[magazine kave]=Choi Jae-hyuk, verslaggever
De stad is onder water komen te staan. Alleen de hoge appartementen steken nog net boven het water uit, als drijvende eilanden, en het uitzicht buiten het raam is al lang veranderd in de zee. Onderzoeker Kwan-na (Kim Da-mi) klimt met haar jonge zoon Jae-in in haar armen verder omhoog in het appartement, terwijl het alarm af en toe afgaat en de lichten flikkeren. Voor haar is de top van de trap niet zichtbaar, en achter haar slokt troebel water elke trede op. Buiten drijven de laatste resten van de menselijke beschaving, en in Anna's hand ligt een klein apparaat dat ze stevig vasthoudt. Het is niet zomaar een onderzoeksresultaat, maar iets dat dicht bij een 'sleutel' ligt die het leven en de dood van de hele mensheid bepaalt.
De film werpt de kijker direct in de wereld na deze enorme overstroming. Er is geen tijd meer om de situatie via het nieuws te volgen of te wachten op een officiële briefing van de overheid. De mensheid staat feitelijk op de rand van de ondergang, en mensen vechten op hun eigen manier om te overleven. Het appartement waar Anna woont, wordt afgebeeld als een bijzondere ruimte. In de onder water staande delen van het gebouw wachten nog steeds mensen op redding, families die niet willen opgeven, en degenen die iets tot het einde willen beschermen. Anna was oorspronkelijk een onderzoeker op het gebied van kunstmatige intelligentie, maar nu draagt ze de zware rol van wetenschapper, moeder en de laatste hoop van de mensheid.
Haar doel is niet alleen om met haar zoon te ontsnappen. Ze moet de resultaten van een geheim project naar een specifieke locatie brengen. In het begin van de film wordt gesuggereerd dat dit project niet alleen een technologische ontwikkeling is, maar een poging om de herinneringen en identiteit van de mensheid voort te zetten. Tussen de onder water staande gangen, de gebroken elektriciteitsdraden en de waterstromen die de liftput vullen, gooit Anna zich in de strijd om het apparaat te beschermen. De trappen en gangen zijn bijna als een doolhof ontworpen, en op elke verdieping verschijnen nieuwe obstakels en personages.
Op een gegeven moment verschijnt de voormalige soldaat Son Hee-jo (Park Hae-soo) voor Anna. Hij is gestuurd voor een uiterst geheime missie op nationaal niveau en lijkt meer informatie te hebben over Anna's onderzoeksresultaten. De relatie tussen de twee is vanaf het begin meer een tijdelijke samenwerking dan een echte samenwerking. Son Hee-jo dringt met de koelbloedigheid van een soldaat aan op een keuze van Anna, terwijl zij blijft wankelen tussen haar instinct als moeder en haar verantwoordelijkheden als onderzoeker. Tussen hun gesprekken doordringen voortdurend oproepen om hulp en instortingsgeluiden van de muren van het appartement.
Af en toe werpt de film een korte blik op de wereld buiten het appartement. De meeste steden zijn al onder water gezakt, en de satellietcommunicatie is bijna verbroken. Overlevenden geven elkaar signalen vanaf de daken van hoge gebouwen om de laatste verbinding te behouden. Beelden van reddingshelikopters die door de lucht vliegen, wrakstukken die op het water drijven, en explosies in de verte flitsen kort voorbij. Maar het centrale toneel blijft binnen het appartement. De film probeert de urgentie te creëren door de bewegingen van Anna, Jae-in, Son Hee-jo en andere overlevenden te kruisen binnen deze beperkte ruimte.
Naarmate ze van verdieping naar verdieping gaan, wordt de situatie complexer. Op sommige verdiepingen houdt een oude man vol dat hij zijn huis tot het einde wil beschermen, terwijl op andere verdiepingen groepen verschijnen die anderen proberen te controleren met voedsel als lokaas. Er passeren verschillende soorten overlevenden, waaronder een zwangere vrouw met een kind, een patiënt die wanhopig op redding wacht, en mensen die vechten om hun eigen gezin te redden. Anna wordt gedwongen om keuzes te maken tussen hen. Wiens hand moet ze vasthouden, en wat moet ze opgeven? De film stelt deze vragen herhaaldelijk. In dit proces komt de ware aard van de 'sleutel' die ze bij zich heeft en de implicatie dat deze overstroming niet slechts een natuurramp is, langzaam aan het licht.
Naarmate de film vordert, wordt de buitenkant van de rampfilm steeds dunner, en komen thema's zoals kunstmatige intelligentie, simulatie, en het opslaan en repliceren van herinneringen naar voren. Anna begint zich langzaam te realiseren waarvoor het systeem dat ze heeft ontwikkeld eigenlijk wordt gebruikt en wat de relatie is met deze overstroming. Ook Son Hee-jo blijkt niet slechts een reddingsagent te zijn, maar een onderdeel van een groter plan dat het systeem omringt. De film duwt echter deze enorme narratief en filosofische vragen allemaal in de beperkte ruimte van het appartement en de gesprekken van de beperkte personages. De kijker beseft dat Anna's keuze geen persoonlijke kwestie van moederschap is, maar een beslissing die de richting van de hele mensheid bepaalt, maar hoe dat eindigt, moet hij zelf ontdekken. De kernwending en de laatste keuze van dit werk zijn, hoe controversieel ook, beter om zelf te zien, dus ik laat het hier bij de deur.
Een ambitieus maar zinkend schip
Helaas is 'De Grote Overstroming' een behoorlijk ambitieuze ramp SF-film als je alleen naar de opzet kijkt, maar het lijkt bijna te falen in het verbinden van die ambitie met de daadwerkelijke filmische voltooiing. Het grootste probleem is niet de mengeling van genres, maar de botsing van genres. Het probeert tegelijkertijd een rampenblockbuster, een moederschapsdrama, harde SF over kunstmatige intelligentie en simulatie, en een filosofisch stuk over de ethiek van de mensheid te omarmen, maar de narratieve doorgang die dit alles met elkaar verbindt is zwak. Het is alsof je naar de winkel gaat, je kar vol stopt, en dan thuis de koelkast opent en ontdekt dat de ingrediënten niet bij elkaar passen, waardoor je niets kunt koken. Daarom voelt de ervaring van de kijker eerder als 'chaotisch' dan 'weelderig'.
De beschrijving van de ramp in het begin is niet slecht. De onder water staande trappen en gangen van het appartement, de ondergrondse ruimte waar de generator uitvalt, en het uitzicht op de ondergelopen stad buiten het raam tonen visueel iets dat zeldzaam is in Koreaanse commerciële films. Het water stijgt langs de trappen, en de scènes waarin de personages in de krappe ruimte naar adem happen, hebben duidelijke spanning. Het probleem is dat deze spanning niet goed aansluit bij de voortgang van het verhaal. Visueel is er een crisis, maar de dialogen van de personages lijken alsof ze uit een andere film zijn geknipt, en de emotionele lijnen van de karakters springen in elke scène naar voren. Terwijl het water angstaanjagend stijgt, voeren de dialogen een ontspannen filosofisch debat, en de scènes waarin mensen aan de rand van leven en dood plotseling hun familiegeschiedenis onthullen, voelen meer als een drama dat in de montagekamer is verloren dan als een spannende thriller.
Het personage Kwan-na lijkt op papier erg aantrekkelijk. Ze is een onderzoeker op het gebied van kunstmatige intelligentie, een alleenstaande moeder, en de persoon die de sleutel in handen heeft van het onderzoek dat de toekomst van de mensheid zal bepalen. Maar de film slaagt er niet in om dit complexe personage voldoende uit te diepen. Anna wisselt tussen de rol van moeder en onderzoeker afhankelijk van de situatie, maar de conflicten en psychologische veranderingen daartussen worden niet overtuigend opgebouwd. Haar emoties schakelen snel over van een moment van tranen naar een vastberaden blik, en dan weer naar woede, zonder dat er ruimte is voor de kijker om binnen te komen. Het voelt alsof je snel door een emotionele sampler bladert. Kim Da-mi's acteerwerk probeert deze leemtes op te vullen, maar de energie van de actrice lijkt te vervliegen in de zwakke dialogen en structuur. Dit is een schoolvoorbeeld van wat er gebeurt als een goede acteur een slecht script tegenkomt.
Son Hee-jo is hetzelfde. Park Hae-soo is een acteur die zowel de koelbloedigheid van een voormalige soldaat als menselijke onrust kan tonen, maar de film verbruikt dit personage tot het niveau van een 'informatieoverdrager'. Er is bijna geen verhaal over waarom hij deze missie uitvoert, wat hij gelooft en welke punten hij vreest. In plaats daarvan verschijnt Son Hee-jo bij belangrijke momenten om de opzet uit te leggen of onnodig grootse dialogen te geven, waardoor de spanning van de scène wordt verstoord. Na het horen van een zin als "We hebben niet veel tijd meer" zo'n vier keer, begint het publiek de scenarioschrijver meer te vervloeken dan de klok. Het lijkt erop dat de persoon die de kijker door de rampfilm moet leiden, zelf ook de weg kwijt is in het verhaal.
De luiheid van het script dat alleen maar probeert op te lossen door te verklaren
Het ernstigste probleem van het script is dat het probeert de kernopzet alleen maar door 'uitleg' op te lossen. Waarom de grote overstroming plaatsvond, wat het kunstmatige intelligentieproject beoogt, en hoe menselijke herinneringen en bewustzijn worden behandeld, worden meestal in dialogen en korte flashbacks gepresenteerd. In dat proces wordt er in plaats van ruimte te geven voor de kijker om na te denken, verwarring gecreëerd door vage termen en zinnen meerdere keren te herhalen. Goede SF toont de wereld op visuele wijze, door situaties en het gedrag van personages, maar 'De Grote Overstroming' lijkt alles te verklaren alsof het een PowerPoint-presentatie voorleest. In de tweede helft verschijnen er opstellingen die het karakter van het verhaal omkeren, maar deze wending komt ook plotseling zonder voldoende foreshadowing of emotionele voorbereiding. Daarom voelt het voor het publiek eerder als 'gewoon onverwacht' dan 'verrassend'. Het is alsof de goochelaar in een show in plaats van de truc te tonen zegt: "Eigenlijk is hier een spiegel".
Er ontbreekt ook de sensatie van een rampfilm. Er zijn scènes die gebruik maken van water als onderwerp, en in bepaalde sequenties is er zeker spanning, maar over het geheel genomen zijn er veel herhalingen en lege plekken in termen van schaal en regie. Aangezien het appartement als beperkte ruimte is gekozen, zou er druk moeten zijn van een gesloten rampenstuk, maar de bewegingsontwerpen en het ruimtegebruik zijn eentonig, waardoor er geen groot verschil is, zelfs niet als de verdieping verandert. Of het nu de 15e of de 20e verdieping is, de gangen en trappen zijn vergelijkbaar, en het water stijgt op dezelfde manier. Hierdoor vervaagt ook het gevoel van crisis dat het publiek ervaart. Het water blijft stijgen, maar de film lijkt op dezelfde plek rond te draaien. Het voelt alsof je op een loopband rent; je zweet veel, maar je komt geen stap verder.
De regietoon is ook inconsistent. In sommige scènes lijkt het alsof er serieuze overpeinzingen en filosofische vragen worden gesteld, terwijl in de volgende scène de overdreven emotionele lijnen en clichés van melodrama worden overgenomen. Terwijl ze de keuzes bespreken die het lot van de mensheid bepalen, spuwen ze plotseling bijna sentimentele dialogen uit, waardoor het publiek in de war raakt over waar ze hun emoties op moeten richten. Genre-experimenten zijn goed, maar als de basisstructuur en het ritme om die experimenten te ondersteunen ontbreken, blijft er uiteindelijk alleen maar een 'noch dit, noch dat' resultaat over. 'De Grote Overstroming' lijkt in die val te zijn gevallen. Ramp, SF en drama zijn allemaal halfslachtig verspreid en houden elkaar tegen.
Verlies van richting in de montagekamer
Montage en ritme zijn ook problematisch. Hoewel de speeltijd niet lang is, voelt de snelheid in het midden bijna saai aan. Op het moment dat belangrijke informatie moet worden gegeven, worden onnodige gesprekken langgerekt, en de scènes waarin de personages de trappen en gangen op en neer gaan, worden herhaald met vergelijkbare composities en bewegingen. Het publiek begint in de war te raken of Anna weer de trap op gaat, of dit een nieuwe scène is of dezelfde als net daarvoor. Aan de andere kant gaan belangrijke aanwijzingen over de wereld in de tweede helft te snel voorbij of worden ze onderbroken voordat de emotionele nasleep kan worden gevoeld. De delen die diepgaand moeten worden onderzocht, worden oppervlakkig behandeld, terwijl delen die moeiteloos kunnen worden weggelaten, worden uitgerekt, wat een omgekeerd ritme creëert dat de hele film beheerst. Het voelt alsof je de nacht voor een belangrijke test de verkeerde bijlagen drie uur lang doorleest zonder de stof te bestuderen.
Desondanks blijven de acteerprestaties van de acteurs consistent. Kim Da-mi haalt de angst en verantwoordelijkheden van een moeder zo realistisch mogelijk naar voren, zelfs in de onder water staande set en de fysiek zware omgeving. De natte kleren en vermoeide blik, de trillingen van haar armen terwijl ze haar zoon vasthoudt, stralen urgentie uit. Park Hae-soo belichaamt ook de spanning en vermoeidheid van een soldaat, zelfs in zwakke dialogen. De bijrolacteurs tonen ook op hun eigen manier overtuigend de gezichten van overlevenden. Maar goed acteren leidt niet automatisch tot een goede film. Dit werk mist de kracht van regie en script om de emotionele momenten die de acteurs creëren samen te brengen. Daarom komen er enkele indrukwekkende scènes naar voren, maar die verbinden zich niet tot één film. Geweldige ingrediënten liggen verspreid in de keuken, maar worden niet tot een gerecht bereid.
De paradox van de Netflix-lijst
Een interessant punt is dat, hoewel het in het binnenland veel kritiek heeft gekregen, het toch hoog in de Netflix wereldwijde hitlijsten staat. Voor het wereldwijde publiek kan het formaat van 'Koreaanse ramp SF' nog steeds fris aanvoelen. Vanwege de aard van streamingplatforms kan het voldoende zijn om de kijker met alleen de kracht van een druk op de afspeelknop in de beginfase omhoog te krijgen. Een opvallende poster, bekende acteurs en een grootse introductie van de opzet kunnen al genoeg zijn voor een klik. Maar de kwaliteit van het werk en de kracht om langdurig in het geheugen te blijven, zijn totaal andere kwesties. Deze film heeft zeker een opvallend onderwerp en een sterrencast, maar het mist ver van de diepte en voltooiing die het waard is om langdurig besproken te worden. De ranglijst kan de 'populariteit' van de film tonen, maar bewijst niet de 'waarde' van de film.
Wie moet deze boot nemen?
Als ik nu nadenk over welke kijkers ik 'De Grote Overstroming' zou aanbevelen, moet ik eerlijk zeggen dat ik deze film niet zou aanraden aan mensen die een hoogstaande rampfilm of solide SF verwachten. Voor degenen die zowel de sensatie van het genre als de overtuigingskracht van het verhaal willen, is de kans groot dat ze eerst frustratie en teleurstelling ervaren. Na de film zal de vraag "Wat heb ik eigenlijk gezien?" eerder komen dan een zucht van "Oh, wat jammer".
Misschien kan het voor filmstudenten of makers die de moeilijkheden van het maken van films en de valkuilen van genre-menging willen bestuderen, een soort van leermoment zijn. Het laat heel vriendelijk zien dat 'goede bedoelingen en een grootse opzet alleen niet genoeg zijn om een film te maken'. Er zijn talloze scènes die als voorbeelden kunnen dienen in een scenario-onderwijs van "Dit moet je niet doen". Overdaad aan opzet, afhankelijkheid van uitleg, inconsistentie in toon, en falen in het gebruik van personages, dit is een case study waarin alle valkuilen van het script samenkomen.
Toch zijn er momenten waarop je soms zo'n film wilt zien. Na het werk wil je Netflix aanzetten zonder na te denken en een automatisch afgespeeld werk bekijken, en je wilt vragen: "Waarom komt het verhaal niet verder?" Op dagen waarop je zowel de mogelijkheden als de beperkingen van Koreaanse rampmelodrama's wilt bevestigen. Of op dagen waarop je nieuwsgierig bent naar hoe je favoriete acteur onder slechte omstandigheden blijft acteren. Als je je zo voelt, is 'De Grote Overstroming' een merkwaardig vage keuze die je een keer kunt afspelen en in je hoofd kunt mopperen.
Tot slot wil ik nog één ding toevoegen: de eerste gedachte die me na het zien van deze film te binnen schiet, is "Wat jammer". Er waren goede acteurs, een interessant onderwerp, en een te proberen genre-menging, maar er ontbrak een stevige narratieve structuur om deze elementen samen te brengen. Hoewel het werk zelf niet veel plezier biedt, kan de kracht om de kritiek en cynisme van het publiek op te roepen, net zo sterk zijn als de titel suggereert, met een behoorlijke golf die eraan komt. En in die golf realiseren we ons opnieuw dat het uiteindelijk belangrijker is hoe je goede ingrediënten kookt dan alleen maar het verzamelen ervan, een waarheid die zo vanzelfsprekend is.
