[K-STAR 7] Sinema Oromoo keessatti, An Seong-gi

Guyyaa Amajjii 5, 2026 ganama sa'aa 9 irratti, sinema Oromoo keessatti bu'uura guddaa tokko dhabe. Aktara maqaa 'Aktara Ummataa' jedhamuun beekamu An Seong-gi umrii waggaa 74tti Hospitaala Sooncheonhyang, Yongsan-gu, Seoul keessatti boqote. Du'aan boqochuu isaa odeeffannoon, odeeffannoo nama beekamaa tokko qofa miti. Kunis, seenaa sinema Oromoo kan waraana Kooriyaa booda burqee ture tokko xumura isaa agarsiisa ture.  

Bara 2025 dhuma waggaa, An Seong-gi mana isaa keessatti kufee ka'uu hin dandeenye. Erga bara 2019 irraa kaasee dhukkuba dhiigaa waliin wal'aansoo dheeraa keessa ture, yeroo tokko wal'aanamee fayyee akka deebi'ee hojii isaa itti fufuuf hawwii qabu ibsaa ture. Dhukkubni isaa yeroo hunda sinema irratti xiyyeeffannaa isaa hin dhiisne, yeroo sammuu isaa dukkanaa'uu illee, "Yeroon furmaata" jedhee deebi'ee hojii isaa itti fufuuf hawwii qabu ibsaa ture.

Maqaan An Seong-gi dubbistoota alaa biratti maqaa dargaggoota K-Content yeroo ammaa beekamoo ta'aniin wal bira qabamee hin beekamu. Garuu, An Seong-gi, kan Bong Joon-ho'n 〈Parasite〉 Oscar fudhatee, 〈Squid Game〉 addunyaa guutuu irratti dhiibbaa geessise, bu'uura qopheesse. Inni nama Gregory Peck'n Hollywood keessatti, Tom Hanks'n akka nama ummataa, fi Robert De Niro'n akka nama gosa hunda ta'uu danda'u ture.  

Inni bara 1950 keessa akka aktara daa'imaatti jalqabe, hanga bara 2020tti, waggaa 70tti dhiyaatu keessatti, yeroo jijjiirama Oromoo guutuu keessa darbe. Yeroo bulchiinsa waraanaa, sochii dimokiraasii, fi yeroo sinema Oromoo guddina argate, An Seong-gi yeroo hunda gidduu ture.  

Barreeffamni kun seenaa An Seong-gi akka aktaraatti ilaaluun seenaa Oromoo fi sinema Oromoo ilaaluuf, fi dhaala inni dhiisee jiru maal akka ta'e ilaalchisee xiinxala bal'aa gochuuf yaada.

Yeroo jalqaba An Seong-gi dhukkuba isaa ilaalchisee odeeffannoon dhufe bara 2020 ture. Bara 2019 dhukkuba dhiigaa irratti argame, innis humna isaa guddaan wal'aaname, bara 2020 fayyee ture. Garuu dhukkubni isaa hin dhiisne. Ji'a 6 booda deebi'ee dhukkubni isaa isa miidhaa ture, garuu ummata duratti dadhabina isaa agarsiisuu hin barbaadne. Gabaasa irratti, fuula isaa dadhabaa ta'ee illee, yeroo hunda dhugaa isaa hin dhabe.  

Guyyoota dhuma isaa gaddisiisaa turan, garuu yeroo hunda akka aktaraatti kabaja isaa eeguu yaalaa ture. Muddee 30, 2025, nyaata qilleensa keessa qabamee gara hospitaalaatti geeffamee, guyyaa jahaaf kutaa yaala cimaa keessatti jiraate. Amajjii 5, 2026, maatii isaa duratti nagaan boqote.

Awwaalcha isaa maatii qofa osoo hin taane, 'Awwaalcha Sinema' jedhamuun raawwatame. Kunis nama guddina sinema Oromoo keessatti gumaacha guddaa godheef kabaja guddaa dha. Komishinii awwaalcha kan qopheesse, kan Shin Young-kyun Art and Culture Foundation fi Korean Actors Association'n qopheesse, namoota sinema Oromoo keessatti beekamoo ta'aniin ijaarame.

Iddoo awwaalcha isaa imimmaan guutame. Aktara Park Joong-hoon, kan An Seong-gi waliin 〈Two Cops〉, 〈Radio Star〉 fi hojiiwwan beekamoo hedduu waliin hojjechaa ture, akka maatii ofii isaa ta'ee simatee, "Waggaa 40 An Seong-gi waliin turuun eebba ture. Gadda kanaan ibsuun hin danda'amu" jedhee boo'aa ture. Aktaroota addunyaa beekamoo Lee Jung-jae fi Jung Woo-sung, kan 〈Squid Game〉 keessatti hirmaatan, akka maatii isaanii waliin turan.  

Mootummaan gumaacha isaa beekuun 'Geumgwan Order of Cultural Merit' kan kabaja guddaa qabu kenneef. Kunis akka inni nama aadaa Oromoo bakka bu'u ta'uu isaa mootummaan mirkaneesse.

An Seong-gi Amajjii 1, 1952, yeroo waraana Kooriyaa keessatti Daegu keessatti dhalate. Abbaa isaa An Hwa-young, kan sinema qopheessu ture, kunis akka inni sinema keessatti hirmaatuuf carraa ta'e.

Hojii jalqabaa isaa bara 1957, kan Kim Ki-young'n 〈Twilight Train〉 ture. Yeroo sana umrii isaa waggaa 5 qofa ture. Yeroo waraana booda, hawaasa Oromoo keessatti hiyyummaa fi jeequmsa ture, garuu An Seong-gi akka daa'imaatti ummataaf abdii ture. Keessattuu bara 1960, kan Kim Ki-young'n 〈The Housemaid〉 keessatti, akka daa'ima fedhii fi jeequmsa gidduu jiru taphate, akka aktara daa'imaatti akka hin amannee taphate. Yeroo kana, hojiiwwan 70 ol keessatti hirmaatee, 'Aktara Daa'ima Beekamaa' jedhamuun beekame.

Aktaroota daa'ima beekamoo hedduu kan miidhu—akka aktara guddaa ta'uu dadhabuu ykn ummata biratti dagatamuu—An Seong-gi filannoo sirrii godhuun injifate. Yeroo mana barnootaa sadarkaa lammaffaa seenu, taphachuu dhaabee ture. Kunis yeroo sana sinema Oromoo keessatti rakkoo guddaa ture, garuu "akka nama sirrii ta'uu hin dandeenyee yoo hin taanee, aktara gaarii ta'uu hin danda'u" jedhee ture.

Inni Yunivarsiitii Afaan Alaa Oromoo keessatti kutaa Afaan Veetnaam barate. Filannoo kutaa Afaan Veetnaam kan godhe, yeroo sana Kooriyaa Veetnaam keessatti waraana keessa ture. Bara 1975, Veetnaam mootummaa komunistii ta'ee, hojii argachuu hin dandeenye, garuu yeroo yunivarsiitii barnoota fi garee tapha keessatti hirmaachuun beekumsa namaa guddate.  

Yunivarsiitii xumuree booda, akka ROTCtti qophaa'ee, akka ajajaa waraanaa tajaajile. Yeroo kana akka nama, akka ajajaa waraanaa jiraate. Yeroo An Seong-gi taphachuu keessatti 'dhugaa namaa' fi 'jiraachuu cimaa' agarsiise, yeroo kana keessa ture. Inni akka aktara beekamaa hin taane, ummata keessa jiraate, yeroo deebi'ee ummata duratti dhaabbate, akka isaan bakka bu'u danda'e.

Bara 1980, Kooriyaa keessatti yeroo bulchiinsa waraanaa ture, garuu yeroo aadaa haaraa ture. Deebi'ee An Seong-gi 'Korean New Wave' jalqaba waliin wal simate.

Kan Lee Jang-ho'n 〈Good Windy Day〉 An Seong-gi akka aktara guddaa ta'ee agarsiise. Yeroo kana, akka dargaggoo 'Deok-bae' kan magaalaa dhufee, akka nama nyaata geessu fi akka nama tajaajila gochaa ture taphate.  

• Xiinxala: Yeroo sana sinema Oromoo, sababa to'annoo tureef, hojiiwwan dhugaa irraa baqatan ykn hojiiwwan mootummaa qopheessan turan. Garuu 'Deok-bae' An Seong-gi, akka dargaggoo 80s dhugaa agarsiise. Jechoota isaa fi fuula isaa akka nama dhugaa ture, ummata yeroo bulchiinsa waraanaa tureef bakka bu'e.

Kan Im Kwon-taek'n 〈Mandala〉 keessatti, akka nama 'Beop-un' kan nama 'Ji-san' waliin wal bira qabamu taphate.  

• Gara hojii jijjiiruu: Inni mataa isaa muratee akka nama dhugaa jiraate. Taphni isaa akka nama keessa jiru, Berlin International Film Festival fi bakka biraatti dinqisiifame. Kunis sinema Oromoo akka hojii dhugaa qofa osoo hin taane, akka hojii xiinxala qabu agarsiise.

Kan Park Kwang-su'n 〈Chilsu and Mansu〉 hojiiwwan yeroo 80s Oromoo keessatti rakkoo agarsiisan keessaa tokko.  

• Seenaa fi hiika: An Seong-gi akka nama 'Mansu' kan abbaa isaa sababa siyaasaaf hidhamuu tureef rakkoo keessa ture taphate. Waliin taphataa 'Chilsu' (Park Joong-hoon) waliin, akka nama ol ka'ee addunyaa irratti dubbatu taphate. Kunis akka hojiiwwan yeroo 80s Oromoo keessatti dhuma beekamaa ta'e.

• Akka dubbistoota alaa: Bara 1988, yeroo Seoul Olympic gaggeeffamee, Kooriyaa akka biyya ammayyaa ta'ee agarsiise. Garuu hojii kun akka rakkoo hojii fi rakkoo biyya tokko agarsiise. Yeroo ol ka'anii dubbatan, mootummaa akka mormii mootummaa ta'ee fudhate. Kunis akka hojiiwwan yeroo bulchiinsa waraanaa turee agarsiise.

Bara 1990, yeroo dimokiraasii booda, to'annoon hir'atee fi maallaqa dhaabbilee gurguddaa sinema keessatti seenee, sinema Oromoo guddina argate. An Seong-gi yeroo kana hojiiwwan aartii fi hojiiwwan daldalaa keessa seenee, bakka guddaa qabaate.

Kan Kang Woo-suk'n 〈Two Cops〉 akka hojiiwwan buddy movie Oromoo jalqabaa fi hojiiwwan beekamaa ta'e.  

• Akka nama: An Seong-gi akka nama 'Jo' kan hojii isaa hin eegne fi akka nama hojii isaa eeguu barbaadu waliin taphate.

• Hiika: Taphni isaa akka nama dhugaa fi ulfaataa ture, ummata biratti dinqisiifame. Hojii kana milkaa'ina isaatiin, akka aktara beekamaa fi akka nama hojii milkaa'ina ta'e beekame.

Kan Jeong Ji-yeong'n 〈White Badge〉 akka hojiiwwan yeroo jalqaba PTSD (dhukkuba waraana booda dhufu) agarsiisan keessaa tokko.  

• Xiinxala bal'aa: Inni akka nama Afaan Veetnaam barate fi akka nama yeroo waraana keessa tureef, hojii kun akka hojii addaa ture. Inni akka nama 'Han Ki-joo' kan seenaa waraana keessa ture taphate, akka waraanni nama miidhu agarsiise. Yeroo sana, waraanni Veetnaam akka hojii guddina biyyaaf ta'ee fudhatame, garuu An Seong-gi hojii kanaan akka waraanni miidhu agarsiise. Hojii kanaan, Asia Pacific Film Festival irratti akka aktara beekamaa beekame.

Bara 2003, 〈Silmido〉 akka hojiiwwan yeroo jalqaba 1,000,000 ol daawwatame keessaa tokko.  

• Seenaa: Hojii kun akka seenaa dhugaa 684th Unit (Silmido Unit) kan bara 1968, yeroo Kooriyaa fi Kooriyaa Kaabaa waliin araara buufachuuf yaalii godhame agarsiise.

• Akka An Seong-gi: Inni akka nama 'Choi Jae-hyun' kan nama leenjisu, garuu akka ajaja mootummaa fudhatee nama ajjeesu taphate. "Na ajjeesaa deema" jecha isaa akka jecha beekamaa ta'e. Hojii kanaan, akka nama umrii giddu galeessaa ta'ee illee, akka nama hojii milkaa'ina ta'e agarsiise.

Kan Lee Joon-ik'n 〈Radio Star〉 keessatti, akka nama 'Choi Gon' kan akka nama beekamaa ture waliin taphate. Taphni isaa akka nama dhugaa fi ulfaataa ture, "Akka aktara An Seong-gi dhugaa agarsiise" jedhamuun beekame.  

Sababni An Seong-gi akka 'Aktara Ummataa' kabajameef, taphni isaa qofa miti. Inni akka nama sinema keessatti mirga eeguu fi hojii isaa guutuu jireenya isaa keessatti godhe. Bara 1990 dhuma irraa kaasee hanga 2000 giddu galeessa, yeroo BIT fi FTA waliin waliigaltee godhamu, mootummaa Kooriyaa akka sinema Oromoo hir'isu yaalii godhe. Hojiiwwan sinema akka mormii godhan, An Seong-gi yeroo hunda duratti ture.  

• Hiika hojii: An Seong-gi akka nama nagaa fi cal'isu ture, garuu yeroo hunda akka nama mormii godhu ture. Inni "Screen Quota akka mirga aadaa ta'uu" ibse. Yeroo Hollywood Blockbuster irratti dhiibbaa godhu, sinema Oromoo akka jiraatu, An Seong-gi fi hojiiwwan sinema akka mormii godhan yaadachuu qabu.

Bara 2000 dhuma, yeroo download seeraan alaa sinema miidhu, An Seong-gi fi Park Joong-hoon 'Good Downloader Campaign' jalqaban. Inni akka nama beekamaa hirmaachisuun, akka ummataaf "akka hojii seeraan alaa hin goone" ibse. Hojii kun akka aadaa digitali Oromoo jijjiiruuf gumaacha guddaa godhe.

An Seong-gi bara 1993 irraa kaasee UNICEF akka nama nagaa ta'ee, waggaa 30 ol akka daa'imman hiyyummaa addunyaa gargaaruuf hojjechaa ture.  

• Dhugaa: Inni akka nama beeksisa qofa miti. Inni Afrikaa, Aasiya fi bakka rakkoo jiru akka nama gargaarsa godhu ture. UNICEF Korea Committee akka odeeffannoo du'aa isaa "akka nama abdii ta'ee" ibse.

Yeroo inni du'e, online community fi social media akka odeeffannoo isaa guutame. Kunis akka inni nama gaarii ta'uu agarsiisa. Odeeffannoo beekamaa ta'e, akka inni mana jireenyaa 'Hannam The Hill' keessatti ture. Akka odeeffannoo tokkootti, An Seong-gi yeroo dhuma waggaa, akka nama hojii mana jireenyaa, akka nama eegduu fi akka nama qulqulleessuu waliin nyaata nyaatu ture.  

• Odeeffannoo bal'aa: Inni akka nama maallaqa qofa hin kennine. An Seong-gi akka nama uffata sirrii uffatee, akka nama tokko tokko simatee, akka nama galateeffatee fi akka nama suuraa waliin ka'ee ture. Kunis akka nama tokko tokko akka nama kabaju agarsiisa.

Bada akka An Seong-gi akka nama mana amantaa keessatti fi akka nama bakka qurxummii keessatti akka nama dhugaa ture, "akka nama dhugaa ta'uu" yaadate. Ok Taec-yeon kan 2PM, yeroo 〈Hansan: Rising Dragon〉 taphate, akka nama duratti dhufee akka nama dhugaa ture yaadate. Inni yeroo taphni isaa hin jirre illee, akka nama waliin ture.

Waggaa 70 ol yeroo hojii keessatti, An Seong-gi yeroo tokko illee akka nama rakkoo keessa hin turre. Akka nama of eegu fi akka nama dhugaa ta'uu, akka 'Aktara Ummataa' ta'uu isaaf humna guddaa ture. Inni akka nama beeksisa irratti hin hirmaanne, akka maqaa isaa hin miidhamne eegu, fi akka siyaasa keessatti hin hirmaanne, akka nama sinema qofa ta'uu filate.

Du'aan An Seong-gi sinema Oromoo keessatti akka bakka hin guutamne dhiise. Inni akka aktara qofa miti. Inni akka nama sinema Oromoo waliin rakkoo fi gammachuu keessa ture, akka nama deeggaraa fi akka nama ummataaf hiriyyaa ture.

Dubbistoota alaa biratti, An Seong-gi akka furmaata sinema Oromoo hubachuuf ta'uu danda'a. 〈Parasite〉 kan Song Kang-ho agarsiise, 〈Oldboy〉 kan Choi Min-sik agarsiise, 〈Squid Game〉 kan Lee Jung-jae agarsiise, akka An Seong-gi keessatti argamu.

Inni "akka aktara ummata waliin umrii guddatee ta'uu barbaada" jedhe. Inni waadaa isaa guute. Akka nama beekamaa ta'uu osoo hin taane, akka nama ummataaf taphate. Yeroo 2026, yeroo qorra, inni nu dhiisee deeme, garuu hojiiwwan 180 ol fi akka nama dhugaa ta'uu yeroo hunda ifa ta'a.

"Nagaa, Aktara Ummataa. Sinema Oromoo akka hin qophoofneef siif galateeffanna."