ከ52 ዓመታት በፊት በሲኒማ ማያ ላይ የተተኮሰው ጥይት በ2026 በሴኡል አስፋልት መሀል ተቀበረ። በዳይሬክተር ሁር ጂን-ሆ የተመራውና ዩ ሄ-ጂን፣ ፓርክ ሄ-ኢል እና ሊ ሚን-ሆ የተወኑበት 〈ገዳዮቹ (The Assassins)〉 ፊልም ዙሪያ የተነሳው የአሁኑ ሁከት፣ አንድ የንግድ ፊልም የአንድን ሀገር እጅግ ውስጣዊ ታሪካዊ ስቃይ እንዴት ሊነካና ማኅበራዊ የእርስ በርስ ጦርነትን ሊቀሰቅስ እንደሚችል ከሚያሳዩ ምሳሌዎች ሁሉ የበለጠ ድራማዊ ነው።
ከተለቀቀ በኋላ ብዙም ሳይቆይ ሁለት ሚሊዮን ተመልካቾችን አልፎ በትኬት ሽያጭ ቀዳሚ የሆነው ይህ ፊልም፣ አሁን በሲኒማ ቤቶች ውስጥና ውጭ ሁለት ፈጽሞ የተለያዩ ጦርነቶችን እየገጠመ ነው። በሲኒማ ቤቶች ውስጥ ተመልካቾች በነሐሴ 15 ቀን 1974 በቀድሞው ፕሬዚዳንት ፓርክ ቹንግ-ሂ ላይ የተፈጸመውን ያልተሳካ የግድያ ሙከራ—ወይዘሮ ዩክ ዮንግ-ሱ በጥይት የተመቱበትን ክስተት—ምስጢር በሚከታተለው በጥንቃቄ በተሠራ ትሪለር እየተማረኩ ነው። በሲኒማ ቤቶች ውጭ ግን የወግ አጥባቂ ቡድኖች ክሶችና የወንጀል አቤቱታዎች፣ በዋና ተዋናዩ ዩ ሄ-ጂን ቤት ፊት የተካሄደ ሰልፍ፣ እንዲሁም በሽብር ዛቻ ምክንያት የቡሳን ዓለም አቀፍ የፊልም ፌስቲቫል (BIFF) አንዳንድ ይፋዊ መርሐ ግብሮችና የተዋናዩ ሊ ሚን-ሆ ዝግጅት እስከመሰረዝ የደረሰ ከዚህ በፊት ያልታየ አካላዊ ግጭት ተፈጥሯል።
ሬዲትን (Reddit) ጨምሮ ዓለም አቀፍ ማኅበረሰቦችና የውጭ የፊልም ተቺዎች በዚህ እንግዳ ክስተት ላይ ያተኮሩበት ምክንያት ግልጽ ነው። ከግማሽ ምዕተ ዓመት በላይ ያለፈው ክስተት የ21ኛው ምዕተ ዓመት ዘመናዊ ዲሞክራሲ ሀገርን ዕለታዊ ኑሮ እስከማስተጓጎል የሚደርስ ሕያው የፍንዳታ አቅም እንዴት ጠብቆ ቆየ የሚለው ጥያቄ ነው።
የኬ-ሲኒማ የማኅደር ትግል፦ ‘ትውስታን በብቸኝነት መቆጣጠርን’ መቃወም
ከምዕራባውያን እይታ፣ 〈ገዳዮቹ〉 የተከተለው የትረካ ስልት ከዳይሬክተር ኦሊቨር ስቶን የ1991 ፊልም 〈JFK〉 ወይም ከዴቪድ ፊንቸር 〈ዞዲያክ〉 ጋር ተመሳሳይ መንገድ ይከተላል። በመንግሥት በይፋ ተዘግቶ የታሸገን ታሪካዊ ክስተት መዛግብት በአጉሊ መነጽር መመርመርና በመዛግብቱ መካከል ያሉትን የሐሳብ ክፍተቶች በሲኒማዊ ምናብ መሙላት ነው። በፊልሙ ውስጥ ከክስተቱ ጀርባ ያለውን እና በስፍራው የታዩትን ቅራኔዎች በጽናት የሚመረምሩት ጋዜጠኛና መርማሪ እይታ፣ ይፋዊው ታሪክ እስካሁን ሊመልሳቸው ያልቻላቸውን ጥያቄዎች ያለማቋረጥ ይጠይቃል።
ችግሩ በኮሪያ ማኅበረሰብ ውስጥ 1970ዎቹ ቀላል ‘ያለፈ ጊዜ’ ሳይሆኑ፣ ከአሁኑ የፖለቲካ ሕጋዊነት ጋር በቀጥታ የተያያዘ ‘የማይነካ ቦታ’ መሆናቸው ነው። የፈጣን ኢኮኖሚያዊ ዕድገት አፈ ታሪክና የአምባገነን ዘመን ጥላ የሚጋጩበት ቦታ ላይ፣ 〈ገዳዮቹ〉 ያነሳው ሲኒማዊ ጥያቄ በአንዳንዶች ዘንድ ‘ጥበባዊ አገላለጽ’ ሳይሆን ‘ሥርዓቱንና ትውስታን መድፈር’ ተብሎ ተወሰደ።
ፈረንሳዊው የታሪክ ምሁር ፒየር ኖራ (Pierre Nora) የቀረጸውን ‘የትውስታ ቦታዎች’ (Lieux de mémoire) ጽንሰ ሐሳብ ብንዋስ፣ የኮሪያ ዘመናዊ ታሪክ ዋና ዋና የለውጥ ነጥቦች በማኅበራዊ ስምምነት አልፈው ወደ ‘ታሪክ’ ገና አልተረጉም፤ ይልቁንም እያንዳንዱ ወገን ልዩ ባለቤትነት የሚጠይቅባቸው የትግል ስፍራዎች ሆነው ቀርተዋል። 〈የሴኡል ጸደይ〉 የ1979ኙን ወታደራዊ አመፅ በማስታወስ በትውልዶች መካከል ያለውን የታሪክ ግንዛቤ እንዳናጋው፣ 〈ገዳዮቹ〉 የ1974ቱን አሳዛኝ ክስተት ወደ ሕዝባዊ ውይይት በመመለስ ‘ታሪክን የማስታወስና የመጻፍ መብት ያለው ማን ነው?’ የሚለውን መሠረታዊ የሥልጣን ትግል አቀጣጠለ።
በልብወለድና በጋዜጠኝነት መካከል ያለው ድንበር፣ እና የ‘አካላዊ ሳንሱር’ ተቃርኖ
ለውጭ አንባቢዎች ከሁሉ የሚያስደንግጠው የርዕዮተ ዓለም ክርክሩ ጥንካሬ ሳይሆን የሚገለጽበት መንገድ ነው። ምናባዊ ፈጠራ የታከለበትን የንግድ ፊልም ይዘት ለመቃወም ምናባዊ ገጸ ባሕርይን የተጫወተ ተዋናይ የግል መኖሪያን መክበብ፣ እንዲሁም የእስያ ትልቁን የፊልም በዓል የሆነውን የቡሳን ዓለም አቀፍ የፊልም ፌስቲቫል ደኅንነት በማስፈራራት ተዋናዮች እንዳይገኙ ማድረግ፣ በምዕራባውያን ዲሞክራሲያዊ ማኅበረሰቦች ያልተለመደ ትዕይንት ነው።
በመንግሥት ሥልጣን ይካሄድ የነበረው ይፋዊ የቅድመ ሳንሱር በጠፋበት ቦታ፣ በርዕዮተ ዓለም የታጠቁ የጥቅም ቡድኖችና የደጋፊዎች ማኅበረሰቦች አካላዊ ኃይል ጣልቃ የሚገባበት፣ ‘ወደ ግል የተሸጋገረ ሳንሱር’ (Privatized Censorship) የሚባል ዘመን መጥቷል። የሚያስገርመው ነገር ይህ ጽንፈኛ ተቃውሞና ፊልሙ እንዳይታይ የቀረቡ ጥያቄዎች በተቃራኒው ለፊልሙ ጫጫታን የሚጠቀም የገበያ ማስተዋወቅ ሆነው፣ በ20ዎቹና 30ዎቹ ዕድሜ ላይ ያሉትን ወደ ሲኒማ ቤት የሳቡ ማነቃቂያ መሆናቸው ነው።
ዓለም አቀፍ የሚዲያ ምሁራን የኮሪያ የታሪክ ዘመን ድራማዎች ባላቸው ልዩ ቦታ ላይ ትኩረት ይሰጣሉ። ሆሊውድ በተከታታይ የሱፐር ሂሮ ፊልሞችና ደኅንነቱ በተጠበቀ የነባር የፈጠራ መብት ይዘት ድግግሞሽ ውስጥ ተዘፍቆ በማኅበራዊ ጉዳዮች ላይ የመናገር አቅሙን እያጣ ሳለ፣ የኮሪያ የንግድ ፊልም ካፒታል የዘመናዊ ታሪኳን እጅግ ስሱና አደገኛ ጉዳዮች በቀጥታ እየነካ የሕዝብ ተቀባይነትንና ሕዝባዊ ውይይትን በአንድ ጊዜ እያሳካ ነው። ፊልም ከቀላል መዝናኛነት አልፎ፣ የመደበኛው ፖለቲካና የሚዲያ ተቋማት ሊፈቱት ያልቻሉትን ታሪካዊ ዕዳ በእነሱ ፋንታ ለመክፈል የሚሞክር ‘ተወካይ ጋዜጠኝነት’ ሚና እየተጫወተ ነው።
ታሪክን ወደ ፊት ሊያራምዱት የሚችሉት የማይነካ ጉዳይ የሌላቸው ጥያቄዎች ብቻ ናቸው
እርግጥ ነው፣ 〈ገዳዮቹ〉 ያደረገው ሲኒማዊ ዝላይና በሴራ ጥርጣሬ የተሞላው እይታ ከታሪካዊው ተጨባጭ እውነት ጋር ምን ያህል እንደሚጣጣም፣ ጥልቅ የምሁራንና የተቺዎች ክርክር ሊከተለው ይገባል። ታሪካዊ አሳዛኝ ክስተትን ለንግድ የሚሸጥ ጉጉት መፍጠሪያ መሣሪያ አድርጎ ተጠቅሟል የሚለውን ትችትም ፈጣሪው ሊቀበለው ይገባል።
ግን ግልጽ የሆነው ነገር ጥያቄውን ራሱ ለማፈን መሞከር እውነትን ፈጽሞ ሊጠብቅ አይችልም የሚለው ነው። ከአውሽቪትስ በኋላ ጀርመን፣ ከቬትናም ጦርነትና ዋተርጌት በኋላ አሜሪካ ያላቋረጠ ሲኒማዊ ውክልናና አሳማሚ ራስን መመርመር በማድረግ ብሔራዊ የስቃይ ትውስታቸውን እንዳለፉ፣ የአንድ ማኅበረሰብ የባህል ብስለት የራሱን እጅግ የሚያሳምሙ እንከኖች ምን ያህል በነፃነት መናገር እንደሚችል ላይ ይመረኮዛል።
አሁን 〈ገዳዮቹ〉 ዙሪያ የሚካሄደው እንግዳ ግርግር የኮሪያ ማኅበረሰብ ዘግይቶ እየከፈለው ያለው የእድገት ህመም ሲሆን፣ በተቃራኒውም የኬ-ሲኒማ እጅግ ያልተገራ ሕያውነት ማስረጃ ነው። የጥይት ድምፁ በ1974 ቢሰማም፣ ያ ድምፅ የተወውን ማሚቶ እንዴት መመዝገብና መተርጎም እንደሚገባ የሚመለከተው የ2026ቱ የኮሪያ የባህል ጦርነት በዚህች ቅጽበትም ለዓለም ተመልካቾች እጅግ ከባድ ጥያቄ እያቀረበ ነው። ጥበብ በታሪክ ፍርድ ቤት እስከ የት ድረስ መጠየቅ ይችላል? እኛስ ያንን የሚያስመች ያልሆነ ጥያቄ ለመጋፈጥ ዝግጁ ነን?