تراژدی یونانی به نام انتقام 'فیلم اولدبوی'

[KAVE=چوی جائه-هیوک خبرنگار] مردی وجود دارد که در حال مستی به کلانتری می‌رود و می‌آید. نامش او دائه سو (چوی مین-سیک) است، نه یک مرد بزرگ و نه یک شرور، بلکه یک سرپرست معمولی که "فقط امروز را به طور موقت مدیریت می‌کند". او در یک شب بارانی، در حالی که با دوستی در حال صحبت است، ناگهان ناپدید می‌شود. او به طرز عجیبی ناپدید می‌شود، گویی که به دست بیگانگان ربوده شده است. جایی که او بیدار می‌شود، اتاقی بسیار کوچک است. نه پنجره‌ای وجود دارد و نه حتی یک پرتو نور طبیعی، و تنها یک تلویزیون و دمنوش‌های روزانه و یک نگهبان مشکوک وجود دارد که همه چیز را تشکیل می‌دهد.

هیچ‌کس نمی‌داند که چرا او را حبس کرده‌اند و تا چه زمانی باید در اینجا بماند. اگر او شخصیت اصلی رمان کافکا بود، در اینجا به بی‌عدالتی بوروکراسی می‌اندیشید، اما آنچه برای او باقی مانده، تلویزیونی است که اخبار دنیا را پخش می‌کند و خشم بی‌پایانی است که در او انباشته می‌شود. زمان بر روی دیواری که با خط قرمز کشیده شده، حک می‌شود و او به تمرین فرار با کوبیدن بر روی بتن می‌پردازد و به جای کیسه بوکس، به هوا ضربه می‌زند. در حالی که به روزی که در آن در باز می‌شود فکر می‌کند، چهره‌اش به تدریج به چیزی نزدیک‌تر به "کنت مونت کریستو" و نه یک انسان تبدیل می‌شود.

پس از ۱۵ سال، در یک روز، او به طرز ناگهانی آزاد می‌شود، گویی که یک شوخی بی‌مورد از سوی کسی است. نه نامه آزادی دریافت کرده و نه توسط پلیس نجات یافته است. وقتی از بیهوشی بیدار می‌شود، در بالای یک ساختمان بلند است، سیگار و تلفن همراهش هنوز در دستش است و منظره شهری که در مقابلش است به طرز ظریفی با قبل از حبسش متفاوت است. او مانند شخصیت اصلی "شوی ترومن" از زندان خارج شده است، اما به یک صحنه بزرگ دیگر که توسط کسی ناشناس طراحی شده، وارد شده است.

او ابتدا به دنبال سرنخ‌هایی از اتاقی که در آن حبس شده بود، می‌گردد. فرآیند بررسی اینکه در این ۱۵ سال چه بر سر خانواده‌اش آمده، به طرز وحشتناکی شبیه به یک صحنه از یک فیلم ترسناک است. چهره‌اش به تدریج خشن‌تر و ناامیدتر می‌شود و تماشاگر به زودی درک می‌کند که این تنها یک نمایش فرار نیست، بلکه یک بازی به دقت طراحی شده است.

می‌دو، نجات یا طعمه؟

شخصیتی که در این فرآیند ملاقات می‌کند، می‌دو (کانگ هه-جونگ) است. این سرآشپز جوان سوشی که او را در حالی که در اینترنت پست گذاشته و به زمین افتاده، پیدا کرده، به طرز عجیبی در کنار او می‌ماند. می‌دو به این مرد که زندگی‌اش به طور کامل دزدیده شده، همزمان احساس همدردی، کنجکاوی و کشش مبهمی می‌کند و به آرامی درهای قلبش را باز می‌کند.

آنها با هم به دنبال نشانه‌هایی از محل حبس می‌گردند و با استفاده از طعم دمنوش‌ها، به دنبال مجرم می‌گردند. به نظر می‌رسد که آنها مانند یک جفت عاشق در حال بازی کارآگاهی هستند، اما در این رابطه احساسی عجیب و غیرقابل توضیح وجود دارد. این همراهی نگران‌کننده که با کلمه "عشق" توصیف نمی‌شود، ادامه دارد، زیرا هیچ‌کس نمی‌داند که آیا این نجات است یا یک تله دیگر.

سپس، سرانجام، کسی که او دائه سو را حبس کرده، ظاهر می‌شود. ایو جین (یو جی-تائه) که برنامه‌ای ثروتمند و پیچیده دارد، به او دائه سو که در حال تعقیب او بوده، سوالی می‌پرسد: "چرا من شما را حبس کردم؟" در این لحظه، تعقیب‌کننده‌ای که برای کشف حقیقت آمده، به زودی به یک "شرکت‌کننده در بازی" تبدیل می‌شود و نه یک هدف تحقیق. ایو جین بدون پنهان کردن هویتش، پنت‌هاوس لوکسش را به نمایش می‌گذارد و مانند مجری یک مسابقه، از او می‌خواهد که دلیل ۱۵ سال حبس را خود پیدا کند.

خشم او دائه سو بیشتر می‌شود، اما تماشاگر به تدریج احساسات دیگری را درک می‌کند. این داستان نه تنها یک انتقام عجیب از یک مرد است، بلکه بازگشت به یک تراژدی است که از یک یادآوری قدیمی آغاز شده و مانند افسانه یونانی اودیپ، به سمت گناهان خود می‌رود.

توسعه‌های بعدی به معنای واقعی کلمه به سمت اعماق می‌رسد. او دائه سو به یاد می‌آورد که ممکن است کلمات و اعمالی که در دوران مدرسه به نظر بی‌اهمیت می‌رسید، زندگی کسی را به طور کامل تغییر داده باشد. فرآیند باز کردن اتاق‌های حافظه شبیه به یک نمایش کارآگاهی "شرلوک هولمز" است، اما در عین حال به نظر می‌رسد که راهی برای مواجهه با گناهان خود است.

مدرسه، دوستان قدیمی، شایعات قدیمی، همه چیز به عنوان تکه‌های پازل زنده می‌شود. هر چه به حقیقت نزدیک‌تر می‌شود، خشونت بیشتر و احساسات به سمت افراط می‌رود. فیلم در نهایت قبل از باز کردن آخرین در، مهم‌ترین راز را برای تماشاگران باقی می‌گذارد تا خودشان کشف کنند. پایان "اولدبوی" به معنای واقعی کلمه مانند یک ضربه مرگبار از یک بوکسور است و جای کبودی حتی پس از چند روز همچنان دردناک است.

زندگی شما را با 'تخریب بصری' و 'داستان شوکه‌کننده' به چالش می‌کشد

قدرت واقعی "اولدبوی" در این است که این روایت خشن را به سادگی به عنوان یک نمایش انتقامی تحریک‌کننده مصرف نمی‌کند، بلکه به عمق ضعف انسان که نمی‌تواند بار خاطرات و احساس گناه و نگاه دیگران را تحمل کند، می‌پردازد. کارگردان پارک چان-ووک، ساختار داستان را از یک مانگا ژاپنی می‌گیرد، اما روش‌های به تصویر کشیدن آن به طور کامل در یک سطح متفاوت است.

صحنه معروف، صحنه اکشن طولانی در راهرو است. مبارزه او دائه سو با ده‌ها نفر در حالی که یک چکش در دست دارد، به طور کامل با هنر تیراندازی در "ماتریکس" یا رقص شمشیر در "کشتن بیل" متفاوت است. او بر روی بدن لرزان، نفس‌های تند و ضربه‌های سنگین تمرکز می‌کند. در پشت او که به آرامی پیش می‌رود، زمان ۱۵ ساله‌ای که به تنهایی بر روی دیوار کوبیده است، به وضوح نمایان است. این صحنه بعداً از "سریال دردویل" تا "کینگزمن" توسط بسیاری از آثار دیگر مورد ارجاع قرار گرفت، اما هنوز هم نمی‌تواند وزن اصلی را پشت سر بگذارد. مانند گروه‌هایی که آهنگ‌های بیتلز را کاور می‌کنند، فرم را می‌توان تقلید کرد، اما شدت درون آن غیرقابل کپی است.

رنگ‌ها و موسیقی، طراحی صحنه نیز ستون‌های بزرگی هستند که اثر را پشتیبانی می‌کنند. صفحه‌ای که ترکیبی از بنفش تیره و قرمز است، آرزوها و گناهان شخصیت‌ها را بصری می‌کند و پنت‌هاوس ایو جین با مینیمالیسم سرد و مرتب، حس قدرت تحریف‌شده او را نشان می‌دهد. بازی‌های چوی مین-سیک، یو جی-تائه و کانگ هه-جونگ، کلیدهایی هستند که این دنیای عجیب را به واقعیت می‌آورند.

به ویژه، او دائه سو چوی مین-سیک از شرمندگی مستی در اوایل تا فریادهای غیرانسانی در نیمه دوم، دامنه احساسی‌اش به شدت وسیع است، مانند اینکه تمام دامنه‌های ویولن را خراشیده باشد. حتی با نزدیک شدن به چهره‌اش، تماشاگر احساس می‌کند که نیمی از دیالوگ‌ها را قبلاً شنیده است. ایو جین که توسط یو جی-تائه بازی می‌شود، برعکس، احساساتش را کنترل کرده و ناامیدی خالی را با لحن آرام نشان می‌دهد. این تضاد بین داغ و سرد، تنش فیلم را تا انتها حفظ می‌کند.

ترس و معضل اخلاقی 'عمومی' که مردم دوست دارند

دلیل محبوبیت عمومی به طرز غیرمنتظره‌ای ساده است. "اولدبوی" در حالی که در یک تنظیم به شدت پیچیده قرار دارد، سوالی را مطرح می‌کند که هر کسی حداقل یک بار به آن فکر کرده است. "اگر یک کلمه‌ای که به طور تصادفی گفتم، برای کسی زخم دائمی باشد؟" این سوال برای ما که در عصر شبکه‌های اجتماعی زندگی می‌کنیم، حتی تیزتر است. چه کسی می‌داند که یک پست که به شوخی در دوران مدرسه منتشر شده یا یک جمله که در یک مهمانی به شوخی گفته شده، چگونه می‌تواند زندگی کسی را تغییر دهد؟

علاوه بر این، سوالی نیز مطرح می‌شود: "تا کجا می‌توان انتقام را به عنوان یک احساس انسانی درک کرد؟" فیلم به هیچ‌یک از طرفین به سادگی پاسخ نمی‌دهد. در عوض، هر تماشاگر را وادار می‌کند تا بر اساس تجربیات و اخلاق خود نتیجه‌گیری کند. به همین دلیل این اثر تفسیرهای مختلفی را فراتر از نسل و ملیت به وجود آورده است. برخی آن را "بهترین نمایش انتقام" می‌نامند و برخی دیگر می‌گویند "اوج تراژدی سینمای کره" است. کوئنتین تارانتینو آن را ستایش کرده و جایزه هیئت داوران جشنواره کن را دریافت کرده و اسپایک لی سعی کرده آن را بازسازی کند اما تحت وزن اصلی قرار گرفته است. در هر صورت، ارزیابی این فیلم به عنوان فیلمی است که به راحتی فراموش نمی‌شود، به اجماع رسیده است.

"بهترین نمایش انتقام در جهان" که در هیچ کجای دنیا وجود ندارد

تماشاگرانی که می‌خواهند "اولدبوی" را توصیه کنند، به طرز غیرمنتظره‌ای گسترده هستند. اول از همه، اگر شما به فیلم‌های ژانر علاقه دارید اما از داستان‌های قهرمانانه مانند "آیرون من" خسته شده‌اید، در این فیلم تجربه‌ای بسیار ناآشنا خواهید داشت. اینکه آیا او دائه سو پیروز می‌شود یا شکست می‌خورد، مهم نیست. فرآیند مشاهده چهره انسانی که تا انتها مقاومت می‌کند، چقدر می‌تواند دردناک و زیبا باشد، به تجربه‌ای نزدیک است که گویی در کنار رینگ یک مسابقه بوکس نشسته‌اید.

برای تماشاگرانی که به کیفیت بصری و کارگردانی اهمیت می‌دهند، "اولدبوی" یک اثر ضروری است. هر صحنه، هر کات و حتی نگاه بازیگران به طور عمدی طراحی شده است و هر چه بیشتر تماشا کنید، معانی جدیدی نمایان می‌شود. مانند "سرگیجه" هیچکاک یا "راشومون" کوره‌ساوا، این فیلم هر بار که تماشا می‌شود، لایه‌های متفاوتی را نشان می‌دهد.

اما نمی‌خواهم به کسانی که انتظار تفریحی سبک دارند، توصیه کنم. سوالاتی که فیلم مطرح می‌کند هرگز سبک نیستند و ممکن است پس از بالا رفتن اعتبار پایان، مدتی احساس ناراحتی کنید. این فیلم یک وعده غذایی رسمی است که باید به آرامی نشسته و هضم کنید، نه یک "انتقام‌جویان" که می‌توانید در حین خوردن پاپ‌کرن لذت ببرید.

اگر مایلید که این احساس سنگین را تحمل کنید، "اولدبوی" به یکی از تجربیات قوی در زندگی سینمایی شما تبدیل خواهد شد. این فیلم که مانند آینه‌ای خشن شما را به تفکر وا می‌دارد، برای کسانی که می‌خواهند ببینند سینمای کره تا کجا می‌تواند پیش برود، هنوز هم انتخابی معتبر است. بیش از ۲۰ سال از اکران آن در سال ۲۰۰۳ می‌گذرد، اما سوالاتی که "اولدبوی" مطرح می‌کند هنوز هم در زمان حال است. شاید هر چه دنیای ما پیچیده‌تر شود، این فیلم بیشتر زنده بماند.