[KAVE=Choi Jae-hyuk] Alkolün etkisiyle karakola giden bir adam var. Adı Oh Dae-su (Choi Min-sik), ne bir erdemli insan ne de bir kötü adam, sadece "bugünlük idare eden" sıradan bir babadır. O, bir yağmurlu gecede, kızının doğum günü yaklaşırken bir arkadaşla konuşurken aniden kaybolur. Sanki uzaylılar tarafından kaçırılmış gibi, gözlerini açtığında daracık bir odada bulur kendini. Penceresi bile olmayan, doğal ışık yok, sadece bir televizyon ve her gün sipariş edilen kızarmış mantı ile şüpheli bir yönetici vardır.
Kimse neden burada hapsedildiğini, ne zamana kadar burada kalması gerektiğini söylemez. Kafka'nın romanındaki kahraman olsaydı, bu noktada bürokrasiye dair bir derin düşünceye dalardı ama Oh Dae-su'nun geriye kalan tek şey, dünyadan gelen haberleri aktaran televizyon ve birikmiş öfkesidir. Zaman, duvara çizilen kırmızı bir çizgiyle kaydedilir, o beton duvarı döverek kaçış pratiği yapar, kum torbası yerine havayı yumruklayarak vücudunu geliştirir. Bir gün kapının açılacağı günü hayal ederken, intikam düşünceleri kafasında dönerken, yüzü yavaş yavaş 'Monte Cristo Kontu'ndan ziyade bir canavara dönüşmeye başlar.
Böylece 15 yıl sonra bir gün, sanki birinin kaprisli bir şakası gibi aniden serbest bırakılır. Salıverilme belgesini alan ya da polis tarafından kurtarılan biri değildir. Anesteziden uyandığında yüksek bir çatı katında, elinde hala sigara ve cep telefonu vardır ve gözlerinin önünde hapsedilmeden önceki şehir manzarasıyla ince bir şekilde değişmiş bir manzara uzanmaktadır. Sanki 'Truman Show'un kahramanı gibi, hapisten çıkmıştır ama kimliği belirsiz birinin tasarladığı başka bir dev sahneye girmiştir.
Oh Dae-su, önce hapsedildiği odanın ipuçlarını takip eder. O 15 yıl boyunca ailesine ne olduğunu öğrenme süreci, bir korku filmi sahnesi gibi korkunçtur. Yüzü giderek daha sert ve çaresiz hale gelirken, izleyici bunun basit bir kaçış oyunu değil, ustaca tasarlanmış bir oyun tahtası üzerindeki bir oyun olduğunu sezgisel olarak anlar.
Mido, kurtuluş ya da tuzak mı?
Bu süreçte tanıştığı kişi Mido (Kang Hye-jung) olur. İnternet forumunda bir mesaj bıraktıktan sonra bayılan Oh Dae-su'yu bulan bu genç suşi şefi, bir şekilde beceriksiz ama tuhaf bir kararlılıkla onun yanında kalır. Mido, hayatı tamamen çalınmış bu adama karşı merhamet, merak ve açıklanamaz bir çekim hissiyle yavaşça kalbinin kapılarını açar.
İkisi birlikte hapsedilme yerinin izlerini takip eder ve kızarmış mantının tadını bir ipucu olarak kullanarak suçluyu daraltmaya çalışırlar. Sanki dedektif oyunu oynayan bir çift âşık gibi görünseler de, bu ilişkide açıklanması zor bir tuhaf duygu katmanları vardır. Birbirlerine kurtuluş mu yoksa başka bir tuzak mı olduğu belirsiz olan 'aşk' kelimesiyle asla açıklanamayacak bir kaygılı yolculuk devam eder.
Sonunda Oh Dae-su'yu hapseden kişi ortaya çıkar. Zengin ve karmaşık bir planı olan Lee Woo-jin (Yoo Ji-tae), kendisini takip eden Oh Dae-su'ya bir soru sorar: "Neden seni hapsettim?" Bu anda, gerçeği ortaya çıkarmak için koşan takipçi, artık bir soruşturma hedefi değil, 'oyunun bir katılımcısı' haline gelir. Lee Woo-jin, kimliğini gizlemeden lüks bir penthouse'u açar ve sanki bir bilgi yarışması sunucusu gibi 15 yıl hapsin nedenini kendisinin bulmasını önerir.
Oh Dae-su'nun öfkesi daha da artar ama izleyici yavaş yavaş farklı bir duygu hissetmeye başlar. Bu hikayenin sadece bir adamın tuhaf intikamı değil, çok uzun zaman önce bir hatıra ile başlayan bir trajedinin geri sarılması, Yunan mitolojisindeki Oidipus gibi kendi suçuna doğru yürüyen bir kader yolculuğu olduğunu anlar.
Sonraki gelişmeler, kelimenin tam anlamıyla derinliklerin altına inen bir spiral merdivendir. Oh Dae-su, okul yıllarında önemsiz gördüğü sözlerin ve davranışların birinin hayatını kökünden sarsmış olabileceğini hatırlar. Hatıra odalarını birer birer açma süreci, 'Sherlock Holmes' dedektif hikayesini andırsa da, aynı zamanda kendi suçuyla yüzleşme yolculuğu gibi görünür.
Okul, eski arkadaşlar, eski dedikodular, her şey bir bulmaca parçası olarak yeniden canlanır. Gerçeğe yaklaştıkça, şiddet daha da acımasızlaşır ve duygular daha da uç noktaya ulaşır. Film, nihayet son kapıyı açmadan önce, en kritik sırrı izleyicinin doğrudan keşfetmesi için bırakır. 'Oldboy'un sonu, gerçekten bir boksörün darbesi kadar öldürücüdür ve morluklar günler geçse de hâlâ sızlar.
'Görsel Yıkım' ve 'Şok Edici Hikaye' ile Hayatınızı Sorguluyor
'Oldboy'un gerçek gücü, bu acımasız anlatıyı sadece uyarıcı bir intikam hikayesi olarak tüketmemekte, hatıra ve suçluluk, başkalarının bakış açısına dayanamayacak insanın zayıflığını en derinlemesine incelemesindedir. Yönetmen Park Chan-wook, hikayenin iskeletini Japon manga eserinden alıyor ama sinematik et ve kanı giydirme şekli tamamen farklı bir boyuttadır.
Temel sahne, o ünlü koridor uzun çekim aksiyonudur. Bir çekiçle onlarca kişiyle karşılaşan Oh Dae-su'nun dövüşü, 'Matrix'in göz alıcı silah becerilerinden ya da 'Kill Bill'in kılıç dansından tamamen farklı bir boyuttadır. Sarsılan beden, hırıltılı nefes, ağır bir darbe hissine odaklanır. Her adımda ilerleyen arka planda, 15 yıl boyunca yalnız başına duvarı döverek dayanmış olmanın zamanının tüm ağırlığı vardır. Bu sahne, daha sonra 'Daredevil' serisinden 'Kingsman'a kadar birçok eser tarafından saygı duruşunda bulunulmuştur ama hâlâ orijinalin ağırlığını aşmak zordur. Tıpkı Beatles'ın şarkılarını coverlayan gruplar gibi, biçimi taklit edebilirler ama içindeki acıyı kopyalamak imkânsızdır.
Renkler, müzik ve set tasarımı da eserin kalitesini destekleyen devasa sütunlardır. Karanlık mor ve kırmızı renklerin karıştığı ekran, karakterlerin arzularını ve suçlarını görselleştirir ve Lee Woo-jin'in penthouse'u, soğuk bir şekilde düzenlenmiş minimalizm ile onun bozulmuş güç algısını ortaya koyar. Choi Min-sik, Yoo Ji-tae ve Kang Hye-jung'un performansları, bu tuhaf dünyayı gerçeğe dönüştüren anahtar unsurlardır.
Özellikle Choi Min-sik'in Oh Dae-su'su, baştaki sarhoş ve zavallı halinden, sonlardaki insanın altındaki çığlığa kadar, duygusal spektrumun bir kemanın tüm ses aralığını taradığı kadar aşırı geniştir. Yüzü tek başına yakın planda bile, izleyici diyalogların yarısını zaten duymuş gibi hisseder. Yoo Ji-tae'nin canlandırdığı Lee Woo-jin ise, tam tersine, ifadesini kısıtlayarak sakin bir tonla boş bir umutsuzluğu gösterir. Sıcak olanla soğuk olan arasındaki bu zıtlık, filmin gerilimini sonuna kadar gergin tutar.
Halkın Sevdiği 'Evrensel Korku ve Etik İkilem'
Halkın sevgisinin nedeni beklenmedik derecede basittir. Oldboy, son derece çarpık bir kurgu içinde bile herkesin bir kez olsun sorduğu soruyu sorar: 'Düşünmeden söylediğim bir söz, birine ömür boyu silinmeyecek bir yara olduysa?' Sosyal medya çağında yaşayan bizler için bu soru daha da keskin. Okul yıllarında şaka olsun diye paylaştığımız bir gönderi, bir içki masasında şaka gibi söylediğimiz bir söz, birinin hayatını nasıl değiştirmiştir, kim bilir?
Ayrıca "İntikam, ne kadar insani bir duygu olarak anlaşılabilir?" sorusu da gelir. Film, hiçbir tarafa kolayca elini kaldırmaz. Bunun yerine, her izleyicinin kendi deneyimi ve etiği doğrultusunda bir sonuca ulaşmasını sağlar. Bu nedenle bu eser, nesil ve ulus ötesinde çeşitli yorumlar doğurmuştur. Bazıları bunu 'en iyi intikam hikayesi' olarak adlandırırken, bazıları 'Kore sinemasının ulaştığı trajedinin zirvesi' der. Quentin Tarantino övgüde bulundu, Cannes Film Festivali Jüri Ödülü aldı ve Spike Lee, yeniden yapım denemesinde orijinalin ağırlığı altında ezildi. Hangi tarafta olursa olsun, bir kez izledikten sonra kolayca unutulmayacak bir film olduğu konusunda herkes hemfikirdir.
Dünyada Eşi Benzeri Olmayan 'Dünyanın En İyi İntikam Hikayesi'
Oldboy'u tavsiye etmek istediğim izleyici kitlesi beklenmedik derecede geniş. Öncelikle, tür filmlerini seven ama 'Iron Man' tarzı sıradan kahraman hikayelerinden bıkan izleyiciler, bu filmde çok farklı bir katarsis deneyimi yaşayacaklardır. Oh Dae-su'nun kazanıp kazanmadığı önemli değil. Sonuna kadar direnen insan yüzünün ne kadar acımasız ve güzel olabileceğini izlemek, adeta bir boks maçını ring kenarından izlemek gibi bir deneyimdir.
Görsel ve yönetimsel mükemmeliyeti önemseyen izleyiciler için de Oldboy, mutlaka izlenmesi gereken bir eserdir. Her sahne, her kesit, oyuncunun bakışları bile kasıtlı bir tasarım üzerine yerleştirilmiştir ve tekrar tekrar izledikçe yeni anlamlar ortaya çıkar. Tıpkı Hitchcock'un 'Vertigo'su veya Kurosawa'nın 'Rashomon'u gibi, bu film birden fazla kez izlendiğinde her seferinde farklı katmanlar açığa çıkar.
Ancak hafif bir eğlence bekleyenlere tavsiye etmek istemem. Filmin sorduğu sorular asla hafif değildir, bu nedenle kapanış kredileri yükseldiğinde bile bir süre rahatsız edici hissedebilirsiniz. Patlamış mısır yiyerek eğleneceğiniz bir 'Avengers' değil, sessizce oturup yutmanız ve sindirmeniz gereken bir tam yemek gibidir.
Böyle ağır bir iz bırakmayı göze alıyorsanız, Oldboy, film hayatınızda birkaç güçlü deneyimden biri olarak kalacaktır. Kendinizi sorgulamanıza neden olan acımasız bir ayna gibi bir eser arayanlar, Kore sinemasının nereye kadar gidebileceğini görmek isteyenler için bu film, hala geçerli bir seçenek. 2003'te vizyona girmesinden bu yana 20 yılı aşkın bir süre geçti ama Oldboy'un sorduğu sorular hâlâ günceldir. Belki de yaşadığımız dünya daha karmaşık hale geldikçe, bu film daha uzun süre hayatta kalacaktır.