Дэлгэцнээс 52 жилийн өмнө буудсан сум 2026 онд Сөүлийн асфальтан замын голд тусав. Найруулагч Хо Жин Хогийн бүтээж, Ю Хэ Жин, Пак Хэ Ил, Ли Мин Хо нарын гол дүрд нь тоглосон 〈Алуурчид (The Assassins)〉 киног тойрсон өнөөгийн шуугиан нь нэгэн арилжааны кино улс орны түүхийн хамгийн эмзэг шархыг хөндөж, нийгмийн дотоод тэмцлийг хэрхэн өдөөж болдгийн тод жишээ болж байна.
Нээлтээ хийснээс хойш хоёр сая үзэгчтэй болж, орлогын жагсаалтыг тэргүүлсэн энэ бүтээл өдгөө кино театрын дотор, гадна хоёр өөр тэмцэлтэй нүүр тулжээ. Танхимд үзэгчид 1974 оны наймдугаар сарын 15-нд болсон ерөнхийлөгч асан Пак Чон Хигийн амь насанд халдахыг завдсан хэрэг (тэргүүн хатагтай Юк Ён Сугийн буудуулсан хэрэг)-ийн учгийг тайлах нарийн зохиомжтой триллерт татагдаж байхад, танхимын гадна консерватив бүлгүүдийн гаргасан гомдол, эрүүгийн хэрэг үүсгүүлэх хүсэлт, гол дүрийн жүжигчин Ю Хэ Жиний гэрийн өмнөх жагсаал, тэр ч бүү хэл халдлагын заналхийллээс үүдэн Пусаны олон улсын кино наадмын (BIFF) албан ёсны хөтөлбөрийн зарим арга хэмжээ болон жүжигчин Ли Мин Хогийн оролцох арга хэмжээ цуцлагдах хүртэл урьд өмнө байгаагүй бодит мөргөлдөөн өрнөж байна.
Reddit зэрэг олон улсын цахим нийгэмлэг, гадаадын кино шүүмжлэгчид энэ хачирхалтай үзэгдэлд анхаарал хандуулж буй шалтгаан тодорхой. Хагас зуунаас ч илүү хугацааны өмнөх үйл явдал XXI зууны өндөр хөгжилтэй ардчилсан улсын өдөр тутмын амьдралыг саатуулахуйц хүчтэй маргааны эх үүсвэр хэвээр хэрхэн үлдсэн бэ гэсэн асуулт юм.
“Дурсамжийг өмчлөх”-ийн эсрэг Солонгосын кино урлагийн архивын тэмцэл
Барууны өнцгөөс харвал 〈Алуурчид〉 киноны сонгосон өгүүлэмжийн арга барил найруулагч Оливер Стоуны 1991 оны 〈JFK〉, Дэвид Финчерийн 〈Зодиак〉 кинотой нэгэн чигт оршино. Төр албан ёсоор хааж, битүүмжилсэн түүхэн үйл явдлын архивыг томруулдаг шилээр шинжилж, баримтын завсар үлдсэн учир шалтгааны хоосон зайг киноны уран сэтгэмжээр нөхөх ажил юм. Кинонд хэргийн цаад учир болон газар дээрх зөрчлийг уйгагүй мөшгөх сэтгүүлч, мөрдөн байцаагчдын харц албан ёсны түүхийн хариулж амжаагүй асуултаас салдаггүй.
Гол нь Солонгосын нийгэмд 1970-аад он ердөө “өнгөрсөн үе” бус, өнөөгийн улс төрийн зүй ёсны байдлаас салшгүй “халдашгүй хүрээ” болж буйд оршино. Өндөр өсөлтийн домог ба авторитар дэглэмийн үеийн сүүдэр гэх хоёр том өгүүлэмж мөргөлдөх цэгт 〈Алуурчид〉 киноны тавьсан асуултыг зарим хүн “уран сайхны илэрхийлэл” бус, “тогтолцоо, дурсамжийг доромжилсон хэрэг” хэмээн хүлээн авчээ.
Францын түүхч Пьер Норагийн томьёолсон “дурсамжийн орон зай” (Lieux de mémoire)-н онолоор тайлбарлавал, Солонгосын орчин үеийн түүхийн гол эргэлтийн цэгүүд нийгмийн зөвшилцлөөр тогтсон “түүх” болон төлөвшиж амжилгүй, тал бүр зөвхөн өөртөө өмчлөх эрхийг нь нэхдэг тэмцлийн талбар хэвээр байна. 〈Сөүлийн хавар〉 1979 оны цэргийн бослогыг дахин сөхөж, үе хоорондын түүхийн ойлголтыг донсолгосон шиг 〈Алуурчид〉 1974 оны эмгэнэлт явдлыг олон нийтийн хэлэлцүүлэгт эргүүлэн авчирч, “түүхийг хэн санаж, хэн өгүүлэх эрхтэй вэ” гэсэн эрх мэдлийн суурь тэмцлийг хурцатгав.
Уран зохиол ба сэтгүүл зүйн зааг, “биечлэн хэрэгжүүлэх цензур”-ын гажуудал
Гадаадын уншигчдыг хамгийн их цочроох зүйл нь үзэл суртлын маргааны хурц байдал бус, түүнийг илэрхийлж буй арга юм. Уран сэтгэмж шингэсэн арилжааны киноны агуулгыг эсэргүүцэхийн тулд зохиомол дүр бүтээсэн жүжигчний хувийн орон зай буюу гэрийг нь бүсэлж, Азийн хамгийн том кино наадам болох Пусаны олон улсын кино наадмын аюулгүй байдалд заналхийлэн жүжигчдийн оролцоог зогсоох нь барууны ардчилсан нийгэмд ховор үзэгдэл.
Төрийн эрх мэдлээр хэрэгжүүлдэг албан ёсны урьдчилсан цензур арилсан орон зайд үзэл суртлаар зэвсэглэсэн ашиг сонирхлын бүлэг, шүтэн бишрэгчдийн бүлгийн биеийн хүч оролцдог, “хувийн цензур” (Privatized Censorship) гэж нэрлэж болох үе иржээ. Хачирхалтай нь, ийм туйлширсан эсэргүүцэл, киног хориглох шаардлага харин ч уг бүтээлийн тухай шуугиант сурталчилгаа болж, 20–30 насныхныг кино театрт татах түлхэц болсон байна.
Олон улсын хэвлэл мэдээлэл судлаачид Солонгосын тодорхой түүхэн үеийг дүрсэлсэн киноны онцгой байр суурийг анхаарч байна. Холливуд цуврал супер баатрын кино, эрсдэлгүй хуучин оюуны өмчөө дахин ашиглахад автан нийгмийн асуудлаар дуугарах хүчээ алдаж байх зуур Солонгосын арилжааны киноны хөрөнгө оруулагчид орчин үеийн түүхийн хамгийн эмзэг, аюултай асуудлыг шууд хөндөж, олон нийтийн сонирхлыг татахын зэрэгцээ хэлэлцүүлгийн талбар бүрдүүлж байна. Өөрөөр хэлбэл, кино зүгээр нэг зугаа цэнгэлээс давж, албан ёсны улс төр, хэвлэл мэдээллийн шийдэж чадаагүй түүхэн өрийг тэдний өмнөөс барагдуулах “орлох сэтгүүл зүй”-н үүрэг гүйцэтгэж буй хэрэг.
Халдашгүй сэдэвгүйгээр асууж байж л түүх урагшилна
Мэдээж 〈Алуурчид〉 киноны уран сайхны хэтрүүлэг, хуйвалдааны өнцөг түүхэн бодит үнэнд хэр нийцэж буй талаар эрдэм шинжилгээ, шүүмжлэлийн ширүүн хэлэлцүүлэг өрнөх учиртай. Түүхэн эмгэнэлийг арилжааны киноны түгшүүр төрүүлэх хэрэгсэл болгон ашигласан гэх шүүмжлэлийг ч уран бүтээлчид хүлээн авах ёстой.
Гэхдээ асуулт тавихыг нь хориглох оролдлого үнэнийг хэзээ ч хамгаалж чадахгүй нь тодорхой. Аушвицийн дараах Герман, Вьетнамын дайн болон Уотергейтийн хэргийн дараах Америк кино урлагаар дахин дахин дүрслэн харуулж, өөрсдийгөө шаналантайгаар эргэцүүлсний үр дүнд үндэсний шархаа даван туулсан шиг нийгмийн соёлын төлөвшил өөрийнхөө хамгийн өвдөлттэй, нуухыг хүсдэг асуудлыг хэр чөлөөтэй ярьж чадахаас хамаарна.
Өдгөө 〈Алуурчид〉 киног тойрон өрнөж буй хачирхалтай шуугиан нь Солонгосын нийгмийн хожуу туулж буй өсөлтийн өвдөлт бөгөөд нөгөө талаар Солонгосын кино урлагийн зэрлэг, эрчтэй амьдрах чадварын нотолгоо юм. Бууны дуу 1974 онд гарсан ч түүний цуурайг хэрхэн тэмдэглэж, тайлбарлах тухай 2026 оны Солонгосын соёлын тэмцэл яг одоо ч дэлхийн үзэгчдэд нэн хүндтэй асуулт тавьсаар байна. Урлаг түүхийн шүүх танхимд хэр хол асууж болох вэ. Бид тэр таагүй асуулттай нүүр тулахад бэлэн үү.