Harsashin da aka harba a kan allo shekaru 52 da suka gabata ya makale a tsakiyar kwalta ta Seoul a 2026. Hayaniyar da ke kewaye da fim ɗin 〈The Assassins〉, wanda darakta Hur Jin-ho ya ba da umarni tare da Yu Hae-jin, Park Hae-il da Lee Min-ho a matsayin jarumai, na daga cikin misalai mafi fito fili na yadda fim ɗin kasuwanci zai iya taɓa raunin tarihi mafi zurfi na wata ƙasa har ya tayar da rikicin cikin al’umma.
Fim ɗin, wanda ya haura masu kallo miliyan 2 jim kaɗan bayan fitowarsa kuma ya hau saman jadawalin fina-finai, yanzu yana fuskantar yaƙe-yaƙe biyu mabambanta a ciki da wajen gidajen sinima. A ciki, masu kallo na sha’awar fim ɗin ban-tsoro mai sarƙaƙiya da ke binciko asirin yunƙurin kashe tsohon shugaban ƙasa Park Chung-hee a ranar 15 ga Agusta, 1974 (harbin da ya samu uwargida Yuk Young-soo). A waje kuwa, an samu kararraki da rahotanni ga hukumomi daga ƙungiyoyin masu ra’ayin mazan jiya, zanga-zanga a gaban gidan Yu Hae-jin, har ma da rikicin zahiri da ba a taɓa gani ba: soke wasu shirye-shiryen hukuma na Bikin Fina-finai na Ƙasa da Ƙasa na Busan (BIFF) da soke halartar Lee Min-ho wani taro sakamakon barazanar ta’addanci.
Dalilin da ya sa al’ummomin intanet na duniya, ciki har da Reddit, da masu sharhin fina-finai na ƙasashen waje ke sa ido kan wannan al’amari mai ban mamaki a bayyane yake. Tambayar ita ce: Ta yaya abin da ya faru fiye da rabin ƙarni da ya wuce har yanzu yake da ƙarfin tayar da hankali da zai iya kassara rayuwar yau da kullum a wata ƙasar dimokuraɗiyya ta zamani a ƙarni na 21?
Gwagwarmayar sinimar Koriya ta Kudu kan taskokin tarihi domin ƙalubalantar ‘mallakar tunawa’
Ta mahangar ƙasashen Yamma, dabarar ba da labarin da 〈The Assassins〉 ya ɗauka na tafiya kan turbar fim ɗin 〈JFK〉 na 1991, wanda Oliver Stone ya ba da umarni, ko kuma 〈Zodiac〉 na David Fincher. Aikin shi ne a nazarci bayanan da aka adana game da wani lamari na tarihi da gwamnati ta ayyana an kammala shi kuma ta rufe shi, sannan a cike gibin tunani da ke tsakanin layukan bayanan da tunanin ƙirƙira na fim. Idanun ɗan jarida da jami’in bincike a cikin fim ɗin, waɗanda ke zurfafa bincike kan waɗanda suka shirya abin da ya faru da kuma saɓanin bayanan wurin da ya faru, na ci gaba da bin tambayoyin da tarihin hukuma bai amsa ba.
Matsalar ita ce, a cikin al’ummar Koriya ta Kudu, shekarun 1970 ba wai kawai ‘abin da ya wuce’ ba ne; suna aiki ne a matsayin ‘abin da ba a taɓa’ wanda ke da alaƙa kai tsaye da halaccin siyasar yau. A inda manyan labarai biyu—tatsuniyar bunƙasar tattalin arziki cikin sauri da kuma inuwar zamanin mulkin kama-karya—suka yi karo, wasu sun ɗauki tambayar da 〈The Assassins〉 ya yi ba a matsayin ‘bayyana ra’ayi ta fasaha’ ba, sai dai ‘cin mutuncin tsarin mulki da tunanin tarihi’.
Idan aka yi amfani da ra’ayin ‘wuraren tunawa’ (Lieux de mémoire) da masanin tarihi ɗan Faransa Pierre Nora ya tsara, manyan sauye-sauyen tarihin zamani na Koriya ta Kudu ba su riga sun lafa zuwa ‘tarihi’ da aka cimma matsaya a kansa a cikin al’umma ba. Maimakon haka, sun ci gaba da kasancewa wuraren gwagwarmaya da kowane ɓangare ke da’awar shi kaɗai ke da mallakarsu. Kamar yadda 〈12.12: The Day〉 ya dawo da tawayen sojoji na 1979 ya girgiza fahimtar tarihi tsakanin tsararraki, haka 〈The Assassins〉 ya sake kawo bala’in 1974 gaban jama’a, ya kuma hura asalin gwagwarmayar iko kan tambayar ‘wa ke da haƙƙin tunawa da tarihi da rubuta shi?’
Iyakar almara da aikin jarida, da saɓanin ‘takunkumi ta hanyar ƙarfi’
Abin da ya fi girgiza masu karatu a ƙasashen waje ba tsananin muhawarar akida ba ne, sai dai yadda ake nuna ta. Killace wurin zaman ɗan wasan da ya taka rawar wani mutum na almara—gidansa—domin nuna rashin amincewa da abin da ke cikin fim ɗin kasuwanci da aka gauraya da tunanin ƙirƙira, da kuma yi wa tsaron Bikin Fina-finai na Ƙasa da Ƙasa na Busan, bikin fina-finai mafi girma a Asiya, barazana har aka hana ’yan wasa bayyana, ba abin da aka saba gani ba ne a ƙasashen dimokuraɗiyya na Yamma.
A gurbin takunkumin tantancewa na hukuma kafin nuna fim da ikon gwamnati ke yi, an shiga zamanin abin da ake kira ‘takunkumin masu zaman kansu’ (Privatized Censorship), inda ƙungiyoyin masu ruwa da tsaki masu ɗauke da akida da ƙungiyoyin magoya baya ke amfani da ƙarfi. Abin mamaki shi ne, wannan matsananciyar adawa da buƙatar hana nuna fim ɗin sun zama tallan hayaniya a gare shi, suka kuma sa matasa masu shekaru 20 zuwa 39 tururuwa zuwa gidajen sinima.
Masana kafofin watsa labarai na duniya na lura da matsayi na musamman da fina-finan Koriya ta Kudu masu ɗaukar labarin wani zamani suke da shi. Yayin da Hollywood ke nutsewa cikin fina-finan jaruman da ke da ƙarfi na musamman na jerin fina-finai da maimaita amfani da kadarorin fasaha da ba sa ɗauke da kasada, har take rasa damar yin magana kan al’amuran al’umma, jarin fina-finan kasuwanci na Koriya ta Kudu na fuskantar batutuwan tarihi na zamani mafi tayar da hankali da haɗari kai tsaye, yana samun nasarar kasuwa tare da buɗe dandalin tattaunawar jama’a. A haka, fim ya wuce nishaɗi kawai; yana taka rawar ‘aikin jarida na wakilci’, yana ƙoƙarin warware nauyin tarihin da ’yan siyasa da kafofin watsa labarai na hukuma suka kasa warwarewa.
Tambayoyin da ba su bar abin da ba a taɓa ba kaɗai ke ciyar da tarihi gaba
Tabbas, ya dace a yi muhawarar ilimi da ta sharhi mai zurfi kan yadda tsallen tunanin ƙirƙira da mahangar makirci na 〈The Assassins〉 suka yi daidai da ainihin gaskiyar tarihi. Masu ƙirƙirar fim ɗin kuma dole ne su ɗauki alhakin sukar cewa sun yi amfani da bala’in tarihi a matsayin kayan jan hankalin masu kallo don riba.
Amma abu ɗaya a bayyane yake: ƙoƙarin hana a yi tambayar tun farko ba zai taɓa kare gaskiya ba. Kamar yadda Jamus bayan Auschwitz da Amurka bayan Yaƙin Vietnam da Watergate suka shawo kan raunin ƙasa ta hanyar ci gaba da wakilta su a fina-finai da kuma nazarin kai mai raɗaɗi, haka ma balagar al’adar wata al’umma ta dogara da yadda take iya magana cikin ’yanci game da abubuwan da suka fi mata ciwo da kunya.
Hayaniyar ban mamaki da ke kewaye da 〈The Assassins〉 a yanzu ita ce raɗaɗin girma da ya jima kafin al’ummar Koriya ta Kudu ta fuskance shi; a sa’i guda kuma, wata shaida ce ta ƙarfin rayuwa marar tsoro da sinimar Koriya ta Kudu ke da shi. An ji ƙarar harbin a 1974, amma yaƙin al’ada da ake yi a Koriya ta Kudu a 2026 kan yadda za a rubuta da fassara amon da ya bari na ci gaba, a wannan lokaci ma, da yi wa masu kallo a faɗin duniya tambayoyi masu nauyi: Har ina fasaha za ta iya yin tambaya a kotun tarihi? Kuma a shirye muke mu fuskanci waɗannan tambayoyi masu tayar da hankali?