Hangul to unikalny i naukowy system pisma, który nie ma sobie równych w historii pisma na świecie. Od czasu stworzenia przez króla Sejonga był chwalony jako 'pismo, które można nauczyć się w jedno przedpołudnie', ale najnowsze badania wykraczają poza jego historyczną doskonałość. W szczególności książka Analyzing the Korean Alphabet: The Science of Hangul autorstwa profesor Hye K. Pae z 2024 roku ponownie analizuje Hangul z perspektywy współczesnej psycholingwistyki i grafolingwistyki, ujawniając zadziwiający mechanizm, w jaki mózg ludzki przetwarza Hangul.
Hangul, nie tylko prosty alfabet, ale 'system morfosylabiczny'
Klasyfikowanie Hangul jako prostego 'alfabetu' nie w pełni oddaje jego strukturalne cechy. Profesor Pae definiuje Hangul jako 'morfosylabiczny alfabet'. Oznacza to, że posiada cechy pisma fonemicznego, ale wizualnie jest zapisywany w jednostkach sylabicznych, zachowując jednocześnie pierwotną formę morfemów.
Zwykłe alfabety, takie jak łaciński, mają arbitralny związek między kształtem liter a dźwiękiem. Jednak Hangul jest jedynym na świecie pismem cechowym, które wizualnie przedstawia właściwości dźwięku poprzez dodawanie kresek do spółgłosek (ㄱ, ㄴ, ㅁ itp.). Największą cechą jest to, że przyjmuje metodę 'pisania blokowego', umieszczając litery w kwadratowej przestrzeni, a nie układając je poziomo. To nadaje Hangulowi dwuwymiarową strukturę geometryczną, znacznie zwiększając gęstość informacji.
Wizualna złożoność zwiększa efektywność czytania
Struktura pisania blokowego Hangul ma wyższą złożoność wizualną niż łacińskie litery o mniejszej liczbie kresek. Jednak badania wykazały, że ta złożoność nie przeszkadza w efektywności czytania, ale wręcz przeciwnie, ją wspomaga. Jest to wyjaśniane przez teorię 'obciążenia dołka środkowego'. Hangul prezentuje informacje w sposób skompresowany, zmniejszając liczbę skoków oka i umożliwiając zdobycie większej ilości informacji podczas jednego zatrzymania wzroku. Oznacza to, że wyższa gęstość informacji na jednostkę powierzchni przyspiesza tempo czytania.
Hangul z perspektywy neurobiologii: duet analizy i intuicji
Mechanizm poznawczy czytania Hangul charakteryzuje się współistnieniem przetwarzania składników i przetwarzania gestalt.
Przetwarzanie składników: Początkujący czytelnicy lub osoby czytające nieznane słowa dekodują indywidualnie spółgłoski i samogłoski wewnątrz bloku. Wysoka regularność Hangul wspomaga takie przetwarzanie oddolne.
Przetwarzanie gestalt: Doświadczeni czytelnicy rozpoznają często spotykane bloki sylabiczne jako całościowy obraz. Możliwe jest przetwarzanie odgórne, które pozwala na natychmiastowy dostęp do znaczenia słowa bez analizy poszczególnych liter.
Profesor Pae proponuje 'model synergiczny' w celu wyjaśnienia tego zjawiska. Czytelnicy nie przetwarzają wizualnej formy, dźwięku i znaczenia sekwencyjnie lub równolegle, ale integracyjnie, osiągając optymalną efektywność czytania.
Przekraczając doskonałość: równowaga 'prawie optymalnego' systemu
Analiza naukowa ocenia Hangul jako 'prawie optymalny' system. Jest to wynik znalezienia doskonałej równowagi między łatwością nauki a efektywnością użytkowania. Morfosylabiczne zapisy (np. nie zapisywanie '값이' jako '갑시') nieco zwiększyły trudność pisania, ale maksymalizowały efektywność czytania, umożliwiając czytelnikom natychmiastowe wizualne rozpoznanie znaczenia.
Współczesne środowisko cyfrowe jeszcze bardziej wzmocniło pozycję Hangul. Metody wprowadzania tekstu na urządzeniach mobilnych, takie jak metoda Cheonjiin, dowodzą, że zasada kombinacyjna króla Sejonga doskonale pasuje do interfejsów cyfrowych XXI wieku. Hangul to nie tylko dziedzictwo kulturowe narodu, ale także najbardziej inteligentny i efektywny system przekazywania informacji stworzony przez ludzkość oraz uniwersalny zasób intelektualny o wysokiej wartości badawczej w neurobiologii.
