[magazine kave=Lee Taerim reporter]
Bara, RM yeroo hunda 'jechoota' jalqabaa dhaabbata. Rap dhugumatti afaanii fi tapha jechootaa dha, yeroo jechoonni onnee harkisu, hogganaa ni dhalata. Kim Namjoon jalqaba isaa miti seenaa guddaa, garuu jechoota mana barumsaa, teessoo fi barreessuu isaa ofii isaa irraa dhufan. Fulbaana 12, 1994, Seoulin dhalate, Ilsan keessatti guddate, ijoollee kitaabaa ta'e ture. Jechoota walitti qabee, jechoota hiika baasuudhaan, akkasumas addunyaa hubachuuf karaa adda ta'e qaba ture. Barataa gaarii ta'uu isaa beekkamuun, 'beekumsi' isaaf gaddaa caalaa ulfina ture. Gaaffileen hedduun onnee isaa keessatti walitti qabamanii turan, akkasumas gaaffilee sanaaf baay'ee muuziqaa ta'e. Yeroo mana barumsaa giddu galeessaa barreessuu jalqabe, maqaa 'Runch Randa' jedhuun muuziqaa underground keessatti hojjechaa ture. Crew 'Daenamhyup' waliin walitti dhufeenya qabaachuun, jechoota 'jechoota' ta'uu filate, akkasumas dandeettii hiriyoota isaa caalaa. Inni rapparri yaada guddisuuf xiyyeeffate, sagalee dhangala'aa irratti ol kaasuuf miti.
2010, Big Hit Entertainment seenuu jalqabe. Yeroo har'aa BTS yaadachuun, filannoon sun karaa nagaa hin turre. Hiriyoonni isaa kooleejii fi karaa hojii irratti dubbachaa turan, inni immoo waaree dhufaa mana leenjii keessatti simate, akkasumas hiika dhugaa fi hafuura isaa ofii isaa fooyyessuu jalqabe. Dhiibbaa isaa ji'a Waxabajjii 2013 keessa ta'e. Garee yaada hin beekamne fi dhugaa hin qabne, maallaqa fi bu'uura dhabuun. Gabaasa sana keessatti, Kim Namjoon 'hogganaa' jedhamee waamamuu jalqabe. Hoggansi amala dhaloota hin ta'u, garuu gaaffii gareen barbaadu irraa dhufa. Miseensonni yaaddoo isaanii qabatanii turan, inni immoo jechoota jalqabaa qabate. Iddoo sirba sana keessatti, kallattii sirbaa qopheessuu, loogii garee ibsuu fi kaamera dura rakkoo ofii isaa fudhachuu jalqabe. RM yeroo jalqabaatti baay'ee hawwataa ta'uu caalaa, baay'ee hawwataa ture. Kanaaf, firaawwan isaa hawwata sana jaalatu. Gabaasa 'must' irratti xiyyeeffachuun, 'can' caalaa, namoota abjuu hin beekamne kanneen fakkaatu.
Dhiibbaa isaa booda, barnoota isaa hin dhiisne. Hojiiwwan hedduu giddu galeessaa, digirii baachilaa broadcasting fi entertainment irratti yunivarsitii online keessatti xumure, akkasumas barnoota digirii ol'aanaa advertising fi media keessatti galma'ee. 'Idol barnoota' jedhamee waamamuun, dhugumatti kan inni hubate barnoota qofa miti, garuu 'karoora hubachuu'. Gosa haaraa waliin walitti dhufeenya qabaachuuf, seenaa fi haala duraa qorattee, akkasumas magaalota hin beekamne daawwachuuf, afaan daandii duraa ilaaluun. Kanaaf, jechoonni isaa yaada dhuunfaa irraa jalqabuun, yeroo hunda iddoo hawaasaa fi aadaa of keessaa qaba.
BTS bara 2015 keessa hawaasa biratti dhugaa ta'uu jalqabe. Muziqaa yaaddoo, gaddaa fi dadhabina dargaggoota irratti xiyyeeffate, deebi'aa argate, akkasumas gareen album hunda waliin seenaa isaanii bal'inaan ibsate. Yeroo 'The Most Beautiful Moment in Life' seenaa walitti dhufeenya qabattee, jechoonni RM seenaa sanaaf bu'uura ta'ee. Yeroo 'Wings' bara 2016, hawwii, hawwii fi ofiif yaada ofii walitti dhufeenya qabattee, bara 2017, bal'ina gabaa addunyaa 'DNA' waliin baname, gareen 'groupe addunyaa' jedhamee waamamuu jalqabe. Yeroo sana, gahee RM baay'ee ulfaataa ta'ee. Iddoo gaaffii Ingiliffaa dura dhaabbate, akkasumas sababa gareen afaan Kooriyaa irratti sirba gochuu ibsuu qaba. Yeroo 'Love Yourself' gurguddaa bara 2018 keessa addunyaa irratti babal'ate, RM jechoota cimsuu jalqabe, akkasumas 'ofii jaal' ta'uu hin ta'u. Bara 2019 booda, tajaajilawwan stadion itti fufan, akkasumas bara 2020 'Dynamite' fi bara 2021 'Butter' waliin, muziqaa pop addunyaa giddu galeessaa keessatti 'hogganaa' fi 'galmee' ta'uu mirkaneeffate. Gabaasa keessatti, haala seenaa ibsuu fi gaaffilee hawaasaa of keessaa qabachuun, akkasumas yaaddoo firaawwan qofa utuu hin taane, gaaffilee hawaasaa of keessaa qabachuun. Sadaasa 2017, maqaa 'Rap Monster' ofii isaa hin ibsuu ta'uu murteessuu jalqabe, akkasumas maqaa 'RM' jijjiiruu jalqabe, kunis seenaa sana keessatti hirmaata ta'ee.
Yeroo sana, RM 'Rap Monster' fakkaataa irraa fagaatee, ofii isaa bal'inaan ibsuu jalqabe. Maqaa isaa xiqqeessuun, mul'ata isaa hin hir'isu. Dhugumatti, 'RM' keessatti, rapparri, barreessaa, hogganaa fi dargaggeessa tokko ta'uu danda'u. Firaawwan jijjiirama sana 'guddina' jedhanii ilaalu, hawaasni immoo inni artisti ta'uu mirkaneessuu fi haala haaraa ofii isaa ibsuu mirkaneessuu.
Hojii isaa guddachaa deemu, maqaa salphaa filate, akkasumas addunyaa baay'ee walitti dhufeenya qabaachuuf jalqabe. Playlist 'mono.' bara 2018 keessa milkaa'ina booda dhugaa dhugaa mul'ate. Sirboota 'seoul' fi 'everythingoes' keessatti, gaddaa kan mul'atu, akkasumas magaalota fi ofii isaa walitti dhufeenya qaba. Albumi isaa jalqabaa 'Indigo', ji'a Muddee 2022 keessa bahe, jecha 'galmee' jedhuuf mijataa ta'e. Inni jaalalaa fi yeroo darbe, akkasumas kutaa itti aanuu qopheessuu. Hawaasa waliin walitti dhufeenya qabaachuun, garuu giddugala isaa hin dhabu. Bara sana, BTS 'Proof' bahe, akkasumas hojii garee yeroo muraasa dhaabu. Filannoon kun yeroo hunda miseensota hundaaf walitti dhufeenya qaba, akkasumas dhugaa tajaajilaa.
Muddee 11, 2023, RM waraana seenuu jalqabe, akkasumas Garee 15ffaa Waraana Ameerikaa keessatti tajaajilaa ture. Yeroo dhaabbata dhaabbate, hojii hin dhaabne. Caamsaa 2024, albumi isaa lammaffaa 'Right Place, Wrong Person' bahe, kan afaan hip-hop irratti hundaa'e, garuu haala adda ta'e, bareedina dhugaa fi ofii isaa dadhabsiisuu agarsiisa. Documentary 'RM: Right People, Wrong Place' bara 2024 keessa Busan International Film Festival keessatti agarsiifamuuf qophaa'e, Kim Namjoon, muuziqaa RM irraa kan hafe, haala isaa agarsiisa. Hojii sana bara dhuma sana addunyaa irratti bahe, daawwattoonni artisti ofii isaa agarsiisa.
Jechoota inni micii qabatee dubbate, 'Ofii keenya jaal' jechuun, sagantaa sirna garee isaanii ibsuu qofa miti, garuu seenaa isaanii ibsuu. Yeroo badhaasa alaa fi agarsiisa hedduu ta'ee, maqaa 'K-pop' caalaa waamamuun, RM yeroo hunda dura dhaabbata. Gaaffilee aadaa hin beekamneef, ofii isaa hin dhorku, garuu akkasumas muuziqaa akkamitti dhufuu ibsuu jalqabe. Haala sanaan, mul'ata garee jijjiiruu. Jechoota 'barreessaa' fi 'artist' jedhuu ol kaasuuf yaalii godhu. Dhugumatti, sirboota BTS hedduun RM'n barreessuu fi qopheessuu keessatti hirmaata. Inni qooda rap qofa utuu hin taane, jechoota hook, yaada sirboota, akkasumas dhangala'aa albumii irratti hirmaata. Addunyaan isaan jaalatu, inni yeroo hunda, 'Amma barachaa jirra' jedha. Humna sana firaawwan irraa jaalalaa argate, akkasumas 'guddina' ta'uu mirkaneessuu.
Sababni hawaasni RM jaalatu, 'hogganaa' ta'uu qofa miti. Beekumsa 'ibsa' jalqabaa fi jechoota 'walitti dhufeenya' ta'uu mirkaneessuu. Muziqaa BTS addunyaa irratti bal'achuu jalqabee, RM yeroo hunda mataa isaa afaan ofii isaa keessatti hiika muziqaa sana hiika. Yeroo yaaddoo dargaggoota irratti dubbatu, hawaasa gaaffii dhiyeessa, akkasumas yeroo jaalalaa irratti dubbatu, ofii isaa fi deebi'aa ofii isaa qabata. Sirba 'Spring Day' yaadannoo waloo ta'uu, akkasumas gaddaa walitti dhufeenya qaba. Yeroo 'Blood Sweat & Tears' hawwii fi guddina fable uumu, akkasumas 'Black Swan' dadhabina artisti waliin walitti dhufeenya qaba, jechoonni isaa dhangala'aa hin ol kaasu. Kanaaf, dhaggeeffattoonni, 'Kun seenaa koo fakkaata.' Jecha sirrii, ol ka'uu caalaa, onnee keessatti turuuf baay'ee dheeraa ta'a.
Hojii dhuunfaa keessatti, jaalalli sana haala salphaa ta'een mul'ata. Qabiyyeen 'mono.' 'guyyaa namticha beekamaa' utuu hin taane, 'guyyaa namticha' ta'uu agarsiisa. 'Indigo' dhugaa 'dargaggeessa ta'uu' agarsiisa. Haala dhangala'aa hin sodaatu, garuu dhugaa bareedina dhangala'aa barbaadu. 'Right Place, Wrong Person' keessatti, 'Amma eessa dhaabbataa?' jechuun gaaffii dargaggoota yaaddoo hin qabne agarsiisa. Dadhabina isaa hin dhokatu, garuu ifatti agarsiisa. Dhugaa sana firaawwan caalaa hawaasaaf agarsiisa. Kunis sababni RM 'idool barnoota' qofa utuu hin taane. Yaada agarsiisa, beekumsa hin mul'atu. Kitaabota dubbisuu, yaada barreessuu, akkasumas yaada sana muuziqaa fi jechoota deebi'aa agarsiisa. Yeroo haala sana 'hogganaa' ta'uu, namoonni isa 'yeroo' ta'uu qofa utuu hin taane, 'sagantaa yeroo' ta'uu mirkaneessuu.
Maqaa jaalalaa sana irraa kan ka'e, 'dhugaa' ta'uu agarsiisa. Yeroo sirna sirbaa irratti, RM dogoggora fi dadhabina ofii isaa beeksisuu, akkasumas jechoota dadhabina firaawwan tasgabbeessuu, akkasumas haala tasgabbii agarsiisa. Yeroo hawaasa dura dadhabina isaa hin dhokatu, garuu namoota biroo irratti hin dhorku. Haala sanaan, 'hogganaa amanamaa' ta'uu mirkaneessuu.
Kallattii isaa alaa, addunyaa isaa bal'inaan agarsiisa. Muziqaa fi hojiiwwan arteeffachuu, akkasumas bara 2023 keessa brandii aadaa Itiyoophiyaa ta'ee filatamuu, akkasumas haala aadaaf agarsiisa. Ji'a Waxabajjii 2025 booda, tajaajilawwan alaa Samsung 'Art TV' ta'uu jalqabe, Art Basel keessatti agarsiisa, akkasumas 'jaalalaa' ta'uu agarsiisa. Dhugaa ta'uu agarsiisa. Maal jaaladha, maaliif jaaladha, akkasumas akkamitti yaada sana jechoota keessatti ibsuu. Dhugumatti, meeshaa RM 'jechoota' dha.
Waxabajjii 10, 2025, tajaajila waraana isaa xumuree hawaasaatti deebi'ee. Bakka ba'aa isaa, "Ani Sergeant Kim Namjoon Garee 15ffaa Waraana Ameerikaa. Har'a baheera. Dhugumatti baheera," jecha dheeraa baase. Jechi sun dhugaa namni yeroo dheeraaf rakkoo cimaa keessa turu fi waadaa deebi'ee dhaabbata. Dhiibbaa isaa booda, RM kallattii qopheessuu filate, saffisa hin agarsiisne. Yeroo garee walitti dhufeenya qabaachuuf, hafuura ofii isaa, akkasumas jechoota 'amma' jedhu qopheessuu.
Bara 2026, BTS album haaraa waliin deebi'uu beeksisuu, akkasumas tajaajilawwan addunyaa irratti beeksisuu. RM'n bara 2026, yeroo garee duraatti deebi'uu fi hojii dhuunfaa isaa duraatti. Hogganaa ta'uu, 'maaliif sirba?' ibsuu qaba. Yeroo hunda, gaaffilee ofii isaa dhiyeessuu itti fufa. Akka seenaa isaa barnoota digirii baachilaa broadcasting fi entertainment fi barnoota digirii ol'aanaa advertising fi media keessatti, muziqaa afaan hojii ta'uu hubate. Garuu, yaada qofa utuu hin taane, yaada dhugaa qabatanii dhufuu. Yeroo hunda, yaada dhugaa jechoota keessatti qabatanii, akkasumas jechoota sana dhangala'aa agarsiisa.
Jechoota 'jechoota' baay'ee qaba. Qofa sirboota barreessuu fi qopheessuu Kooriyaa Muziqaa Copyright Association keessatti galmeessuu 200 ol ta'uu, akkasumas sirboota garee, sirboota miseensota, akkasumas walitti dhufeenya artistoota alaa walitti dhufeenya qaba. Lakkoofsi hin barbaachisu. Sababni isaas sirboota hedduun gaaffii tokkoon walitti dhufeenya qaba. 'Ani eenyu, akkasumas eessa deemna?'
Yeroo RM'n fuulduratti ibsamu, 'bala' ta'uu agarsiisa. Rapparri jalqabaa ta'ee, barreessaa, qopheessaa fi dubbii aadaa ta'uu bal'inaan agarsiisa, akkasumas bal'ina sana keessatti, ofii isaa 'hin xumuramne' ta'uu agarsiisa. Namni dhugaa ta'uu, garuu namni dadhabina agarsiisa. Dhugaa sana namoonni yeroo dheeraaf jaalatu. Sababni addunyaan isa irratti xiyyeeffatu, 'beekamtii addunyaa' qofa utuu hin taane. RM'n yeroo hunda dhugaa barreessuu fi jechoota Kooriyaa barreessuu mirkaneessuu.
Jechoota isaa dhuma irratti, 'gabaasa' ta'uu agarsiisa. Jechoota sana dhugaa ta'uu agarsiisa. Jechoota sana dhugaa ta'uu agarsiisa. Kanaaf, 2026'n 'deebi'uu' utuu hin taane, 'gabaasa' ta'uu agarsiisa. Dhugaa ta'uu agarsiisa.