[magazine kave=Park Sunam mwandishi] Mwaka 2025, Korea Kusini inaonekana kuwa katika kilele cha utamaduni. K-POP siyo tena muziki wa pembezoni mwa Asia, bali imekua kuwa sekta kubwa inayotishia soko la pop la nchi za Magharibi. Makundi mengi ya vijana yanafuata nyayo za BTS na Blackpink, na 'K-Invasion' inayojumuisha drama za Korea, filamu, na K-Beauty inachukuliwa kuwa shambulio la utamaduni linalozidi 'British Invasion' ya Beatles ya miaka ya 1960. Takwimu za Ofisi ya Takwimu na Forodha zinaonyesha viwango vya juu vya mauzo ya nje, na serikali inasifu hili kama 'ushindi wa nguvu laini'.
Hata hivyo, nyuma ya mafanikio haya makubwa kuna 'hali halisi ya uchungu' ambayo hakuna anayejali au wanajaribu kupuuza. Mafanikio yanapokuwa makubwa, vivuli vyake pia vinakuwa na nguvu. Baada ya taa za jukwaa kuzimwa, mtiririko wa fedha unaounda msingi wa sekta ya burudani umekuwa na ugumu kwa muda mrefu. Sasa tunashuhudia hali ya ajabu ambapo bata anayezalisha mayai ya dhahabu ya K-POP anakufa kwa njaa kabla ya kufunguliwa. Ishara ya kuanguka haikutoka kwa kashfa za idol au mashtaka ya wizi wa muziki, bali katika maeneo ya msingi na ya kuchosha ya 'usambazaji' na 'malipo'.
Tarehe 16 Desemba 2025, Mahakama ya Urejeshaji ya Seoul ilitangaza kufilisika kwa Interpark Commerce. Hii siyo tu kufungwa kwa duka la mtandaoni, bali ni kuanguka kwa chapa ya kihistoria 'Interpark' ambayo imeandika historia ya biashara ya kielektroniki ya Korea tangu mwishoni mwa miaka ya 1990, na ni kupasuka kwa bomba kubwa la usambazaji lililoshikilia soko la albamu za K-POP. Jina hilo, ambalo lilikuwa maarufu kwa mashabiki wa nje kama mahali pa kununua tiketi za tamasha na albamu, sasa linatoweka katika historia likiwaacha maelfu ya wadai na mabilioni ya fedha ambazo hazijalipwa.
Mashabiki wengi wa K-POP na wasomaji wa nje watajiuliza, "Je, Interpark bado hauzi tiketi?" "Je, sikununua tiketi ya tamasha la Seventeen mwaka ujao kupitia Interpark?" Machafuko haya yanaonyesha ugumu na udanganyifu wa hali hii. Tunaishi katika muundo wa ajabu ambapo 'Interpark mbili' zipo. Interpark inayouza jukwaa (Interpark Triple) imebaki, lakini Interpark inayouza albamu (Interpark Commerce) imekufa.
Zaidi ya habari za kufilisika kwa kampuni, tunataka kuchunguza uhusiano wa kisiasa na kiuchumi (Polyconomy) ulio nyuma yake. Tutaangalia jinsi jitu la jukwaa la Qoo10 lilivyovunja mgongo wa sekta ya K-POP kwa kufuata ndoto ya kuorodheshwa kwenye Nasdaq, na jinsi desturi ya 'Miloneogi' ilivyokutana na mgogoro wa ukwasi na kusababisha hofu ya kufilisika kwa kampuni ndogo za uzalishaji. Hii ni rekodi ya kina zaidi kuhusu mtaji, tamaa, na kuanguka nyuma ya densi na nyimbo za kuvutia.
Ili kuelewa mwanzo wa kuanguka huku kubwa, lazima kwanza tufuate nyayo za kundi la Qoo10 na kiongozi wake, Gu Young-bae. Gu Young-bae ni mtu mashuhuri katika historia ya biashara ya kielektroniki ya Korea. Alianza Gmarket kama mradi wa ndani wa Interpark na kuikuza kuwa soko la wazi namba moja nchini Korea, na mwaka 2009 aliuza kwa eBay ya Marekani, akiandika hadithi ya 'Amazon ya Korea'. Kwa mujibu wa masharti ya mauzo, alihamia Singapore na kuanzisha Qoo10, akilenga soko la Asia ya Kusini-Mashariki kwa matumaini ya kufufua biashara yake.
Tatizo ni kwamba tamaa yake haikuishia kwenye uendeshaji wa biashara ya kielektroniki tu. Lengo lake kuu lilikuwa ni kuorodhesha kampuni tanzu ya vifaa vya Qoo10, 'Qxpress', kwenye Nasdaq ya Marekani. Kuorodheshwa kwenye Nasdaq ilikuwa ni jukwaa bora la kuongeza thamani ya kampuni, lakini ili kufanikisha hili, alihitaji 'kupanua mwili' kwa kiwango kikubwa. Ili kupata nafasi nzuri katika ukaguzi wa kuorodheshwa, viashiria muhimu zaidi vilikuwa ni thamani ya mauzo (GMV) na kiasi cha mizigo. Gu Young-bae alianza 'upepo wa M&A (ununuzi na muungano)' usio na kifani ili kuongeza viashiria hivi kwa muda mfupi.
Kuanzia mwaka 2022, mkakati wa Qoo10 wa kuingia tena kwenye soko la Korea ulikuwa wa kushambulia na hata wa kuharibu. TMON, WeMakePrice, na Interpark Commerce. Aliyanunua makampuni haya ya biashara ya kijamii na masoko ya wazi ya kizazi cha kwanza kwa bei ya chini au kwa kubadilishana hisa. Kwa nje, hii ilionekana kama kurudi kwa fahari kwa ufalme wa Qoo10. Jitu kubwa la nafasi ya nne katika sekta lilizaliwa.
Hata hivyo, chanzo cha fedha za ununuzi huu kilikuwa tatizo. Qoo10 ilitumia mkakati wa 'ganda tupu' ili kupanua mwili wake. Qoo10, ambayo ilikuwa na upungufu wa mali za fedha, ilitumia mapato ya mauzo ya makampuni yaliyopatikana kununua makampuni mengine au kwa gharama za uendeshaji, ikijenga muundo wa 'karibu na ulaghai wa Ponzi' wa kutumia fedha za malipo. Fedha za wateja kutoka TMON zilitumika kufidia hasara za WeMakePrice, na fedha za WeMakePrice zilitumika kulipia bidhaa za Interpark Commerce.
Muundo huu hatari uliporomoka kama domino mnamo Julai 2024, wakati TMON na WeMakePrice ziliposhindwa kulipa fedha za malipo kwa wauzaji (sakata la TMON). Zaidi ya trilioni 1.2 za fedha ambazo hazijalipwa zilitokea, na hili liliandikwa kama ajali mbaya zaidi ya kifedha katika historia ya sekta ya usambazaji ya Korea. Na mshtuko huo ulienea moja kwa moja kwa kampuni nyingine ya kundi, Interpark Commerce.
Interpark Commerce ilikuwa na mzunguko tofauti wa malipo ikilinganishwa na TMON au WeMakePrice. Wakati makampuni mengine ya kundi yalikuwa na malipo ya kila mwezi, Interpark Commerce ilikuwa na mfumo wa malipo ya kila wiki, na hivyo kulikuwa na matarajio kwamba madhara yatakuwa madogo mwanzoni. Hata hivyo, imani ya soko ilikuwa kali. Mara tu udhaifu wa kundi la Qoo10 ulipofichuliwa, makampuni ya PG (watoa huduma za malipo) na makampuni ya kadi yalizuia malipo kwa Interpark Commerce. Mara tu mishipa ilipofungwa, moyo ulisimama haraka.
Mnamo Agosti 2024, hatimaye Interpark Commerce iliomba urejeshaji wa kampuni mahakamani. Baada ya miezi 16 ya mapambano ya kisheria na majaribio ya kuuza, hakuna 'mkombozi' aliyejitokeza kununua kampuni ambayo thamani ya chapa yake ilikuwa imeharibiwa na deni lililozidi mali. Tarehe 16 Desemba 2025, tangazo la kufilisika la mahakama lilikuwa janga lililotarajiwa. Mahakama ilitoa hukumu ya baridi kwamba "thamani ya kufutwa ni kubwa kuliko thamani ya kuendelea." Sentensi hii moja ilibomoa nguzo kubwa iliyoshikilia soko la usambazaji wa albamu za K-POP.
Hapa ndipo mashabiki wa K-POP wa nje wanapochanganyikiwa zaidi. "Interpark imefilisika, lakini kwa nini bado naweza kununua tiketi za tamasha kupitia Interpark?" Ili kutatua kitendawili hiki, lazima turudi mwaka 2021.
Wakati huo, kampuni ya unicorn ya jukwaa la burudani Yanolja ilinunua asilimia 70 ya hisa za Interpark kwa takriban bilioni 3,000. Lengo la Yanolja lilikuwa wazi. Ilitaka kudhibiti mahitaji ya kusafiri na soko la tiketi za tamasha ambalo lingelipuka baada ya janga la COVID-19. Hivyo, Yanolja ilitaka 'tour' na 'ticket' kama sehemu muhimu. Kwa upande mwingine, sehemu za 'shopping' na 'books (pamoja na albamu)' ambazo zilikuwa na hasara ya kudumu zilikuwa kama mzigo.
Kwa hiyo, Yanolja ilifanya upasuaji wa kugawanya Interpark kwa uangalifu.
Interpark Triple: Kampuni inayomilikiwa na kuendeshwa moja kwa moja na Yanolja. Inashughulikia biashara za tour (ndege/makazi) na ticket (tamasha/maonyesho). Zimejitenga kabisa kifedha na sakata la Qoo10, na bado zinashikilia nafasi ya kwanza katika sekta.
Interpark Commerce: Kampuni tofauti iliyoundwa kwa kutenganisha biashara za shopping na books/album. Mnamo Aprili 2023, Yanolja iliuza mzigo huu wote kwa Qoo10.
Tatizo lilikuwa nguvu ya chapa ya 'Interpark' ilikuwa kubwa sana. Qoo10 iliponunua Interpark Commerce, ilipata haki ya kutumia jina la 'Interpark' kwa muda fulani. Kwa macho ya watumiaji, ilionekana kama kubadilisha menyu tu ndani ya tovuti ile ile ya 'Interpark', lakini kwa kweli walikuwa wakihama kati ya mifumo ya kompyuta ya makampuni mawili tofauti kabisa.
Tiketi zilikwenda kwenye hazina ya Yanolja, wakati albamu zilikwenda kwenye hazina ya Qoo10. Sakata la Qoo10 lilipotokea mwaka 2024, Yanolja ilijitenga mara moja. Ilitoa tangazo kubwa kwamba "Interpark Triple na Interpark Commerce ni makampuni tofauti" na iliarifu Qoo10 kuhusu kusitisha mkataba wa matumizi ya chapa. Hata Interpark Commerce ilijaribu kubadilisha jina kuwa 'Byzle' ili kujaribu kuishi, lakini ilikuwa kama kupaka rangi kwenye meli inayozama.
Madhara ya mgawanyiko huu wa kampuni yaliangukia kwa watumiaji, hasa mashabiki wa K-POP. Fikiria shabiki aliyenunua tiketi ya tamasha la Seventeen kupitia Interpark Ticket (Triple) na albamu kwa ajili ya kuingia kwenye fan sign kupitia Interpark Book (Commerce). Tiketi ya tamasha inafika na tamasha linafanyika bila tatizo. Lakini albamu haifiki. Unapobofya kitufe cha kufuatilia usafirishaji, unapata ujumbe wa kosa "hakuna rekodi ya agizo." Huduma ya wateja haipokei simu, na maombi ya kurejesha fedha yanakataliwa kwa sababu ya hitilafu ya mfumo. Mashabiki wanakasirika, lakini hawajui wanapaswa kulalamika kwa nani. Katika jamii za mashabiki wa nje kama Reddit na Twitter, malalamiko kama "albamu niliyoagiza kutoka Interpark Global haijafika kwa miezi 6," "pesa zangu zimepotea" yaliendelea mwaka mzima wa 2025. Hii haikuwa tu kucheleweshwa kwa usafirishaji, bali ni 'kutoweka' kwa sababu Qoo10 ilitumia fedha za mauzo na haina pesa za kununua bidhaa.
Kufilisika kwa Interpark Commerce siyo tu suala la kushindwa kuuza albamu chache, bali ni sababu inayotikisa sekta nzima ya K-POP kwa sababu ya muundo wa usambazaji unaoitwa 'Miloneogi'. Desturi hii ilienea katika miaka ya 2020 wakati ushindani wa rekodi za mauzo ya wiki ya kwanza (초동) ulipozidi.
[Jinsi Miloneogi Inavyofanya Kazi]
Agizo la Awali (Pre-order Bulk): Kampuni ya uzalishaji inaomba au inakubaliana na kampuni ya usambazaji (kama Interpark Commerce) kuagiza maelfu hadi makumi ya maelfu ya albamu ili kuongeza rekodi za mauzo ya wiki ya kwanza.
Kuandaa Matukio: Kampuni ya usambazaji inapanga matukio kama fan sign na video call event (영통팬싸) ili kuuza hisa kubwa. Mashabiki hununua albamu nyingi ili kuongeza nafasi zao za kushinda.
Tofauti ya Malipo: Kampuni ya usambazaji hupokea fedha kutoka kwa mashabiki mara moja, lakini hulipa kampuni ya uzalishaji kulingana na mzunguko wa malipo uliokubaliwa.
Muundo huu hufanya kazi tu wakati kuna 'imani' na 'mtiririko wa fedha' mzuri. Kampuni ya uzalishaji hutumia fedha nyingi kwa utengenezaji wa albamu na masoko, na malipo yanashikiliwa na kampuni ya usambazaji. Lakini Interpark Commerce imefilisika. Fedha zilizolipwa na mashabiki zilitumika kulipa madeni ya Qoo10 na malipo ya albamu ambayo kampuni ya uzalishaji ilipaswa kupokea yalitoweka.
Kampuni kubwa za uzalishaji kama HYBE, SM, na JYP zinaweza kuimarisha mitandao yao ya usambazaji (Weverse Shop, JYP Shop) au zina nguvu ya kifedha ya kuhimili hasara. Tatizo ni kwa kampuni ndogo za uzalishaji. Wanategemea malipo ya awali au mapato ya mauzo ya albamu kwa gharama za utengenezaji wa albamu, utengenezaji wa video za muziki, na mafunzo ya wanafunzi. Desturi ya malipo ya awali ambapo kampuni ya usambazaji inatoa mkopo wa bilioni 10 kwa kampuni ya uzalishaji ikiwa itatoa haki za usambazaji wa kipekee ni siri ya wazi na kama dawa ya kulevya katika sekta.
Kwa kampuni ndogo za uzalishaji ambazo zina mamilioni hadi mabilioni ya fedha ambazo hazijalipwa na Interpark Commerce, kufilisika huku ni sawa na hukumu ya kifo. Hata kampuni za kati kama Fantagio zinakabiliwa na shinikizo la kulipa kodi na madeni, na kampuni ndogo zaidi zinafungwa kimya kimya. Kama ilivyoandikwa katika makala ya Park Sunam, "Nchi ambapo mafanikio yanakuwa adhabu," kampuni za uzalishaji ambazo zimeuza albamu nyingi na kuweka rekodi za mauzo ya wiki ya kwanza zinapata hasara kubwa zaidi kwa sababu ya fedha nyingi ambazo hazijalipwa na Interpark Commerce.
Wasomaji hawapaswi kuchanganya 'Sajaegi' na 'Miloneogi'.
Sajaegi: Kitendo haramu ambapo kampuni ya uzalishaji inanunua albamu zake kwa fedha zake ili kudanganya chati.
Miloneogi (땡겨쓰기): Njia ambapo kampuni ya usambazaji inachukua hisa na kuuza kwa mashabiki kupitia fan sign na matukio mengine. Kisheria ni eneo la kijivu, lakini inakosolewa kama mbinu ya kibiashara inayowanyonya mashabiki.
Sakata hili siyo suala la Sajaegi haramu, bali ni ajali ya kifedha inayotokana na desturi ya Miloneogi inayojifanya kuwa halali na kukutana na udhaifu wa kampuni ya usambazaji. Kampuni ya usambazaji ilitumia fedha za mashabiki kama 'mapato ya baadaye' (Pre-spending), na baada ya mfumuko huo kuporomoka, ilibaki na madeni tu.
Mwaka 2023, mauzo ya albamu za K-POP yalivunja rekodi kwa mara ya kwanza kwa kuuza zaidi ya milioni 100. Lakini mwaka mmoja tu baadaye, mwaka 2024, soko liliporomoka. Kulingana na data ya Circle Chart, mauzo ya albamu za mwaka 2024 yalipungua kwa asilimia 19.5 ikilinganishwa na mwaka uliopita, na kufikia milioni 92.7. Hii ni mara ya kwanza kwa soko kupungua tangu mwaka 2014.
Mwelekeo huu wa kupungua uliendelea mwaka 2025. Kulingana na takwimu za biashara za Forodha, thamani ya mauzo ya albamu nje ya nchi mwaka 2024 iliongezeka kwa asilimia 0.55 tu, na mauzo kwa soko kubwa la Japan yalipungua kwa asilimia 24.7. Wataalamu wanatafsiri hili kama 'uchovu wa mashabiki' na 'marekebisho ya soko', lakini hii siyo uchovu tu, bali ni 'kuanguka kwa kifedha kwa usambazaji' (Credit Crunch) iliyosababisha kupungua kwa lazima.
Sekta ya maudhui ya Korea kimsingi inakabiliwa na 'dilemma ya wakandarasi'. Hata kama mchezo wa Squid wa Netflix unafanikiwa, IP (haki miliki) na mapato mengi yanachukuliwa na jukwaa, na K-POP pia inategemea afya ya majukwaa ya usambazaji (Interpark, Yes24, Aladin) kwa mauzo ya albamu. Kufilisika kwa Interpark Commerce kumefanya soko lisipate fedha. Kampuni za usambazaji zinakabiliwa na mgogoro wa ukwasi na zimepunguza au kuondoa malipo ya awali kwa kampuni za uzalishaji, na hazina uwezo wa kushughulikia hisa za Miloneogi. "Fedha zinapokauka, haiwezekani kuzalisha albamu."
Hali hii inafanana na 'mgawanyiko wa mara nyingi' katika soko la mali isiyohamishika. Kampuni kubwa za uzalishaji zinatafuta njia za kuishi kupitia usambazaji wa moja kwa moja (D2C) na ushirikiano na lebo za nje, lakini kampuni ndogo zinazotegemea mtandao wa usambazaji wa ndani zinaporomoka. Mwaka 2025, tunashuhudia soko la K-POP likipoteza sehemu yake ya kati na kuwa na IP chache kubwa na makampuni mengi madogo.
Waathirika wakubwa wa kufilisika kwa Interpark Commerce ni kampuni za uzalishaji kifedha, lakini kisaikolojia ni mashabiki wa K-POP duniani kote. Hasa kwa mashabiki wa nje, 'kununua moja kwa moja' ni mchakato mgumu na wa wasiwasi, na sakata hili limefanya wasiwasi huo kuwa ukweli. Katika jamii kama Reddit, maneno kama "agizo langu limekuwa roho" yanatumika. Fedha zimeondoka lakini agizo halionekani, na hakuna mahali pa kuuliza. Hii siyo tu malalamiko ya huduma, bali inasababisha 'punguzo la Korea'. "Kununua moja kwa moja kutoka tovuti za Korea ni hatari" inakuwa mtazamo, na mashabiki wa nje wanatafuta Amazon au wauzaji wa ndani, na hii inasababisha kupungua kwa faida ya kampuni za uzalishaji za Korea.
Mgogoro wa kundi la Qoo10 pia umeathiri kampuni tanzu ya vifaa, Qxpress. Mizigo iliyokuwa ikisafirishwa nje kupitia Interpark Commerce ilikwama bandarini na maghala kutokana na matatizo ya uendeshaji ya Qxpress. Shabiki mmoja wa Japan alisema, "Niliagiza bidhaa za Caratland (mkutano wa mashabiki wa Seventeen) mwaka 2025, lakini hata baada ya miezi 6 baada ya tukio, sijapokea." Ulemavu wa vifaa ni uharibifu wa uzoefu wa mashabiki. Kununua albamu siyo tu matumizi, bali ni ibada ya kuunga mkono msanii, lakini ibada hiyo inachafuliwa na ulaghai na ucheleweshaji wa usafirishaji, na hii inaharakisha kuondoka kwa mashabiki.
Mchakato wa kufilisika kwa Interpark Commerce unatarajiwa kupokea madai ya wadai hadi Februari 2026 na kuwa na tarehe ya uchunguzi Machi. Hata hivyo, kwa uhalisia, uwezekano wa wadai wa kawaida (kampuni za uzalishaji na watumiaji) kurudishiwa fedha ni mdogo. Mali za kampuni za jukwaa ni mali zisizoonekana, na thamani ya chapa tayari imefikia sifuri.
Sasa kinachohitajika siyo 'dawa baada ya kifo' bali upasuaji wa msingi. Sheria za sasa za 'Maendeleo ya Sekta ya Sanaa na Utamaduni' au 'Sheria ya Uendelezaji wa Sekta ya Muziki' zina adhabu kwa vitendo kama Sajaegi, lakini hakuna ulinzi wa kifedha wa kuzuia matumizi mabaya ya fedha za malipo na majukwaa. Ni muhimu kuimarisha wajibu wa 'Escrow' ili kuzuia makampuni ya biashara ya kielektroniki kutumia fedha za mauzo kama fedha za uendeshaji, na kuhalalisha mzunguko wa malipo kupitia 'Sheria ya Kuzuia Mergi Point ya Pili', 'Sheria ya Kuzuia Qoo10 ya Pili'.
Kuanguka kwa Interpark Commerce ni somo la kusikitisha zaidi linaloonyesha jinsi mtaji wenye tamaa unavyoweza kuharibu sekta ya utamaduni. Ndoto ya Gu Young-bae ya kuorodheshwa Nasdaq ilikuwa ni ngome ya mchanga iliyojengwa juu ya machozi ya damu ya makampuni madogo na wasanii. Lakini mgogoro ni fursa pia. Kupitia sakata hili, sekta ya K-POP inapaswa kuachana na utegemezi wa 'Miloneogi'. Badala ya kushikilia nambari ya mauzo ya milioni 100, ni muhimu kujenga muundo wa usambazaji wa uwazi na utamaduni wa mashabiki wenye afya ili kudumisha 'K-Invasion' kwa muda mrefu.
Nchi ambapo mafanikio hayawi adhabu, nchi ambapo jasho la wasanii halitumiki kulipa madeni ya majukwaa. Hiyo ndiyo 'kiwango cha kimataifa' cha kweli cha K-POP tunachopaswa kufuata.
