[KAVE=Mwandishi Choi Jae-hyuk] Kuna mwanaume mmoja ambaye alikuwa akitembea kwenye kituo cha polisi akiwa na pombe. Jina lake ni Oh Dae-su (Choi Min-sik), si mtakatifu wala mhalifu, bali baba wa kawaida anayejitahidi kuishi siku kwa siku. Usiku mmoja wa mvua, wakati akizungumza na rafiki yake kuhusu siku ya kuzaliwa ya binti yake, anapotea ghafla. Kama mtu aliyekamatwa na wageni, anapojitambua, yuko katika chumba kidogo sana. Hakuna dirisha wala mwangaza wa asili, na kuna televisheni moja tu na dumplings za kijeshi zinazotumwa kila siku, pamoja na msimamizi mwenye shaka.
Hakuna anayeweza kumwambia ni nani aliye mfungia, au atakaa hapa kwa muda gani. Ikiwa angekuwa mhusika wa riwaya ya Kafka, angeweza kufikiri kuhusu ukosefu wa haki wa utawala, lakini kwa Oh Dae-su, kilichobaki ni televisheni inayotoa habari za ulimwengu na hasira inayoongezeka. Wakati unavyopita, anachora mistari nyekundu kwenye ukuta, anajifunza jinsi ya kutoroka kwa kupiga ukuta wa saruji, na badala ya sandbag, anapiga hewa ili kujenga mwili wake. Akiwa na mawazo ya siku ambayo mlango utafunguka, anajikuta akifikiria kuhusu kulipiza kisasi, uso wake unabadilika kuwa kitu kinachokaribia kuwa mnyama badala ya 'Count of Monte Cristo'.
Baada ya miaka 15, siku moja, anachomoka ghafla kama mchezo wa bahati nasibu wa mtu. Hakuwa amepokea taarifa ya kuachiliwa, wala hakuwa ameokolewa na polisi. Alipofufuka kutoka usingizini, alikuwa juu ya paa la jengo, akiwa na sigara na simu mkononi, na mbele yake kuna mandhari ya jiji ambayo imebadilika kidogo tangu alipozuiliwa.
Oh Dae-su anatafuta alama za chumba alichokuwa amefungiwa. Mchakato wa kuthibitisha ni nini kilichotokea kwa familia yake katika kipindi hicho cha miaka 15 ni kama scene ya filamu ya kutisha. Uso wake unakuwa rough na wa kukata tamaa, na watazamaji wanagundua kuwa hii si tu hadithi ya kutoroka, bali ni mchezo ulioandaliwa kwa ustadi.
Mido, ukombozi au mtego?
Katika mchakato huo, anakutana na Mido (Kang Hye-jung). Mpishi wa sushi kijana ambaye aliona Oh Dae-su akiwa amekufa baada ya kuacha ujumbe kwenye jukwaa la mtandao, anashikilia upande wake kwa mtindo wa ajabu lakini thabiti. Mido anaanza kufungua moyo wake kwa Oh Dae-su, akihisi huruma, udadisi, na mvuto usioelezeka kwa wakati mmoja.
Wawili hao wanatafuta alama za mahali walipofungiwa, wakitumia ladha ya dumplings kama kiashiria cha kupunguza wizi. Ingawa wanaonekana kama wapendanao wanaocheza mchezo wa upelelezi, kuna hisia zisizoelezeka zinazovuka kati yao. Safari yao inabaki kuwa ya wasiwasi, isiyoweza kueleweka kwa neno 'upendo' ambalo haliwezi kueleweka kama ukombozi au mtego mwingine.
Hatimaye, mtu aliye mfungia Oh Dae-su anajitokeza. Lee Woo-jin (Yoo Ji-tae), mwenye mipango ya kifahari na ya ustadi, anamuuliza Oh Dae-su, “Kwa nini nilikufunga?” Wakati huu, mfuatiliaji aliyejidhihirisha kwa ukweli anakuwa si mpelelezi tena bali 'mshiriki wa mchezo'. Lee Woo-jin anafichua penthouse yake ya kifahari, akimwambia Oh Dae-su ajitafutie mwenyewe sababu ya kufungiwa kwa miaka 15.
Hasira ya Oh Dae-su inazidi kuwa kali, lakini watazamaji wanagundua hisia tofauti. Hadithi hii si tu kuhusu kulipiza kisasi cha mwanaume mmoja, bali ni kurudi nyuma kwa huzuni iliyoanzishwa na kumbukumbu ya zamani, kama hadithi ya Oedipus katika hadithi za Kigiriki, akitembea kuelekea dhambi zake.
Mwelekeo wa baadaye ni kama ngazi inayoshuka chini ya shimo. Oh Dae-su anakumbuka maneno na vitendo ambavyo alidhani ni vidogo wakati wa shule, ambavyo vinaweza kuwa vimepindua maisha ya mtu. Mchakato wa kufungua milango ya kumbukumbu unafanana na mchezo wa upelelezi wa 'Sherlock Holmes', lakini pia unaonekana kama njia ya kutubu kwa kukabiliana na dhambi zake.
Shule, marafiki wa zamani, uvumi wa zamani, kila kitu kinazaliwa kama vipande vya puzzle. Kadri anavyokaribia ukweli, vurugu inakuwa mbaya zaidi na hisia zinapanda zaidi. Filamu inahifadhi siri muhimu hadi wakati wa kufungua mlango wa mwisho. Hitimisho la 'Oldboy' ni la kushangaza kama pigo la boksi, na alama za majeraha yanabaki kuuma hata baada ya siku chache.
‘Uharibifu wa Kimaono’ na ‘Hadithi ya Kushtua’ inakufanya ujiulize kuhusu maisha yako
Nguvu halisi ya 'Oldboy' ni kwamba hadithi hii ya kikatili haikupaswa kutumiwa kama mchezo wa kulipiza kisasi, bali inachunguza udhaifu wa mwanadamu ambaye hawezi kustahimili kumbukumbu na hatia, na mtazamo wa wengine. Mkurugenzi Park Chan-wook anachukua muundo wa hadithi kutoka kwa manga ya Kijapani, lakini njia ya kuipa mwili wa filamu ni ya kiwango tofauti kabisa.
Scene maarufu ni ile ya hatua ndefu ya korido. Vita vya Oh Dae-su dhidi ya watu wengi akiwa na chuma kimoja ni tofauti kabisa na ustadi wa risasi wa 'Matrix' au dansi ya upanga ya 'Kill Bill'. Anazingatia mwili wake unavyokosa nguvu, pumzi yake inavyoshindwa, na hisia nzito za pigo. Nyuma yake, anaposhughulika hatua kwa hatua, kuna muda wa miaka 15 ya kupiga ukuta peke yake. Scene hii imeheshimiwa na kazi nyingi kuanzia 'Daredevil' hadi 'Kingsman', lakini bado inashindwa kufikia uzito wa asili. Kama bendi zinazofanya cover ya nyimbo za Beatles, zinaweza kufuata muundo lakini haziwezi kuiga dharura iliyomo ndani yake.
Rangi, muziki, na muundo wa seti pia ni nguzo kubwa zinazounga mkono ubora wa kazi. Picha yenye giza ya zambarau na nyekundu inafanya kuwa dhahiri tamaa na dhambi za wahusika, na penthouse ya Lee Woo-jin inaonyesha hisia yake ya nguvu iliyopotoka kwa mpangilio wa minimalist. Uigizaji wa Choi Min-sik, Yoo Ji-tae, na Kang Hye-jung ni vifaa muhimu vinavyovuta ulimwengu huu wa ajabu kuwa halisi.
Haswa, Oh Dae-su wa Choi Min-sik anaanza kutoka kwa udhaifu wa kulewa hadi kilio cha kukata tamaa, na wigo wa hisia unapanuka kwa ukali kama sauti ya violin. Uso wake mmoja tu unapotazamwa kwa karibu, watazamaji wanahisi kama tayari wamesikia nusu ya mistari. Lee Woo-jin, anayechukuliwa na Yoo Ji-tae, anawasilisha kukata tamaa kwa sauti ya utulivu na udhibiti wa hisia. Moto na baridi, tofauti hii inashikilia mvutano wa filamu hadi mwisho.
“Hofu ya Kijamii na Dhamira ya Maadili” ambayo umma unapenda
Sababu ya upendo wa umma ni rahisi zaidi kuliko inavyoweza kufikiriwa. Oldboy inatoa swali ambalo kila mtu amewahi kujiuliza hata katika mazingira yaliyopotoka. ‘Ikiwa neno nililosema bila kufikiri lilikuwa alama isiyoweza kufutika kwa mtu mwingine?’ Swali hili ni kali zaidi kwetu tunaoishi katika enzi ya mitandao ya kijamii. Ni nani anayeweza kujua jinsi ujumbe mmoja wa utani ulioandikwa shuleni, au neno moja lililotolewa kwenye meza ya pombe, linaweza kubadilisha maisha ya mtu?
Pia kuna swali, “Hadi wapi kulipiza kisasi kunaweza kueleweka kama hisia za kibinadamu?” Filamu haikubali upande wowote kwa urahisi. Badala yake, inawafanya watazamaji kufikia hitimisho kulingana na uzoefu na maadili yao. Hivyo, kazi hii imezaa tafsiri mbalimbali zinazovuka vizazi na mataifa. Wengine wanaita 'hadithi bora ya kulipiza kisasi', wengine wanasema 'kile ambacho filamu za Korea zimefikia kilele cha huzuni'. Quentin Tarantino alikiri, ilishinda tuzo ya juri la Tamasha la Cannes, na Spike Lee alijaribu kuifanya upya lakini alishindwa kwa uzito wa asili. Hata hivyo, tathmini ya filamu hii ni kwamba haiwezi kusahaulika baada ya kuangalia mara moja.
‘Hadithi ya Kulipiza Kisasi ya Kipekee Duniani’
Watazamaji wanaotaka kupendekeza Oldboy ni wengi zaidi kuliko inavyoweza kufikiriwa. Kwanza, kwa wale wanaopenda filamu za aina lakini wamechoka na hadithi za mashujaa kama 'Iron Man', wataweza kupata catharsis isiyo ya kawaida katika filamu hii. Si muhimu kama Oh Dae-su anashinda au anashindwa. Mchakato wa kutazama uso wa mwanadamu unavyoweza kuwa wa kutisha na mzuri ni kama uzoefu wa kutazama pambano la masumbwi kutoka pembeni ya ulingo.
Kwa watazamaji wanaothamini ubora wa kimaono na wa uelekezaji, Oldboy ni kazi ya lazima kuangalia. Kila scene, kila kipande, hata mtazamo wa muigizaji umewekwa kwa mpango wa makusudi, na kadri unavyoiangalia mara nyingi, maana mpya inaonekana. Kama 'Vertigo' ya Hitchcock au 'Rashomon' ya Kurosawa, filamu hii inaonyesha tabaka tofauti kila wakati unapoangalia mara nyingi.
Hata hivyo, sitaki kupendekeza kwa wale wanaotarajia burudani nyepesi. Maswali ambayo filamu inatoa si rahisi, na baada ya kuangalia, unaweza kuhisi wasiwasi kwa muda. Hii si filamu ya 'Avengers' ambayo unaweza kufurahia kwa kula popcorn, bali ni kama mlo rasmi ambao unahitaji kukaa kimya na kuutafuna.
Ikiwa uko tayari kubeba uzito huo, Oldboy itakuwa moja ya uzoefu mkali katika maisha yako ya filamu. Kwa mtu anayetafuta kazi kama kioo cha kikatili kinachomfanya ajitafakari, au anayetaka kujua jinsi filamu za Korea zinaweza kuendelea, filamu hii bado ni chaguo sahihi sasa na siku zijazo. Ingawa miaka 20 imepita tangu ilipotolewa mwaka 2003, maswali ambayo Oldboy inatoa bado ni ya sasa. Huenda kadri dunia tunayoishi inakuwa ngumu zaidi, filamu hii itadumu kwa muda mrefu zaidi.