તે ઉપયોગ ન કરે" તેવા અનોખા 'લિપિ પ્રતિબંધ' જાહેર કર્યા. હાન્ગુલ પુસ્તકોને એકઠા કરીને બળાવી નાખ્યા (પુસ્તક દહન) અને હાન્ગુલ જાણનારા લોકોને શોધીને ત્રાસ આપ્યો. આ સમયથી હાન્ગુલને સત્તાવાર લિપિની સ્થિતિમાંથી દૂર કરવામાં આવી અને 'લિપિ (અશ્લીલ લિપિ)', 'આમક્લ (મહિલાઓ માટેની લિપિ)' તરીકે અપમાનિત કરવામાં આવી.

ફરી જીવંત થતી અવાજ... લોકો દ્વારા બચાવેલી લિપિ

પરંતુ સત્તાના તલવારથી લોકોની જીભ અને હાથમાં પ્રવેશેલી લિપિને દૂર કરી શકતા ન હતા. ઘરના મહિલાઓએ નૈબંગગાસા (ઘરગાસા) દ્વારા પોતાના જીવન અને દુઃખને હાન્ગુલમાં લખ્યું અને બૌદ્ધ ધર્મના લોકો બૌદ્ધ ગ્રંથોને હાન્ગુલમાં અનુવાદ (અનહે) કરીને લોકોમાં પ્રચાર કર્યો. સામાન્ય લોકો હાન્ગુલ નવલકથાઓ વાંચીને હસતા અને રડતા હતા અને પત્રો દ્વારા સમાચાર વહેંચતા હતા. અહીં સુધી કે રાજકુટુંબમાં પણ રાણી અને રાજકુમારીઓ ગુપ્ત રીતે હાન્ગુલ પત્રો આપતા હતા અને સેજોંગ અને જેઓ જેવા રાજાઓ પણ ખાનગી પત્રોમાં હાન્ગુલનો આનંદ માણતા હતા.

સત્તાએ સત્તાવાર રીતે છોડી દીધી લિપિને લોકો ઉઠાવીને પોતાના હૃદયમાં રાખી. આ દર્શાવે છે કે હાન્ગુલ માત્ર ઉપરથી આપવામાં આવેલી (ટોપ-ડાઉન) લિપિ નહીં, પરંતુ લોકોના જીવનમાં મૂળ ધરાવતી અને નીચેથી (બોટમ-અપ) જીવનશક્તિ મેળવનારી લિપિ છે. આ કઠોર જીવનશક્તિ ભવિષ્યમાં જાપાનના શાસન દરમિયાન વધુ મોટી પરીક્ષાઓનો સામનો કરવા માટેની શક્તિ બની.

જાપાનના શાસન, રાષ્ટ્રીય ભાષા નાશ નીતિ અને ચોસન ભાષા સંસ્થા

1910માં રાષ્ટ્રીય અધિકાર ગુમાવ્યા પછી જાપાને 'રાષ્ટ્રીય ભાષા નાશ નીતિ'ના ભાગરૂપે અમારી ભાષા અને લિપિ પર કઠોર દમન કર્યું. 1930ના દાયકાના અંતમાં શાળાઓમાં કોરિયન ભાષાનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત કર્યો અને જાપાનીઝ ભાષાનો ઉપયોગ ફરજિયાત (રાષ્ટ્રીય ભાષા નીતિ) કર્યો અને નામ પણ જાપાનીઝમાં બદલવા માટે મજબૂર કર્યા. ભાષા ગુમાવવાથી રાષ્ટ્રીય આત્મા પણ ગુમાવશે તેવા ભયમાં, જુસિક્યોંગના શિષ્યોને કેન્દ્રમાં રાખીને 'ચોસન ભાષા સંસ્થા'ની સ્થાપના કરવામાં આવી.  

તેમનો એકમાત્ર લક્ષ્ય, અમારી ભાષાનો 'શબ્દકોશ' બનાવવાનો હતો. શબ્દકોશ બનાવવું એ વિખરાયેલી અમારી ભાષાને એકત્રિત કરીને ધોરણ સ્થાપિત કરવું અને ભાષાની સ્વતંત્રતા જાહેર કરવું હતું. 1929માં શરૂ થયેલ આ વિશાળ પ્રોજેક્ટને 'માલમોઇ (ભાષા એકત્રિત કરવી) અભિયાન' કહેવામાં આવ્યું. આ માત્ર કેટલાક વિદ્વાનોની કામગીરી ન હતી. ચોસન ભાષા સંસ્થાએ મેગેઝિન 〈હાન્ગુલ〉 દ્વારા સમગ્ર દેશના નાગરિકોને અપીલ કરી. "ગામની ભાષા શોધીને મોકલો." અને પછી ચમત્કાર થયો. સમગ્ર દેશના લોકો, યુવાન-વૃદ્ધ, પુરુષ-મહિલા, પોતાના બોલી, સ્થાનિક ભાષા, મૂળ ભાષા લખીને ચોસન ભાષા સંસ્થાને મોકલતા હતા. હજારો પત્રો આવ્યા. આ માત્ર શબ્દસંગ્રહ ન હતો, પરંતુ સમગ્ર રાષ્ટ્ર દ્વારા ભાગ લેવાયેલ રાષ્ટ્રીય ભાષા સ્વતંત્રતા આંદોલન હતું.

33 લોકોનો બલિદાન અને સેઓલ સ્ટેશનના ગોડાઉનનો ચમત્કાર

પરંતુ જાપાનનો દેખરેખ કઠોર હતો. 1942માં, જાપાને હમહુંગ યોંગસેંગ હાઇસ્કૂલના વિદ્યાર્થીની ડાયરીમાં "રાષ્ટ્રીય ભાષાનો ઉપયોગ કર્યો અને ઠપકો મળ્યો" તેવા વાક્યને કારણે 'ચોસન ભાષા સંસ્થા કિસ્સો' બનાવ્યો. ઇગુકરો, ચોઇ હ્યોનબેઇ, ઇહીસેંગ જેવા મુખ્ય વિદ્વાનો 33 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી અને કઠોર ત્રાસ આપવામાં આવ્યો. ઇયુનજે, હાનજિંગ શિક્ષકો અંતે જેલમાં શહીદ થયા.  

અત્યંત દુઃખદ વાત એ હતી કે તેમણે 13 વર્ષ સુધી મહેનત કરીને એકત્રિત કરેલા 'ચોસન ભાષા મહાશબ્દકોશ'ના 26,500 પાનાં પુરાવા તરીકે જપ્ત કરવામાં આવ્યા અને ગુમ થઈ ગયા. 1945માં મુક્તિ મળી, પરંતુ પાનાં વગર શબ્દકોશ પ્રકાશિત કરી શકતા ન હતા. વિદ્વાનો નિરાશ થઈ ગયા. પરંતુ 1945ના સપ્ટેમ્બર 8ના રોજ, એક અવિશ્વસનીય ઘટના બની. સેઓલ સ્ટેશનના ચોસન ટ્રાન્સપોર્ટ ગોડાઉનના ખૂણામાં ફેંકાયેલા કાગળના ગઠ્ઠા મળી આવ્યા. તે જ 'ચોસન ભાષા મહાશબ્દકોશ'ના પાનાં હતા, જે જાપાને કચરામાં ફેંકવા માટે રાખ્યા હતા.  

અંધારા ગોડાઉનના ધૂળમાં છુપાયેલા તે પાનાં માત્ર કાગળ ન હતા. તે ત્રાસમાં પણ અમારી ભાષાને બચાવવા માટેના શહીદોના લોહી હતા અને દેશ ગુમાવેલા લોકો દ્વારા એક એક અક્ષર લખીને મોકલેલા ઇચ્છા હતા. આ નાટ્યાત્મક શોધ ન હોત, તો આજે અમે સમૃદ્ધ અને સુંદર ભાષા શબ્દસંગ્રહનો આનંદ માણી શકતા ન હોત. આ પાનાં હાલમાં દક્ષિણ કોરિયાના ખજાના તરીકે નિર્ધારિત છે અને તે દિવસની કઠોર લડાઈને સાક્ષી આપે છે.  

AI સાથે સૌથી મિત્રતાપૂર્ણ લિપિ... સેજોંગનો અલ્ગોરિધમ

21મી સદીમાં, હાન્ગુલ ફરી એક ક્રાંતિના કેન્દ્રમાં છે. તે ડિજિટલ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો યુગ છે. હાન્ગુલની માળખાકીય વિશેષતા આધુનિક કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન સાથે આશ્ચર્યજનક રીતે મેળ ખાય છે. હાન્ગુલમાં વ્યંજન અને સ્વર તરીકેના તત્વો (ફોનિમ)ને જોડીને અક્ષર (સિલેબલ) બનાવવાની મોડ્યુલર માળખા છે. પ્રારંભિક 19 અક્ષરો, મધ્યમ 21 અક્ષરો, અંતિમ 27 અક્ષરોને જોડીને સિદ્ધાંત મુજબ 11,172 અલગ અલગ અવાજો વ્યક્ત કરી શકાય છે. આ હજારો પૂર્ણાક્ષરોને અલગથી ઇનપુટ અને કોડિંગ કરવાની જરૂર હોય તેવા હાંજા (ચાઇનીઝ અક્ષરો) અથવા અનિયમિત ઉચ્ચારણ સિસ્ટમ ધરાવતી અંગ્રેજી ભાષા કરતાં માહિતી ઇનપુટ ગતિ અને પ્રક્રિયા કાર્યક્ષમતા પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે.  

ખાસ કરીને જનરેટિવ AIને પ્રાકૃતિક ભાષા પ્રક્રિયા અને શીખવામાં હાન્ગુલની તર્કસંગત માળખા મોટી શક્તિ ધરાવે છે. નિયમિત નિર્માણ સિદ્ધાંત (આકાર+ગાક+સંયોજન)ને કારણે AIને ભાષાના પેટર્નને વિશ્લેષણ કરવું સરળ છે અને તુલનાત્મક રીતે ઓછા ડેટા સાથે પણ સ્વાભાવિક વાક્યો જનરેટ કરી શકે છે. સેજોંગે 600 વર્ષ પહેલાં કલમથી ડિઝાઇન કરેલા 'અલ્ગોરિધમ' આજે અદ્યતન સેમિકન્ડક્ટર અને સર્વર વચ્ચે ફરીથી ફૂલો ફૂકતા છે. હાન્ગુલ માત્ર ભૂતકાળની વારસો નથી, પરંતુ ભવિષ્ય માટેની સૌથી કાર્યક્ષમ 'ડિજિટલ પ્રોટોકોલ' છે.

વિશ્વ દ્વારા માન્ય રેકોર્ડ હેરિટેજ... માનવજાતની સંપત્તિ

1997માં, યુનેસ્કોએ હુન્મિનજેઓંગમને 'વિશ્વ રેકોર્ડ હેરિટેજ' તરીકે નિર્ધારિત કર્યું. વિશ્વમાં હજારો ભાષાઓ અને દાયકાઓ લિપિઓ છે, પરંતુ લિપિ બનાવનાર વ્યક્તિ (સેજોંગ) અને નિર્માણ સમય (1443), નિર્માણ સિદ્ધાંત, અને ઉપયોગ પદ્ધતિને વિગતવાર સમજાવતી હેલેબોન (હુન્મિનજેઓંગમ હેલેબોન) મૂળરૂપે જળવાયેલી લિપિ માત્ર હાન્ગુલ છે.  

આ દર્શાવે છે કે હાન્ગુલ સ્વાભાવિક રીતે વિકસિત લિપિ નથી, પરંતુ ઉચ્ચ બૌદ્ધિક ક્ષમતા અને તત્વજ્ઞાનના આધારે કાળજીપૂર્વક આયોજન અને શોધ કરેલી 'બૌદ્ધિક સર્જન' છે. નોબેલ સાહિત્ય પુરસ્કાર વિજેતા પર્લ બક (Pearl S. Buck) મહાશયાએ હાન્ગુલને "વિશ્વમાં સૌથી સરળ અને સૌથી ઉત્તમ લિપિ" કહીને, "સેજોંગ કોરિયાના લેઓનાર્ડો દા વિન્ચી" તરીકે વખાણ્યા. સાક્ષરતા નાશ કરવા માટે યૂનેસ્કો દ્વારા આપવામાં આવતી વ્યક્તિ અથવા સંસ્થાને 'સેજોંગ મહાન રાજા સાક્ષરતા પુરસ્કાર (King Sejong Literacy Prize)' નામ આપવામાં આવ્યું છે તે ક્યારેય કાકાસમજ નથી.  

સેજોંગે હાન્ગુલ બનાવ્યું તે માત્ર લોકો પત્રો લખી શકે અને ખેતી શીખી શકે તેવા વ્યવહારિક હેતુ માટે નહોતું. તે લોકો માટે 'અવાજ' પાછો આપવાનો પ્રયાસ હતો. જો ન્યાય ન મળે તો ન્યાય ન મળ્યો તેવો અવાજ ઉઠાવી શકે અને જો અયોગ્ય હોય તો અયોગ્ય છે તેવો રેકોર્ડ કરી શકે, તેમને મૌનના કેદમાંથી મુક્ત કરવા માટેની ક્રાંતિકારી માનવ અધિકાર જાહેરાત હતી.

જાપાનના શાસન દરમિયાન ચોસન ભાષા સંસ્થાના શહીદો જીવના જોખમે, સમગ્ર દેશના લોકો કાગળના પત્રો દ્વારા બોલી એકત્રિત કરીને મોકલતા હતા તે પણ તે જ છે. તે માત્ર શબ્દકોશ બનાવવાનો પ્રયાસ ન હતો. જાપાનીઝ ભાષા તરીકેના સામ્રાજ્યના ભાષા હેઠળ દબાયેલા રાષ્ટ્રના 'માનસ' અને 'આત્મા'ને બચાવવા માટેની કઠોર લડાઈ હતી. આજે અમે સ્માર્ટફોન દ્વારા મુક્તપણે સંદેશાઓ મોકલી શકીએ છીએ અને ઇન્ટરનેટ પર પોતાના વિચારો છોડી શકીએ છીએ તે 600 વર્ષના સમય દરમિયાન સત્તા સાથે લડાઈ અને દમન સહન કરીને, અંતે જીવંત રહેલા લોકોના લોહી અને પરિશ્રમના કારણે છે.

હાન્ગુલ માત્ર લિપિ નથી. તે "લોકોને દયા કરીને" શરૂ કરેલી પ્રેમની નોંધ છે અને "બધા લોકો સરળતાથી શીખી શકે" તેવા લોકશાહીનો મૂળભૂત છે. પરંતુ શું અમે આ મહાન વારસાને ખૂબ જ સ્વાભાવિક રીતે માણી રહ્યા નથી? આધુનિક સમાજમાં હજી પણ વિમુખ લોકોની મૌનતા છે. કોરિયન સમાજના વિદેશી શ્રમિકો, વિકલાંગ લોકો, ગરીબીમાં જીવતા લોકો... તેમની અવાજ શું ખરેખર આપણા સમાજના કેન્દ્રમાં પહોંચે છે?

સેજોંગે જે દુનિયા સ્વપ્ની હતી તે દરેક લોકો પોતાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી શકે તેવા (伸) દુનિયા હતી. અમે હાન્ગુલનો ગર્વ કરીએ છીએ તેવા પર અટકી ન જઈને, આ લિપિ દ્વારા આજના યુગના 'સિલિન અવાજ (અવાજ ગુમાવેલા લોકોની અવાજ)'ને નોંધવા અને પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે, હુન્મિનજેઓંગમના નિર્માણની ભાવના પૂર્ણ થશે. ઇતિહાસ માત્ર નોંધનારનો નથી, પરંતુ તે નોંધને યાદ રાખનાર, કાર્ય કરનાર, અવાજ ઉઠાવનારનો છે.